Theoretisch kader onderzoek
pedagogisch handelen - jaar 1
Leeruitkomst 1
1.1 Je beschrijft en onderbouwt, met behulp van de verplichte
literatuur en aangevuld met meerdere zelfgekozen betrouwbare en
actuele bronnen, kenmerken van pedagogisch handelen en de drie
basisbehoeften relatie, competentie en autonomie.
2. Theoretisch kader
Hieronder wordt allereerst beschreven wat er verstaan wordt onder een
veilig pedagogisch klimaat, vervolgens wordt er gekeken naar de
basisbehoeften en daarna…. Tot slot wordt er een korte samenvatting
gegeven.
Dit onderzoek is vooral gericht op hoe een leerkracht ervoor zorgt dat het
pedagogisch klimaat voor ieder kind veilig is en hoe er voor ieder kind
voldaan kan worden aan de basisbehoeften: relatie, competentie en
autonomie.
Om leerlingen te laten leren moet er in de klas een veilig pedagogisch
klimaat zijn. Als er geen veilig pedagogisch klimaat is dan kan dit nadelige
gevolgen hebben voor de ontwikkeling van leerlingen. Leerlingen moeten
zich veilig en prettig voelen in de klas om tot leren te komen. Om dat te
kunnen creëren moet een (aankomend) leerkracht eerst weten wat er
onder een veilig pedagogisch klimaat wordt verstaan en wat de leerkracht
kan doen om dit te bevorderen.
2.1 Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?
Alkema et al. (2015) geven aan dat een belangrijk onderdeel van de
ontwikkeling van kinderen op school is de sfeer die er heerst in de klas, ook
de relatie tussen de leerling en leerkracht is hierbij erg belangrijk. De manier
waarop de leraar aankijkt tegen de leerlingen en zijn opvattingen over leren
bepalen de sfeer die gecreëerd wordt en de stijl van leidinggeven. De visie die
een leraar heeft op mens, kind en maatschappij dragen bij aan de opvoeding
maar ook aan de doelen die je wilt bereiken. De doelen en visies kunnen
verschillen: is je hoogste doel het zelfstandige, autonome individu of is het de
zelfstandige gemeenschapsmens? Bovendien noemen zij verder dat deze
keuze invloed heeft op de manier waarop je omgaat met bijvoorbeeld
conflicten in de klas. Ook zijn er verschillende meningen over de invloed van
aanleg en omgeving op het vermogen om te leren. Of die verschillen in
meningen invloed hebben op het pedagogisch klimaat stellen we op de proef
aan de hand van vier opvattingen die ieder een ander antwoord geven op de
vraag: is nu de aanleg van een kind beslissend voor de ontwikkeling of zijn
dat de opvoeding en de sociaal-culturele omgeving waarin het kind opgroeit?
Dit wordt ook wel de nature-nature discussie genoemd.
Om een veilig klimaat op school te creëren is het belangrijk om te investeren
in een duidelijke visie op een veilige school, het uitwerken en naleven van
, concrete gedragsregels voor leerlingen en leerkrachten. De samenwerking
met ouders, afspraken over de aanpak (zowel bij signalen als preventief). Voor
het creëren van een veilige en zorgzame leeromgeving in de school moet
gedacht worden aan:
De school heeft waarden, normen en regels inzake gewenst en
ongewenst gedrag;
Er wordt in visie en vertaling daarvan, ten behoeve van het dagelijkse
handelen, rekening gehouden met basisbehoeften van de jongeren,
namelijk de behoeften aan relaties, autonomie en competentie;
De schoolleiding besteedt systematisch en periodiek aandacht aan de
kwaliteit van het pedagogisch handelen, en neemt zo nodig
preventieve en corrigerende maatregelen ter verbetering daarvan;
Er zijn voldoende en kwalitatief goed toegeruste leerkrachten, in staat
tot het bieden van hoogwaardig, contextrijk en prikkelend onderwijs, op
maat van de doelgroep.
Voor een positief pedagogisch klimaat in de klas gaat het om de vertaling en
concretisering van het pedagogisch klimaat van de school naar de
klassensituatie:
Het hanteren van duidelijke gedragsregels en grenzen, het aanleren
van vaardigheden voor gewenst gedrag en het belonen van positief
gedrag van individuele en groepen kinderen;
Omgaan met de verschillen tussen kinderen door het bieden van
maatwerk: het afstemmen van de onderwijsleersituatie op de
ontwikkelingskansen van kinderen met uiteenlopende
onderwijsbehoeften;
Effectieve instructiestrategieën, zoals: het opdelen van de instructie in
kleine stappen, kinderen meer mogelijkheden geven om te reageren op
vragen, en het inbouwen van keuzemogelijkheden;
Aandacht voor de eigen verantwoordelijkheid van kinderen en de
betrokkenheid van kinderen bij de les.
(Stichting school en veiligheid (z.d.))
2.2 Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie
en autonomie?
De mens streeft ernaar om actief zijn omgeving te leren kennen en
beheersen. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig. Vanaf de
geboorte zijn kinderen gericht op sociale relaties, het ontwikkelen van
vaardigheden en het opdoen van kennis. In de motivatiepsygologie komt
dit tot uitdrukking in de drie basisbehoeften van de mens:
- De behoefte aan relatie;
- De behoefte aan competentie;
- De behoefte aan autonomie of onafhankelijkheid.
Ons gedrag als mens wordt primair bepaald door deze drie
basisbehoeften. Als wij als leraren willen dat leerlingen betrokken en actief
zijn, dan moet het onderwijs voldoen aan deze basisbehoeften. Daarmee
wordt de rol als leerkracht benadrukt. De motivatie om te leren is een
belangrijk uitgangspunt. De rol van de leraar verschuift: hij wordt de
pedagogisch handelen - jaar 1
Leeruitkomst 1
1.1 Je beschrijft en onderbouwt, met behulp van de verplichte
literatuur en aangevuld met meerdere zelfgekozen betrouwbare en
actuele bronnen, kenmerken van pedagogisch handelen en de drie
basisbehoeften relatie, competentie en autonomie.
2. Theoretisch kader
Hieronder wordt allereerst beschreven wat er verstaan wordt onder een
veilig pedagogisch klimaat, vervolgens wordt er gekeken naar de
basisbehoeften en daarna…. Tot slot wordt er een korte samenvatting
gegeven.
Dit onderzoek is vooral gericht op hoe een leerkracht ervoor zorgt dat het
pedagogisch klimaat voor ieder kind veilig is en hoe er voor ieder kind
voldaan kan worden aan de basisbehoeften: relatie, competentie en
autonomie.
Om leerlingen te laten leren moet er in de klas een veilig pedagogisch
klimaat zijn. Als er geen veilig pedagogisch klimaat is dan kan dit nadelige
gevolgen hebben voor de ontwikkeling van leerlingen. Leerlingen moeten
zich veilig en prettig voelen in de klas om tot leren te komen. Om dat te
kunnen creëren moet een (aankomend) leerkracht eerst weten wat er
onder een veilig pedagogisch klimaat wordt verstaan en wat de leerkracht
kan doen om dit te bevorderen.
2.1 Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?
Alkema et al. (2015) geven aan dat een belangrijk onderdeel van de
ontwikkeling van kinderen op school is de sfeer die er heerst in de klas, ook
de relatie tussen de leerling en leerkracht is hierbij erg belangrijk. De manier
waarop de leraar aankijkt tegen de leerlingen en zijn opvattingen over leren
bepalen de sfeer die gecreëerd wordt en de stijl van leidinggeven. De visie die
een leraar heeft op mens, kind en maatschappij dragen bij aan de opvoeding
maar ook aan de doelen die je wilt bereiken. De doelen en visies kunnen
verschillen: is je hoogste doel het zelfstandige, autonome individu of is het de
zelfstandige gemeenschapsmens? Bovendien noemen zij verder dat deze
keuze invloed heeft op de manier waarop je omgaat met bijvoorbeeld
conflicten in de klas. Ook zijn er verschillende meningen over de invloed van
aanleg en omgeving op het vermogen om te leren. Of die verschillen in
meningen invloed hebben op het pedagogisch klimaat stellen we op de proef
aan de hand van vier opvattingen die ieder een ander antwoord geven op de
vraag: is nu de aanleg van een kind beslissend voor de ontwikkeling of zijn
dat de opvoeding en de sociaal-culturele omgeving waarin het kind opgroeit?
Dit wordt ook wel de nature-nature discussie genoemd.
Om een veilig klimaat op school te creëren is het belangrijk om te investeren
in een duidelijke visie op een veilige school, het uitwerken en naleven van
, concrete gedragsregels voor leerlingen en leerkrachten. De samenwerking
met ouders, afspraken over de aanpak (zowel bij signalen als preventief). Voor
het creëren van een veilige en zorgzame leeromgeving in de school moet
gedacht worden aan:
De school heeft waarden, normen en regels inzake gewenst en
ongewenst gedrag;
Er wordt in visie en vertaling daarvan, ten behoeve van het dagelijkse
handelen, rekening gehouden met basisbehoeften van de jongeren,
namelijk de behoeften aan relaties, autonomie en competentie;
De schoolleiding besteedt systematisch en periodiek aandacht aan de
kwaliteit van het pedagogisch handelen, en neemt zo nodig
preventieve en corrigerende maatregelen ter verbetering daarvan;
Er zijn voldoende en kwalitatief goed toegeruste leerkrachten, in staat
tot het bieden van hoogwaardig, contextrijk en prikkelend onderwijs, op
maat van de doelgroep.
Voor een positief pedagogisch klimaat in de klas gaat het om de vertaling en
concretisering van het pedagogisch klimaat van de school naar de
klassensituatie:
Het hanteren van duidelijke gedragsregels en grenzen, het aanleren
van vaardigheden voor gewenst gedrag en het belonen van positief
gedrag van individuele en groepen kinderen;
Omgaan met de verschillen tussen kinderen door het bieden van
maatwerk: het afstemmen van de onderwijsleersituatie op de
ontwikkelingskansen van kinderen met uiteenlopende
onderwijsbehoeften;
Effectieve instructiestrategieën, zoals: het opdelen van de instructie in
kleine stappen, kinderen meer mogelijkheden geven om te reageren op
vragen, en het inbouwen van keuzemogelijkheden;
Aandacht voor de eigen verantwoordelijkheid van kinderen en de
betrokkenheid van kinderen bij de les.
(Stichting school en veiligheid (z.d.))
2.2 Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie
en autonomie?
De mens streeft ernaar om actief zijn omgeving te leren kennen en
beheersen. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig. Vanaf de
geboorte zijn kinderen gericht op sociale relaties, het ontwikkelen van
vaardigheden en het opdoen van kennis. In de motivatiepsygologie komt
dit tot uitdrukking in de drie basisbehoeften van de mens:
- De behoefte aan relatie;
- De behoefte aan competentie;
- De behoefte aan autonomie of onafhankelijkheid.
Ons gedrag als mens wordt primair bepaald door deze drie
basisbehoeften. Als wij als leraren willen dat leerlingen betrokken en actief
zijn, dan moet het onderwijs voldoen aan deze basisbehoeften. Daarmee
wordt de rol als leerkracht benadrukt. De motivatie om te leren is een
belangrijk uitgangspunt. De rol van de leraar verschuift: hij wordt de
