Samenvatting Organisme practicumtoets

Practicumtoets
Practicum 3: dissectie hondshaai en zalmkop
Hondshaai
Externe anatomie
 Pectoraalvin
 Abdominale vin
 Clasper
 Cloaca
 Staartvin
 Kieuwspleet
 Spiraculum
 Mondopening
 Neusopening
 Ampullen van Lorenzini
 Zijlijn-orgaan
 Anaalvin

Placoïde schubben van de haai bestaan uit tandbeen bedekt met glazuur, en zijn homoloog met de
huid van hogere vertebraten.
Aan ventrale zijde borst- of pectoraalvinnen om mee te sturen.
Verder caucaal gepaarde abdominale vinnen. Bij mannelijke dieren zijn hier de claspers aanwezig.

Tussen de abdominale vinnen zit de cloaca: gemeenschappelijke uitgang van de darm en het
urogenitaalstelsel.
Opbouw cloaca vrouwelijke hondshaai:
 Anus cranioventraal
 Urinairpapil meer dorsocaudaal
 Openingen gepaarde geslachtsapparaat aan weerszijden van de urinairpapil
Opbouw cloaca mannelijke hondshaai:
 Anus cranioventraal
 Urogenitale papil meer dorsocaudaal
 Uitmondingen afvoerwegen nieren en testes
 Clasper: opgerold deel van abdominaalvin

Volledig caudaal ligt de staartvin, voor voortbeweging.
Bij haaien en roggen is de dorsale helft groter dan de ventrale helft (heterocerkale staart).

Aan de dorsale zijde liggen twe twee dorsale- of rugvinnen.
Aan de craniale zijde ligt de kop.
Hier liggen de kieuwspleten: openingen tussen de kieuwbogen, zorgen voor afvoer van het water.
De achterste kieuwboog is het meest caudale gedeelte van de kop.
De hondshaad heeft vijf gepaarde kieuwspleten.

Het spiraculum (nog een kieuwopening) achter het oog zorgt ervoor dat het water langs de kieuwen
kan stromen als de mond dicht is.

Mondopening met tanden.
Verder rostraal liggen de neusopeningen, die niet in verbinding staan met de keelholte.

,Aan de dorsale zijde van de kop zitten de openingen van de ampullen van Lorenzini: registreren
elektrische potentialen om prooien te detecteren.

Lateraal op het lichaam en de kop zit het zijlijn-orgaan:
 Lange buis met drukreceptoren
 Poriën in de huid
 Vertakt op de kop
 Lokaliseren van een prooi en bepalen van de positie van het dier in de omgeving

Verschillen beenvissen en kraakbeenvissen:
 Beenvissen hebben schubben
 Eén uitstroomopening voor water langs de kieuwen, bedekt met kieuwdeksel (operculum)

Mondholte
Vier septa (scheidingswanden) tussen de kieuwspleten. Elk septum wordt onderstuend door de
kieuwboog.

Lichaamsholten
 Pericardiale holte (craniaal): hart
 Pleuroperitoneale holte (caudaal): organen van digestistelsel er urogenitaal apparaat
Holtes worden gescheiden door septum transversum (ligt vlak bij schoudergordel).

Digestiestelsel
Algemene bouwplan digestiestelsel:
 Mondholte
 Keelholte (pharynx)
 Slokdarm (oesophagus)
 Maag
 Darm (intestinum)
 Anus
Ligt voor het grootste deel in de pleuroperitoneale holte.
Buikvlies (peritoneum) bekleedt de buikwand (pariëtaal) en de organen (visceraal) in de
pleuroperitoneale holte.

Ophangbanden (mesenteria) van de darmtractus
Dorsaal mesenterium verbindt maag met dorsale lichaamswand: omentum majus.
Duodenum en intestinum zijn opgehangen aan een eigen (dorsaal) mesenterium.
Rectaalklier en laatste deel van de darm zijn ook opgehangen aan een eigen mesenterium
(mesocolon).
Ventraal mesenterium verbindt maag met lever: omentum minus.
Ligamentum falciforme verbindt lever met ventrale buikwand, breidt zich uit tot aan dooierzaksteel
(ductus vitellinus).

,  Lever is vettig en heeft drie lobben: zorgt voor
drijfvermogen
 Craniaal van de lever ligt het septum transversum
o Scheidt pleuroperitoneale holte en pericardiale
holte
 Rechts van de mediane lob van de lever zit de galblaas
 De afvoergang van de galblaas loopt in een bundel naast
wat bloedvaten, komt uit op het duodenum
 Links zit de dikke, buisvormige maag
 Maag sluit aan op de oesophagus (slokdarm)
o Overgang alleen aan binnenkant te zien:
oesophagus heeft papillen, maag plooien
o Buitenbocht: curvatura major
o Binnenbocht: curvatura minor
o Eerste gedeelte: cardia
o Grote opslaggedeelte: corpus
o Tweede naar craniaal lopende deel: antrum
pylorica
o Kringspier overgang maag naar darm: pylorus
 Duodenum: eerste deel van de darm (rechts, kort)
o Afvoergang galblaas mondt uit in duodenum
o Afvoergang pancreas mondt uit in duodenum
 Pancreas bestaat uit twee delen
o Ene lob ventraal onder maaguitgang
o Andere lob langs de maag
 Intestunum: spiraalvormige plooi voor oppervlaktevergroting
 Intestinum versmalt tot colon (dikke darm) en rectum (einddarm)
 Rectum sluit aan op cloaca
 Milt ligt caudaal van de curvatura major
o Driehoekige vorm, donkkerrood
o Met omentum majus aan maag verbonden