Hoofdstuk 1: Rechtsvormen
1.1 Ondernemingsrecht
Rechtsvorm: de juridische vorm waarin een onderneming is gegoten. Een belangrijk
criterium bij de keuze van een rechtsvorm is de aansprakelijkheid.
Voorafgaand aan het kiezen van de rechtsvorm, moet de ondernemer kiezen of hij een
ondernemingsvorm met of zonder rechtspersoonlijkheid wil.
• Rechtspersoon: de onderneming is een zelfstandig juridisch orgaan dat rechten en
verplichtingen kan aangaan. Een contract wordt gesloten met de rechtspersoon, en
niet met de mensen achter de onderneming.
• Geen rechtspersoon: overeenkomsten worden op de naam van de eigenaar
aangegaan. Een contract wordt gesloten met de mensen achter de onderneming. Bij
het niet nakomen van verplichtingen is de ondernemer aansprakelijk op zijn
privébezittingen.
Eenmanszaak Personen- Kapitaal- Overige
vennootschappen vennootschappen ondernemings-
vormen
Rechtspersoon Nee Nee Ja Ja
1.2 Eenmanszaak
• Er is één eigenaar en eventueel meerdere werknemers.
• Geen rechtspersoonlijkheid.
• Geen scheiding tussen privévermogen van de ondernemer en
ondernemingsvermogen. Het vermogen van de echtgenoot valt ook onder
privévermogen, mits er is getrouwd in gemeenschap van goederen.
• Opstartvereisten zijn minimaal:
Inschrijving in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel is vereist. De
bedrijfsnaam moet aan enkele vereisten voldoen en er is mogelijk een bepaalde
(omgevings)vergunning nodig om bedrijfsvoering te realiseren op de plek die de
ondernemer voor ogen heeft.
Het overnemen van een eenmanszaak is geen eenvoudig traject, omdat de eenmanszaak
geen rechtspersoon is. De verkopende partij moet overgaan tot afzonderlijke handelingen
m.b.t. de eigendomsoverdracht van alle activa en passiva aan de kopende partij.
1
, 1.3 Personenvennootschappen
Personenvennootschap: ondernemingsvorm waarin de samenwerking met anderen is
geregeld.
• Maatschap;
• Vennootschap onder firma (vof);
• Commanditaire vennootschap (cv).
1.3.1 Maatschap
• Overeenkomst tussen twee of meer personen om iets ’in gemeenschap te brengen’
en daar gezamenlijk voordeel uit te halen. De afspraak is vormvrij en kan zowel
schriftelijk als mondeling worden aangegaan.
• Behaald voordeel wordt verdeeld onder de maten.
o Afspraken over de winstverdeling worden vastgelegd in de overeenkomst.
o Bij geen vastgelegde afspraken wordt gekeken naar de hoogte van de inbreng
van de maten en zal de winstverdeling naar evenredigheid plaatsvinden. De
maat die geen geld, maar alleen arbeid heeft ingebracht, wordt geacht gelijk
te zijn met de winst van de maat met de laagste vermogensinbreng.
• Er wordt een vrij beroep uitgeoefend; een beroep waar een heel specifieke kennis en
kundigheid voor nodig is.
o Betrokken maten blijven zelfstandig ondernemer, maar hopen door
samenwerking hogere winsten of lagere kosten te realiseren.
• Aansprakelijkheid: de maat die een verplichting aangaat, is daar in eerste instantie
zelf voor verantwoordelijk. Er bestaan uitzonderingen, waarbij de maten in gelijke
delen aansprakelijk zijn:
o De handelende maat heeft vooraf een volmacht gekregen van de andere
maten. Zo’n volmacht kan expliciet worden gegeven, maar ook impliciet
blijken uit de omstandigheden. Een volmacht wordt namelijk ook geacht te
zijn verleend als het gaat om een zogenoemde beheersdaad. Hieronder
worden alle handelingen verstaan die behoren tot de normale activiteiten van
de betreffende maatschap.
o De andere maten hebben achteraf de actie van de handelende maat
bekrachtigd.
o De maten hebben gezamenlijk gehandeld.
o De verplichting die de maat is aangegaan is uiteindelijk voordelig voor de
maatschap gebleken.
• Het is eenvoudig om een maatschap op te richten.
o Er moet een overeenkomst worden gemaakt en de maatschap moet worden
ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Beschikkingsdaad: handeling die niet tot de normale activiteiten van een maatschap
behoren, zoals het kopen van een huis bij een maatschap van fysiotherapeuten.
VB: huisarts, fysiotherapeuten, advocaten, notarissen en makelaars.
2