Samenvatting Encyclopedie Criminologie 2022/2023 (R_EncyCr)

Encyclopedie Criminologie
Samenvatting van de samenvatting

1. wat is recht?
Basisfuncties van het recht
 Rechtszekerheid
o Rechtspositivisme
 Recht staat in rechtsbronnen
 Rechters moeten voorspelbaar zijn = dicht bij letter van de wet
 Kan immoreel of onwenselijk zijn
 Rechtvaardigheid
o Natuurrecht
 Recht is in overeenstemming met wat onveranderlijk goed en rechtvaardig is.
o Constructivisme
 Achterliggende waarden moeten naast rechtsbronnen mee worden genomen
 Dynamisch: idealen en waarden van samenleving gaan mee in het recht.
 Doelmatigheid
o Juridisch pragmatisme
 Recht op basis van common sense
 Wet is hulpmiddel, niet doel op zich.
 Doel is sociaal en maatschappelijk wenselijke antwoorden.
Case of the speluncean explorers
 Foster: onschuldig
o Natuurrecht: gesloten overeenkomst is geldig  recht om te doden
o Constructivisme: niet in strijd met het idee van de wet gehandeld.
 Keen: schuldig
o Rechtspositivisme: je moet de letter van de wet volgen, moord is strafbaar
 Handy: onschuldig
o Juridisch pragmatisme: op basis van common sense en de mening van de meerderheid.

Framing
 Taal is niet neutraal. Kan sturend werken
 Niet meer van twee kanten kunnen bekijken
Ideologie
 System van met elkaar samenhangende ideeën, inzichten en waarden.
 Groepen mensen begrijpen zichzelf en hun positie in de samenleving aan de hand van dit
systeem van ideeën.
 Ideologie heeft verborgen functies.

, 2. het recht om te straffen
o Historisch: hoe kunnen wij de filosofie van deze denker begrijpen vanuit zijn eigen tijd
o Ahistorisch: wat zijn de ideeën van deze denker waard? Zijn de ideeën consistent? Ken
er iets tegenin worden gebracht:
Sociaal contract
Hobbes
 Natuurtoestand
 Gelijkheid,
 Calculerende mens
 Schaarste
o  oorlog van allen tegen allen = intrinsiek onveilig
o Samenwerking niet nodig want wederzijds wantrouwen
o Amoreel: kan niet spreken van goed en kwaad
o Mensen zijn egoïstisch
 Maar zijn door de situatie daartoe gedwongen
 Maatschappelijk contract
o Iedereen draagt alle rechten over aan soeverein.
 Individuele vrijheid ruilen voor veiligheid
o Soeverein niet gebonden aan contract
 Absolute macht om terugkeer naar natuurtoestand te voorkomen.
 Geen recht van opstand
Locke
 Natuurtoestand
o Beheerst door natuurrecht
 Je mag niemand schaden in het leven, gezondheid, vrijheid en bezit.
 Bij overtreding zelf straffen.
o Natuurlijk recht op eigendom door vermenging met arbeid
o Ongemakken
 Gemis aan kennis over natuurrecht
 Gemis aan onpartijdige rechters
 Gemis aan rechtshandhavers die vonnis kunnen verstrekken.
 Sociaal contract
o Doel: behoud van individuele eigendom in ruime zin (leven, rechten, bezit, etc.)
o Recht om alles te doen binnen natuurrecht en eigen recht om te straffen overdragen aan
staat.
o Overheid moet zorgen dat
 Natuurrecht opgeschreven in vaststaande wetten
 Partijdige rechters met redelijke strafmaat
 Rechtelijke vonnissen ten uitvoer leggen
o Recht van opstand als soeverein zich stelselmatig niet houdt aan contract.
o Overheid mag bij noodtoestand van de wet afwijken
 Soms moeten individuele rechten worden geschonden in het belang van een
grotere groep.
Rousseau
 Natuurtoestand
o Idyllisch: ongerept, zorgeloos leven
 Mens is zorgeloos en leeft in balans met de omgeving en zichzelf