Samenvatting Natuurkunde straling havo 3 hoofdstuk 2

Paragraaf 1: Elektromagnetische straling


Het elektromagnetisch spectrum

 In zonlicht zitten verschillende soorten straling. Zo kun je de zon zien, voelt de straling
warm aan en word je er bruin van.
 Dit komt door drie soorten elektromagnetische stralingen die in zonlicht zitten.
 Daarnaast zijn er nog meer elektromagnetische stralen, die behoren samen tot
het elektromagnetisch spectrum.




De elektromagnetische straling heeft verschillende eigenschappen:

 Radiogolven (om naar de radio te luisteren)
 Microgolven (telefoon en magnetron)
 Infrarode straling (warmtestralen)
 Zichtbaar licht (deze straling zien we)
 Ultraviolette straling (hier wordt je bruin van)
 Röntgenstraling (voor röntgenfoto’s)
 Gammastraling (wordt door radioactieve stoffen uitgezonden en is erg schadelijk)

Straling en energie

 Elektromagnetische straling kun je zien als kleine energie pakketjes
die stralingsenergie hebben.
 Wanneer je in het elektromagnetische spectrum van links naar rechts gaat wordt de
stralingsenergie steeds groter. Hierdoor is het effect van de elektromagnetische straling
ook anders.
 Radiogolven, microgolven, infrarode-straling en zichtbaar licht hebben weinig
stralingsenergie. Ze zijn niet gevaarlijk voor ons.
 Ultraviolete-straling heeft genoeg stralingsenergie om ervoor te zorgen dat we bruin
worden en vitamine D aanmaken. Dit is goed voor ons. Maar als we te veel ultraviolete
straling op ons krijgen kunnen we verbranden en kan het kankerverwekkend zijn.
 Röntgenstraling heeft zo veel stralingsenergie dat het door ons zachte weefsel heen gaat.
Botten hebben een grote dichtheid en houden de röntgenstraling tegen. Een enkele

, röntgenfoto is iets schadelijk. Te veel röntgenstraling kan echter wel kankerverwekkend
zijn.
 Gammastraling heeft zo veel stralingsenergie dat het dwars door ons heen gaat. Daarbij
kan het schade veroorzaken in je lichaam en kankerverwekkend zijn.

Stralingsbronnen
Er zijn twee soorten stralingsbronnen:

 Natuurlijke stralingsbronnen
 Deze komen in de natuur voor. De zon is de belangrijkste, daarnaast heb je ook vuur en
bliksem.
 Ook bepaalde gesteente waar bijvoorbeeld uranium in zit zijn stralingsbronnen omdat ze
gammastraling uitzenden.
 Kunstmatige stralingsbronnen
 Deze zijn door mensen gemaakt.
 Denk aan een lamp, een mobiel, radar of radio.
 Ook in de magnetron gebruiken we elektromagnetische straling om eten op te warmen, in
dit geval microgolven.
 Wanneer voorwerpen warmer worden zenden ze straling uit met steeds meer
stralingsenergie.
 Als je ijzer verwarmt zal deze eerst infrarode straling uitzenden, deze zie je niet, maar voel
je als warmte.
 Maak je het ijzer nog warmer dan gloeit het eerst rood en daarna wit.
 Naast infrarode straling komt er nu ook zichtbaar licht vanaf met meer stralingsenergie.
 Maak je het nog warmer dan zal er ook ultraviolette straling vanaf komen.




 Wanneer je een buisje met gas onder spanning brengt kan deze licht gaan geven.
 Op deze manier werkt een tl-lamp. Wanneer de spanning omhooggaat komt er
ultraviolette straling vanaf met meer stralingsenergie, zoals bij een zonnebank.
 Verhoog je de spanning nog meer, dan kan er röntgenstraling vrij komen, zoals bij een
röntgenbuis.