WGBO (= wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst): bevat persoonlijkheidsrechten die
betrekking hebben op medische behandeling, medisch wetenschappelijk onderzoek en lichamelijke
integriteit. Kernwaarden zijn menselijke waardigheid en zelfbeschikkingsrecht. Deze waarden komen
tot uiting doordat hulpverleners volgens professionele standaard dienen te handelen.
WGBO tracht rechtsbescherming en zelfbeschikking voor patiënten te verwezenlijken. Nodig omdat
er een ongelijk evenwicht is in de verhouding arts-patiënt door gebrek aan kennis en ondergeschikte
positie patiënt.
Welke rechten en plichten van de patiënt zijn opgenomen in de WGBO?
Rechten:
Zelfbeschikkingsrecht = recht om te beslissen over je eigen behandeling (= rechtsbeginsel,
grondrecht). Zelfbeschikkingsrecht komt in gezondheidszorg onder druk omdat de arts toch meer
weet dan patiënt en heeft veel meer inhoudelijke kennis.
Kern zelfbeschikkingsrecht = adequate informatieverstrekking en weloverwogen toestemming
(informed consent).
Recht op inzage patiëntendossier: arts is verplicht de patiënt desgevraagd inzage te geven en
kopieën te verstrekken van het dossier.
Tegenover derden blijven het dossier en andere gegevens gesloten, alleen met toestemming
van patiënt. Uitzonderingen:
Bij infectieziekte (melden, maar niet het hele dossier laten zien, bijvoorbeeld
roodvonk).
Kindermishandeling
In geval van strafvervolging waarbij gegevens relevant zijn
Toegang tot gegevens: patiënt of vertegenwoordiger – arts of behandelend team – aparte
wettelijke regelgeving waarin van geheimhoudingsplicht kan worden afgeweken.
Wanneer patiënt hierom verzoekt dient arts binnen drie maanden dossier te vernietigen.
Recht op vernietiging van het dossier: Patiënt heeft niet het recht om dossier te wijzigen, mag wel
aantekeningen geven. Mag geen wijzigingen eisen. Enige wat kan is dat hij eist dat het dossier
vernietigd wordt. --> mag niet meteen bij infectieziekten en erfelijke aandoeningen/ ziekten (als
derden daarbij belang hebben) of als patiënt psychisch niet in orde is. Dossier moet anders minimaal
15 jaar bewaard worden.
Recht op weloverwogen toestemming (informed consent): patiënt moet goed geïnformeerd worden
door de arts zodat hij of zij een keuze kan maken. Ook wanneer patiënt het wenst is de arts verplicht
informatie op schrift te zetten. Arts moet ook patiënt om toestemming vragen, is bij
spoedeisende/levensbedreigende situaties niet altijd nodig.
Deze verplichting namelijk valt weg zodra patiënt wilsonbekwaam is en snel handelen geboden is,
dan kan vertegenwoordiger beslissing nemen. Hulpverlener moet wel handelen volgens
beroepsstandaard, kan hier niet van afwijken, tenzij het in belang is van patiënt.