Hoofdstuk 1: Juridisch teksten lezen en schrijven
Je kunt je op verschillende manieren orienteren op een tekst voordat je begint met lezen.
• Ten eerste kun je afgaan op de soort tekst. Elk genre heeft namelijk zijn eigen
specifieke kenmerken. Kennis van het genre kan je ook helpen bij het lezen van
teksten. Als je weet hoe een tekst is opgebouwd, weet je immers ook waar je de
belangrijkste informatie kunt vinden;
• Ten tweede kun je rekening houden met het doel en met de structuur van de tekst.
Bedenk bijvoorbeeld eerst wat precies het doel is van de tekst: op basis van deze
informatie kun je je een bepaalde verwachting vormen over de inhoud van de tekst.
Na deze globale orientatie op genre en tekstdoel, orienteer je je verder op de tekst
door de titel, tussenkopjes en alinea's te bekijken. In alinea's kun je kijken naar de
kernzin die de belangrijkste informatie weergeeft, meestal in de eerste of laatste zin
van de alinea.
Er zijn twee soorten leesstrategieën, namelijk top-downleesstrategieën en bottum-
upleesstrategieën:
• Top-down: Hiermee wordt bedoeld dat je bovenin begint bij genre, doel, structuur en
van daaruit naar beneden gaat langs kleinere tekstdelen als alinea's, zinnen en
woorden. Door je eerst te orienteren op globale aspecten van de tekst, kun je de
meer lokale aspecten sneller en gemakkelijker interpreteren.
• Bottum-up: Dit houdt in dat je de tekst woord voor woord en zin voor zin en alinea
voor alinea doorneem.
Als je een tekst tot in detail wilt uitpluizen, is een bottum-upstrategie een mogelijkheid. Ben
je gericht op zoek naar bepaalde informatie dan is het handiger je eerst te orienteren op
de globale structuur van de tekst. In die gevallen gebruik je meer een top-downstrategie.
Hoe lees je strategisch een arrest zonder je te verliezen in de grote hoeveelheid tekst en
de ingewikkelde zinsconstructies? Eerst komen de globale leesstrategieën en daarna de
lokale leesstrategieën voor een arrest aan de orde.
Je kunt beter een top-downleesstrategie gebruiken, waarmee je de structuur van de tekst
gebruikt om gericht naar inhoud te zoeken. Je orienteert je eerst op de belangrijkste
elementen van het arrest, waarvoor je de volgende vier stappen neem in het leesproces:
1. Essentie: Hierin staat in het kort welke wetsartikelen van toepassing zijn en hoe
deze geinterpreteerd moeten worden in deze specifieke casus. De laatse zin(nen)
bevat(ten) meestal de uitspraak die in het geschil is gedaan;
2. Noot: In de noot wordt immers aangegeven welke elementen in het arrest van
belang ijn en wat de waarde is van de uitspraak binnen jurisprundentieonderzoek;
3. Uitspraak: Als je weet tot welke conclusie de rechter is gekomen, kun je de tekst
ook gemakkelijker interpreteren.
4. Tekst: Je beschikt nu over een duidelijk kader waarin je de rest van de informatie
kunt interpreteren.
De opbouw van de argumentatie in een arrest is vaak van globaal naar specifiek:
• eerst wordt het wettelijk kader beschreven;
• vervolgens wordt uitgelegd hoe bepaalde begrippen geinterpreteerd moeten
worden;
• ten slotte wordt de interpretatie toegepast op dit specifieke geval.
Om niet te verdwalen in het woud van juridische argumentatie, kunnen bepaalde
, signaalwoorden of indicatoren van argumentatie je helpen bij een goed begrip van de
tekst. Signaalwoorden zijn formuleringen als echter, immers en omdat, die laten zien dat
het hier om een argumentatie gaat.
• Een uitspraak kun je vaak herkennen aan het signaalwoord mitsdien;
• De algemene rechtsregel in een arrest is vaak te herkennen aan het woord indien;
• Argumenten voor en bepaald standpunt worden aangevoerd zijn vaak te herkennen
aan signaalwoorden als immers, want, omdat. Dergelijke signaalwoorden kunnen
overigens ook bij tegenargumenten worden gebruikt: het zijn algemene
signaalwoorden bij argumentatie;
• Tegenargumenten van de gedaagde zijn vaak te herkennen aan woorden als
betwisten en verweren. De weerleggingen van deze tegenargumenten door de
rechter is ook weer te herkennen aan standaardformuleringen als 'worden
gepasseerd' of 'verwerpen'.
Tijdens het schrijven van een tekst doorloop je in acht stappen de verschillende fasen van
het schrijfproces. Hieronder worden de stappen weergegeven:
Tot de planfase behoren de stappen:
• Stap1: verken het doel van de tekst en de lezer;
• Stap 2: verken de inhoud van je tekst;
• Stap 3: maak een globaal plan.
Tot de formuleerfase behoren de stappen:
• Stap 4: organiseer en structureer je ideeen;
• Stap 5: schrijf je tekst uit in zinnen, afgestemd op doel en doelgroep.
Tot de riviseerfase behoren de stappen:
• Stap 6: lees je tekst en evalueer of je doel bereikt is;
• Stap 7: herschrijf je tekst (structuur en samenhang);
• Stap 8: redigeer je tekst (stijl, opmaak, spelling en grammatica).
Een opsomming van een tot en met acht wekt de indruk dat je die stappen allemaal achter
elkaar moet zetten. Het schrijfproces is echter recursief van aard. Dit betekend dat je
tijdens het schrijven heen en weer springt tussen de verschillende stappen in het
schrijfproces.
In de onderstaande tabel worden schrijverstypen weergegeven. Als je moet samenwerken
met andere schrijvers, is het goed om te weten welke schrijverstypen er zijn. Zo kun je het
beste samenwerken met iemand die sterk is op de punten waarin jij zwak bent.
Schrijverstype Eigenschappen
De Creatieveling Heeft geniale ideeën, ziet onvermoede verbanden en neemt
gewaagde standpunten in, maar is niet zo erg geïnteresseerd in het
zorgvuldig zoeken naar documentatie, het maken van een degelijke
structuur, etcetera. Voor dit schrijverstype kan het nuttig zijn om
eerst een mindmap te maken of om jezelf steeds de vraag te stellen
hoe je aan informatie bent gekomen en of het betrouwbaar is.
De Hamster Verzamelt feiten, weet veel en streeft altijd naar volledigheid, maar is
minder sterk in het bedenken van ideeën en associaties en het
maken van keuzes en plannen. Voor de hamster kan het een goed
Je kunt je op verschillende manieren orienteren op een tekst voordat je begint met lezen.
• Ten eerste kun je afgaan op de soort tekst. Elk genre heeft namelijk zijn eigen
specifieke kenmerken. Kennis van het genre kan je ook helpen bij het lezen van
teksten. Als je weet hoe een tekst is opgebouwd, weet je immers ook waar je de
belangrijkste informatie kunt vinden;
• Ten tweede kun je rekening houden met het doel en met de structuur van de tekst.
Bedenk bijvoorbeeld eerst wat precies het doel is van de tekst: op basis van deze
informatie kun je je een bepaalde verwachting vormen over de inhoud van de tekst.
Na deze globale orientatie op genre en tekstdoel, orienteer je je verder op de tekst
door de titel, tussenkopjes en alinea's te bekijken. In alinea's kun je kijken naar de
kernzin die de belangrijkste informatie weergeeft, meestal in de eerste of laatste zin
van de alinea.
Er zijn twee soorten leesstrategieën, namelijk top-downleesstrategieën en bottum-
upleesstrategieën:
• Top-down: Hiermee wordt bedoeld dat je bovenin begint bij genre, doel, structuur en
van daaruit naar beneden gaat langs kleinere tekstdelen als alinea's, zinnen en
woorden. Door je eerst te orienteren op globale aspecten van de tekst, kun je de
meer lokale aspecten sneller en gemakkelijker interpreteren.
• Bottum-up: Dit houdt in dat je de tekst woord voor woord en zin voor zin en alinea
voor alinea doorneem.
Als je een tekst tot in detail wilt uitpluizen, is een bottum-upstrategie een mogelijkheid. Ben
je gericht op zoek naar bepaalde informatie dan is het handiger je eerst te orienteren op
de globale structuur van de tekst. In die gevallen gebruik je meer een top-downstrategie.
Hoe lees je strategisch een arrest zonder je te verliezen in de grote hoeveelheid tekst en
de ingewikkelde zinsconstructies? Eerst komen de globale leesstrategieën en daarna de
lokale leesstrategieën voor een arrest aan de orde.
Je kunt beter een top-downleesstrategie gebruiken, waarmee je de structuur van de tekst
gebruikt om gericht naar inhoud te zoeken. Je orienteert je eerst op de belangrijkste
elementen van het arrest, waarvoor je de volgende vier stappen neem in het leesproces:
1. Essentie: Hierin staat in het kort welke wetsartikelen van toepassing zijn en hoe
deze geinterpreteerd moeten worden in deze specifieke casus. De laatse zin(nen)
bevat(ten) meestal de uitspraak die in het geschil is gedaan;
2. Noot: In de noot wordt immers aangegeven welke elementen in het arrest van
belang ijn en wat de waarde is van de uitspraak binnen jurisprundentieonderzoek;
3. Uitspraak: Als je weet tot welke conclusie de rechter is gekomen, kun je de tekst
ook gemakkelijker interpreteren.
4. Tekst: Je beschikt nu over een duidelijk kader waarin je de rest van de informatie
kunt interpreteren.
De opbouw van de argumentatie in een arrest is vaak van globaal naar specifiek:
• eerst wordt het wettelijk kader beschreven;
• vervolgens wordt uitgelegd hoe bepaalde begrippen geinterpreteerd moeten
worden;
• ten slotte wordt de interpretatie toegepast op dit specifieke geval.
Om niet te verdwalen in het woud van juridische argumentatie, kunnen bepaalde
, signaalwoorden of indicatoren van argumentatie je helpen bij een goed begrip van de
tekst. Signaalwoorden zijn formuleringen als echter, immers en omdat, die laten zien dat
het hier om een argumentatie gaat.
• Een uitspraak kun je vaak herkennen aan het signaalwoord mitsdien;
• De algemene rechtsregel in een arrest is vaak te herkennen aan het woord indien;
• Argumenten voor en bepaald standpunt worden aangevoerd zijn vaak te herkennen
aan signaalwoorden als immers, want, omdat. Dergelijke signaalwoorden kunnen
overigens ook bij tegenargumenten worden gebruikt: het zijn algemene
signaalwoorden bij argumentatie;
• Tegenargumenten van de gedaagde zijn vaak te herkennen aan woorden als
betwisten en verweren. De weerleggingen van deze tegenargumenten door de
rechter is ook weer te herkennen aan standaardformuleringen als 'worden
gepasseerd' of 'verwerpen'.
Tijdens het schrijven van een tekst doorloop je in acht stappen de verschillende fasen van
het schrijfproces. Hieronder worden de stappen weergegeven:
Tot de planfase behoren de stappen:
• Stap1: verken het doel van de tekst en de lezer;
• Stap 2: verken de inhoud van je tekst;
• Stap 3: maak een globaal plan.
Tot de formuleerfase behoren de stappen:
• Stap 4: organiseer en structureer je ideeen;
• Stap 5: schrijf je tekst uit in zinnen, afgestemd op doel en doelgroep.
Tot de riviseerfase behoren de stappen:
• Stap 6: lees je tekst en evalueer of je doel bereikt is;
• Stap 7: herschrijf je tekst (structuur en samenhang);
• Stap 8: redigeer je tekst (stijl, opmaak, spelling en grammatica).
Een opsomming van een tot en met acht wekt de indruk dat je die stappen allemaal achter
elkaar moet zetten. Het schrijfproces is echter recursief van aard. Dit betekend dat je
tijdens het schrijven heen en weer springt tussen de verschillende stappen in het
schrijfproces.
In de onderstaande tabel worden schrijverstypen weergegeven. Als je moet samenwerken
met andere schrijvers, is het goed om te weten welke schrijverstypen er zijn. Zo kun je het
beste samenwerken met iemand die sterk is op de punten waarin jij zwak bent.
Schrijverstype Eigenschappen
De Creatieveling Heeft geniale ideeën, ziet onvermoede verbanden en neemt
gewaagde standpunten in, maar is niet zo erg geïnteresseerd in het
zorgvuldig zoeken naar documentatie, het maken van een degelijke
structuur, etcetera. Voor dit schrijverstype kan het nuttig zijn om
eerst een mindmap te maken of om jezelf steeds de vraag te stellen
hoe je aan informatie bent gekomen en of het betrouwbaar is.
De Hamster Verzamelt feiten, weet veel en streeft altijd naar volledigheid, maar is
minder sterk in het bedenken van ideeën en associaties en het
maken van keuzes en plannen. Voor de hamster kan het een goed
