Inleiding Europees Recht
2019-2020
Week 2: Bevoegdheden en rechtshandelingen
• Voorgeschreven materialen
Europees Recht – Algemeen Deel
- Hoofdstuk 1
- Hoofdstuk 2
- Hoofdstuk 4 (§1 t/m 3)
- Hoofdstuk 3 ((§1 t/m 2)
Reader
- Protocol betreffende de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid
- HvJ EU 5 oktober 2000, C-376/98, ECLI:EU:C:2000:544 (Duitsland/Parlement en Raad
("Tabaksreclame"))
Reikwijdte Uniebevoegdheden
Is er een EU-bevoegdheid?
- Art. 5(1) en (2) VEU: afbakening van bevoegdheden (attributiebeginsel). Bevoegdheid
moet zijn toebedeeld aan de EU bij Verdrag.
- Vaststelling EU-bevoegdheid d.m.v. rechtsgrondslagvereiste:
- specifieke rechtsgrondslagen in de Verdragen
- artikel 352 VWEU
- impliciete bevoegdheden (AETR)
! Doelstelling Verdrag ≠ rechtsgrondslag (Vb. art. 3 VEU / 77, 82(1 en 2), 113, 114(1),
168(5) VWEU)
! Tabaksreclame bij art. 114 VWEU
Rechtsgrondslag bepaalt: onderwerp en soort bevoegdheid, besluitvormingsprocedure en
instrumentarium.
Bevoegdhedencatalogus (art. 2-6 VWEU) doel: meer grip op de activiteiten van de EU, betere
afbakening van nationale en EU bevoegdheden.
Mag de EU-bevoegdheid in concreet geval worden uitgeoefend?
- Subsidiariteit; doel: zo dicht mogelijk bij de burger + bescherming soevereiniteit
lidstaten. Controle: marginale rechterlijke toetsing door HvJ EU, maar wel grotere
politieke controle nu.
Hoe de EU-bevoegdheid uit te oefenen?
- Artikel 5(4) VEU & Protocol 2:
- Intensiteit EU-regulering (inhoud en vorm)
- Omvat (geschiktheid, noodzakelijkheid, geen excessieve belasting)
1
, Inleiding Europees Recht
2019-2020
- Doel (tegengaan overregulering)
- Controle (politiek, maar beperkter)
• Vragen
A. De afbakening van de bevoegdheden van de Unie
1. Wat is het beginsel van bevoegdheidstoedeling (of “attributiebeginsel”)? Waarom is dit
beginsel van fundamenteel belang voor het EU-recht?
Artikel 4 (soevereiniteit) en 5 (bevoegdheidstoedeling) VEU → attributiebeginsel: EU
heeft alleen die bevoegdheden die de lidstaten haar krachten de Verdragen hebben
opgedragen. De EU moet binnen de grenzen van deze bevoegdheden blijven.
EU oefent soevereine rechten uit namens lidstaten, Lidstaten bepalen
Fundamenteel omdat:
- EU geen soevereine entiteit
- Lidstaten wel
2. Het begrip van bevoegdheden wordt herhaaldelijk gebruikt in de tekst van de verdragen.
Toch kunnen ze verwijzen naar verschillende kwesties van attributie van bevoegdheden.
Wat is het verschil, bijvoorbeeld, tussen artikel 4 (tweede lid) en artikel 13 (tweede lid) van
het Unieverdrag?
Art. 4(2): verdeling bevoegdheden tussen de EU en lidstaten (verticale
bevoegdheidsverdeling).
Art. 13(2): bepaling ziet op de verdeling van de bevoegdheden tussen de Europese
instellingen onderling (horizontale bevoegdheidsverdeling).
3. “De keuze van de juiste rechtsgrondslag is van constitutioneel belang.” (Advies C-2/00
Protocol van Cartagena, ECLI:EU:C:2001:664, paragraaf 5) Elk bindend besluit van de Unie
moet dus een geldig “rechtsbasis” of “rechtsgrondslag” hebben in een specifieke
bepaling van de Verdragen. Noem een aantal redenen waarom de rechtsgrondslag van
belang is? Wat kun je uit de rechtsgrondslagkeuze afleiden?
2
2019-2020
Week 2: Bevoegdheden en rechtshandelingen
• Voorgeschreven materialen
Europees Recht – Algemeen Deel
- Hoofdstuk 1
- Hoofdstuk 2
- Hoofdstuk 4 (§1 t/m 3)
- Hoofdstuk 3 ((§1 t/m 2)
Reader
- Protocol betreffende de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid
- HvJ EU 5 oktober 2000, C-376/98, ECLI:EU:C:2000:544 (Duitsland/Parlement en Raad
("Tabaksreclame"))
Reikwijdte Uniebevoegdheden
Is er een EU-bevoegdheid?
- Art. 5(1) en (2) VEU: afbakening van bevoegdheden (attributiebeginsel). Bevoegdheid
moet zijn toebedeeld aan de EU bij Verdrag.
- Vaststelling EU-bevoegdheid d.m.v. rechtsgrondslagvereiste:
- specifieke rechtsgrondslagen in de Verdragen
- artikel 352 VWEU
- impliciete bevoegdheden (AETR)
! Doelstelling Verdrag ≠ rechtsgrondslag (Vb. art. 3 VEU / 77, 82(1 en 2), 113, 114(1),
168(5) VWEU)
! Tabaksreclame bij art. 114 VWEU
Rechtsgrondslag bepaalt: onderwerp en soort bevoegdheid, besluitvormingsprocedure en
instrumentarium.
Bevoegdhedencatalogus (art. 2-6 VWEU) doel: meer grip op de activiteiten van de EU, betere
afbakening van nationale en EU bevoegdheden.
Mag de EU-bevoegdheid in concreet geval worden uitgeoefend?
- Subsidiariteit; doel: zo dicht mogelijk bij de burger + bescherming soevereiniteit
lidstaten. Controle: marginale rechterlijke toetsing door HvJ EU, maar wel grotere
politieke controle nu.
Hoe de EU-bevoegdheid uit te oefenen?
- Artikel 5(4) VEU & Protocol 2:
- Intensiteit EU-regulering (inhoud en vorm)
- Omvat (geschiktheid, noodzakelijkheid, geen excessieve belasting)
1
, Inleiding Europees Recht
2019-2020
- Doel (tegengaan overregulering)
- Controle (politiek, maar beperkter)
• Vragen
A. De afbakening van de bevoegdheden van de Unie
1. Wat is het beginsel van bevoegdheidstoedeling (of “attributiebeginsel”)? Waarom is dit
beginsel van fundamenteel belang voor het EU-recht?
Artikel 4 (soevereiniteit) en 5 (bevoegdheidstoedeling) VEU → attributiebeginsel: EU
heeft alleen die bevoegdheden die de lidstaten haar krachten de Verdragen hebben
opgedragen. De EU moet binnen de grenzen van deze bevoegdheden blijven.
EU oefent soevereine rechten uit namens lidstaten, Lidstaten bepalen
Fundamenteel omdat:
- EU geen soevereine entiteit
- Lidstaten wel
2. Het begrip van bevoegdheden wordt herhaaldelijk gebruikt in de tekst van de verdragen.
Toch kunnen ze verwijzen naar verschillende kwesties van attributie van bevoegdheden.
Wat is het verschil, bijvoorbeeld, tussen artikel 4 (tweede lid) en artikel 13 (tweede lid) van
het Unieverdrag?
Art. 4(2): verdeling bevoegdheden tussen de EU en lidstaten (verticale
bevoegdheidsverdeling).
Art. 13(2): bepaling ziet op de verdeling van de bevoegdheden tussen de Europese
instellingen onderling (horizontale bevoegdheidsverdeling).
3. “De keuze van de juiste rechtsgrondslag is van constitutioneel belang.” (Advies C-2/00
Protocol van Cartagena, ECLI:EU:C:2001:664, paragraaf 5) Elk bindend besluit van de Unie
moet dus een geldig “rechtsbasis” of “rechtsgrondslag” hebben in een specifieke
bepaling van de Verdragen. Noem een aantal redenen waarom de rechtsgrondslag van
belang is? Wat kun je uit de rechtsgrondslagkeuze afleiden?
2
