Materieel strafrecht tussentoets samenvatting

Materieel strafrecht tentamenstof

Week 1
- Formele delicten = delicten waarbij het handelen centraal staat
- Materiële delicten = delicten waarbij het gevolg van het handelen centraal staat

Bij het bepalen van strafbaarheid is terughoudendheid gepast: in het voordeel van de
burgers.
 Straf is ultimum remedium = laatste redmiddel.

Voorwaarden van strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging
2. Die valt binnen de grenzen van de delictsomschrijving
3. Die wederrechtelijk is
4. En die aan schuld van de verdachte is te wijten.
De eerste 3 punten zijn objectief, voor schuld is subjectiviteit nodig.

Art. 1 Sr, 16 GW: primaat ligt bij de wet  legaliteitsbeginsel.
- Het legaliteitsbeginsel betekent dat er pas als er een verbod in de wet staat je op
vertoond gedrag kan worden aangesproken  dit komt tot uiting in de voorwaarden
van strafbaarheid: de menselijke gedraging moet binnen de grenzen vallen van een
delictsomschrijving.
o Primair wordt hier de wet in formele zin bedoeld, maar legaliteitsbeginsel
reikt ook tot lagere wetgeving.
- Hier staat ook een bepaalde rechtsstaatgedachte achter: de staat mag macht
uitoefenen, maar begrenst.
Aan het legaliteitsbeginsel onderscheiden we 4 deelnormen:
1. Vereiste van geschreven strafbepaling (Lex Scripta)
 Er moet een basis zijn in de wet
 Burger moet het recht kennen + het recht moet toegankelijk zijn
2. Verbod van terugwerkende kracht
Uitzondering: als nieuwe bepaling juist gunstig is voor de individu = mildheidsgebod
(art. 1 lid 2 sr, 49 HGEU0
3. Bepaaldheidsgebod (Lex Cetra): er moet sprake zijn van toegankelijke en duidelijke
strafnormen
 Dit wordt vooral ingevuld door het voorzienbaarheidsvereiste: is het voor een
individu voldoende voorzienbaar wat voor straf er boven je hoofd hangt als je een
bepaald delict pleegt? Dit vereist duidelijke en toegankelijke normen
o Volstrekt voorzienbaar is niet vereist, het gaat om voldoende voorzienbaar.
o Een behoorlijke mate van vaagheid in de norm is dan ook toegestaan, zie HR
Onbehoorlijk gedrag:
 In dit arrest staat het legaliteitsbeginsel centraal, namelijk het sub
beginsel het Lex-Certa. Dit beginsel houdt in dat het voor burgers
duidelijk moet zijn welk handelen/nalaten kan leiden tot
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Daarom moeten wetten duidelijk
verwoord zijn.

,  Het legaliteitsbeginsel houdt dus in dat een gedraging alleen strafbaar
is als er een duidelijke delictsomschrijving is. Soms is het echter
onvermijdelijk dat er zich soms vage normen voordoen  open
formulering is mogelijk, waardoor meerdere interpretaties mogelijk
zijn. Anders worden delictsomschrijvingen te concreet.
 I.c. oordeelt de HR dat er geen sprake is van schending van het
legaliteitsbeginsel.
 HR Krulsla: op moment dat je alles in de wet zou zetten, zou
dat de wet minder overzichtelijk en dus minder toegankelijk
maken.
4. Begrensde interpretatievrijheid van de rechter
o De interpretatie van rechter is soms nodig bij nieuwe of vage normen.
 Analoge interpretatie: 2 objecten die gelijk/vergelijkbaar zijn, waarvan
1 onder een strafbaarheidsbepaling valt en de andere, omdat het
vergelijkbaar is, ook onder deze strafbepaling valt.
 Dit mag in beginsel niet, maar mag worden toegepast indien
dit in het voordeel is van de verdachte.
 Extensieve interpretatie: ruim interpreteren.

Wederrechtelijkheidsbeginsel
- Wederrechtelijkheid is een voorwaarde voor strafbaarheid: een menselijke gedraging
die valt binnen de grenzen van een delictsomschrijving is niet per definitie
wederrechtelijk, maar er bestaat wel een vermoeden van wederrechtelijkheid
= formele wederrechtelijkheid.
o Wederrechtelijkheid als vermoeden wil zeggen dat het een element is  als
het niet in de DO staat, wordt verondersteld dat daaraan is voldaan, als aan
de DO is voldaan.
 Een DO is vervuld waardoor we ervan uitgaan dat de gedraging ook
daadwerkelijk wederrechtelijk is.
o Omdat het om een vermoeden gaat, is het weerlegbaar:
1. O.g.v. de wet: wettelijke rechtvaardigingsgronden.
 Bij geslaagd beroep wordt wederrechtelijkheid weggenomen
2. Ontbreken van materiële wederrechtelijkheid:
 HR Veearts: als je handelt in strijd met een wettelijk voorschrift, maar
met de wetenschap dat dit een beter resultaat voor de maatschappij
zou opleveren dan ontbreekt de wederrechtelijkheid.
3. O.g.v. delictsinterpretatie: per geval interpretatie van feiten.
- Het wederrechtelijkheidsvereiste beperkt strafbaar gedrag tot gedrag dat in strijd is
met objectieve recht (= geheel van rechtsregels en -normen voortvloeiende uit
wetgeving, rechtspraak en gewoonte).

Soms is het wenselijk om wederrechtelijkheid als bestanddeel op te nemen
 De DO wordt zo nog verder afgebakend
- Eng wederrechtelijkheidsbegrip: je kijkt naar de ratio achter de wederrechtelijkheid
bij de onderhavige bepaling
- Ruim wederrechtelijkheidsbegrip: gaat minder over ratio, je kan het op andere
dingen baseren