Inleiding Europees Recht 2018-2019
Werkgroep 3 – Doorwerking van Europees recht (Docenten)
Week 3 – Doorwerking van Europees recht
• Voorgeschreven materialen
Europees Recht – Algemeen Deel
- Hoofdstuk 9
- Hoofdstuk 10 (met name §3.2)
Reader
- Arrest van 10 april 1984, Von Colson en Kamann, 14/83, ECLI:EU:C:1984:153
- Arrest van 14 juli 1994, Faccini Dori, C-91/92, ECLI:EU:C:1994:292
- Arrest van 5 maart 1996, Brasserie du pêcheur en Factortame, C-46/93 en C-48/93,
ECLI :EU:C:1996:79
Costa : EU recht heeft vooorrang boven elk met dat recht strijdig nationaal recht
Van Gend : bepalingen van EU-recht kunnen rechtstreekse werking bezitten. Geschikt
om onafhankelijk van lidstaat particulieren recht te geven op beroep.
Costa v. Enel: Eigen en autonome rechtsorde. Uniek want zowel staten als burgers en
bedrijven maken deel uit van rechtsorde.
Van Gend & Loos: Nieuwe rechtsorde.
Rechtstreekse werking
Definitie: de capaciteit van een bepaling van EU-recht om toegepast te worden in nationale
gerechtelijke procedures (inroepbaarheid + verplichting rechter)
Doel: handhavingsfunctie (effectueren van unierecht; erkend in Van Gend) en
rechtsbeschermingsfunctie (burgers en bedrijven kunne unierechtelijke aanspraken
realiseren voor de nationale rechter).
Voorwaarden: Geeft de bepaling van Unierecht de nationale rechter voldoende juridisch
houvast om in een concreet geval te kunnen worden toegepast?
1
, Inleiding Europees Recht 2018-2019
Werkgroep 3 – Doorwerking van Europees recht (Docenten)
Is de bepaling: (Van Gend / Gassmayr arrest)
- Voldoende nauwkeurig? -> haar uitvoering of werking niet afhangt van een
handeling van de instellingen van de Unie of van de lidstaten.
- Onvoorwaardelijk? -> verplichting in ondubbelzinnige bewoordingen is
geformuleerd
Hof: rechtstreekse werking bij richtlijnen mogelijk, maar alleen:
- in verticale relatie! (Faccini Dori)
- na omzettingstermijn
- en natuurlijk: voldoende nauwkeurig en onvoorwaardelijk
Conforme interpretatie
Definitie: interpretatie van nationaal recht ‘zoveel mogelijk in het licht van EU-recht’
Doel: rechtsbescherming effectiviteit van EU-recht
- Zie Faccini Dori en Von Colson en Kamann
Voorwaarden:
- Er moet toepasselijke bepaling van nationaal recht zijn, die bepaalde openheid heeft;
- Rechtszekerheid moet gerespecteerd worden;
- Geen verplichting tot contra legem interpretatie!
Staatsaansprakelijkheid (art. 340 VEU)
Definitie: zelfstandige rechtsgang met oog op compensatie wegens schending van EU-
recht (onrechtmatige overheidsdaad)
Doel: rechtsbescherming-, maar ook handhavingsfunctie
- Ook hier géén rechtsgrondslag in verdragen, maar gebaseerd op Francovich arrest (non-
implementatie richtlijn!)
Voorwaarden Brasserie, r.o. 51:
- Geschonden regel strekt ertoe rechten toe te kennen aan particulieren (let op: ≠
rechtstreekse werking) ;
- Voldoende gekwalificeerde schending (VGS) van EU-recht (Brasserie du Pêcheur)
- Direct causaal verband tussen schending EU-recht en schade
VGS: kennelijke en ernstige miskenning van discretionaire bevoegdheid door Lidstaat
Niet(-)tijdige implementatie = altijd VGS!
2
Werkgroep 3 – Doorwerking van Europees recht (Docenten)
Week 3 – Doorwerking van Europees recht
• Voorgeschreven materialen
Europees Recht – Algemeen Deel
- Hoofdstuk 9
- Hoofdstuk 10 (met name §3.2)
Reader
- Arrest van 10 april 1984, Von Colson en Kamann, 14/83, ECLI:EU:C:1984:153
- Arrest van 14 juli 1994, Faccini Dori, C-91/92, ECLI:EU:C:1994:292
- Arrest van 5 maart 1996, Brasserie du pêcheur en Factortame, C-46/93 en C-48/93,
ECLI :EU:C:1996:79
Costa : EU recht heeft vooorrang boven elk met dat recht strijdig nationaal recht
Van Gend : bepalingen van EU-recht kunnen rechtstreekse werking bezitten. Geschikt
om onafhankelijk van lidstaat particulieren recht te geven op beroep.
Costa v. Enel: Eigen en autonome rechtsorde. Uniek want zowel staten als burgers en
bedrijven maken deel uit van rechtsorde.
Van Gend & Loos: Nieuwe rechtsorde.
Rechtstreekse werking
Definitie: de capaciteit van een bepaling van EU-recht om toegepast te worden in nationale
gerechtelijke procedures (inroepbaarheid + verplichting rechter)
Doel: handhavingsfunctie (effectueren van unierecht; erkend in Van Gend) en
rechtsbeschermingsfunctie (burgers en bedrijven kunne unierechtelijke aanspraken
realiseren voor de nationale rechter).
Voorwaarden: Geeft de bepaling van Unierecht de nationale rechter voldoende juridisch
houvast om in een concreet geval te kunnen worden toegepast?
1
, Inleiding Europees Recht 2018-2019
Werkgroep 3 – Doorwerking van Europees recht (Docenten)
Is de bepaling: (Van Gend / Gassmayr arrest)
- Voldoende nauwkeurig? -> haar uitvoering of werking niet afhangt van een
handeling van de instellingen van de Unie of van de lidstaten.
- Onvoorwaardelijk? -> verplichting in ondubbelzinnige bewoordingen is
geformuleerd
Hof: rechtstreekse werking bij richtlijnen mogelijk, maar alleen:
- in verticale relatie! (Faccini Dori)
- na omzettingstermijn
- en natuurlijk: voldoende nauwkeurig en onvoorwaardelijk
Conforme interpretatie
Definitie: interpretatie van nationaal recht ‘zoveel mogelijk in het licht van EU-recht’
Doel: rechtsbescherming effectiviteit van EU-recht
- Zie Faccini Dori en Von Colson en Kamann
Voorwaarden:
- Er moet toepasselijke bepaling van nationaal recht zijn, die bepaalde openheid heeft;
- Rechtszekerheid moet gerespecteerd worden;
- Geen verplichting tot contra legem interpretatie!
Staatsaansprakelijkheid (art. 340 VEU)
Definitie: zelfstandige rechtsgang met oog op compensatie wegens schending van EU-
recht (onrechtmatige overheidsdaad)
Doel: rechtsbescherming-, maar ook handhavingsfunctie
- Ook hier géén rechtsgrondslag in verdragen, maar gebaseerd op Francovich arrest (non-
implementatie richtlijn!)
Voorwaarden Brasserie, r.o. 51:
- Geschonden regel strekt ertoe rechten toe te kennen aan particulieren (let op: ≠
rechtstreekse werking) ;
- Voldoende gekwalificeerde schending (VGS) van EU-recht (Brasserie du Pêcheur)
- Direct causaal verband tussen schending EU-recht en schade
VGS: kennelijke en ernstige miskenning van discretionaire bevoegdheid door Lidstaat
Niet(-)tijdige implementatie = altijd VGS!
2
