College 1 Introductie:
Halewijn:
Halewijn heeft magische kracht; aantrekking door gezang / magische hoorn (magisch instrument in de ME) / Halewijn
spreekt nog na onthoofding / als de koningsdochter op de hoorn blaast -zoals wordt verzocht- is dat een roep om
hulp? / is de gevraagde zalf ten behoeve van herroeping uit de dood?
Middeleeuwse literatuur is vaak overlevering. Eerste versie Halewijn pas in 19de eeuw op schrift. Daarvoor vanuit de
Middeleeuwen mondelinge overlevering.
Eerste zin op schrift uit ± 1100: hebban una vogala nestast hagunnan hinase hic and tu, wat onbidan wi nu?
Vertaling: Zijn alle vogels nesten begonnen, behalve jij en ik, waar wachten wij op?
Is geschreven door een monnik (die zou geen liefdesnestje moeten willen hebben).
Tweeërlei uitleg: oproep tot het stichten van kloosters of monnik worden
oproep tot het stichten van gezin met kinderen
-Veel middeleeuwse literatuur kennen Natureingang (liefdesingang vanuit de natuur).
-De 12de eeuw is relatief leeg qua literatuur.
-± 1170 eerste Dietse-broodschrijver-dichter Van Veldeke, bekend om minne lyriek o.a. St. Servaes.
Mecenas is opdrachtgever van de brooddichters.
-In deze tijd veel voordrachtskunst; beleving Middelnederlands door te luisteren.
-In de 13de eeuw bloeit de cultuur doordat de welvaart goed is. Uit deze tijd komen veel literaire werken.
Oudnederlands: voor 1150
Middelnederlands: 1150-1500 ‘Diets’: verzameling dialecten
Nieuwnederlands: 1500-heden
Egidiuslied (www.dichtvorm.nl te raadplegen)
In dit lied wordt het aardse afgezet tegen het hemelse. Er is een duidelijke keuze te maken tussen de hemel en de
hel. Bij zelfmoord volgt de hel. De hemel is bereikbaar via natuurlijke dood (of door anderen).
Motieven o.a. gemis vriend, dood, verdriet.
Het christelijke geloof neemt een centrale plaats in in de literatuur in de Middeleeuwen. Alles wordt gebruikt/ingezet
om de betekenis van God te verklaren.
Het Gruuthuse-handschrift is een middeleeuws verzamelhandschrift. De oudste kern dateert van omstreeks 1395,
terwijl de jongste (onvoltooide) bijdragen stammen uit omstreeks 1408. Het Gruuthuse-handschrift bevat 147
liederen, 18 gedichten en 7 berijmde gebeden.
Standenmaatschappij volgens Adalbero: er werd uitgegaan van een driestandenschema van de geestelijkheid als
eerste stand, de adel als tweede stand en de boeren als derde stand, waar later ook wel de burgerij onder werd
gerekend. Adalbero van Laon sprak rond 1020 over oratores, bellatores en laboratores, ofwel bidders, strijders en
werkers. De opvatting dat deugden als rechtvaardigheid en leiderschap aangeboren zouden zijn, werd gebruikt om
de erfelijkheid van de hiërarchische verhoudingen te legitimeren.
- Orates (10% geestelijken)
- Bellatores (10% strijders/edelen)
- Laboratores (80% boeren en vissers)
Huiswerk Dautzenberg 3, 4, 5 en 6 / Gera en Sneller p. 12-19 en NLG 1.
1
Halewijn:
Halewijn heeft magische kracht; aantrekking door gezang / magische hoorn (magisch instrument in de ME) / Halewijn
spreekt nog na onthoofding / als de koningsdochter op de hoorn blaast -zoals wordt verzocht- is dat een roep om
hulp? / is de gevraagde zalf ten behoeve van herroeping uit de dood?
Middeleeuwse literatuur is vaak overlevering. Eerste versie Halewijn pas in 19de eeuw op schrift. Daarvoor vanuit de
Middeleeuwen mondelinge overlevering.
Eerste zin op schrift uit ± 1100: hebban una vogala nestast hagunnan hinase hic and tu, wat onbidan wi nu?
Vertaling: Zijn alle vogels nesten begonnen, behalve jij en ik, waar wachten wij op?
Is geschreven door een monnik (die zou geen liefdesnestje moeten willen hebben).
Tweeërlei uitleg: oproep tot het stichten van kloosters of monnik worden
oproep tot het stichten van gezin met kinderen
-Veel middeleeuwse literatuur kennen Natureingang (liefdesingang vanuit de natuur).
-De 12de eeuw is relatief leeg qua literatuur.
-± 1170 eerste Dietse-broodschrijver-dichter Van Veldeke, bekend om minne lyriek o.a. St. Servaes.
Mecenas is opdrachtgever van de brooddichters.
-In deze tijd veel voordrachtskunst; beleving Middelnederlands door te luisteren.
-In de 13de eeuw bloeit de cultuur doordat de welvaart goed is. Uit deze tijd komen veel literaire werken.
Oudnederlands: voor 1150
Middelnederlands: 1150-1500 ‘Diets’: verzameling dialecten
Nieuwnederlands: 1500-heden
Egidiuslied (www.dichtvorm.nl te raadplegen)
In dit lied wordt het aardse afgezet tegen het hemelse. Er is een duidelijke keuze te maken tussen de hemel en de
hel. Bij zelfmoord volgt de hel. De hemel is bereikbaar via natuurlijke dood (of door anderen).
Motieven o.a. gemis vriend, dood, verdriet.
Het christelijke geloof neemt een centrale plaats in in de literatuur in de Middeleeuwen. Alles wordt gebruikt/ingezet
om de betekenis van God te verklaren.
Het Gruuthuse-handschrift is een middeleeuws verzamelhandschrift. De oudste kern dateert van omstreeks 1395,
terwijl de jongste (onvoltooide) bijdragen stammen uit omstreeks 1408. Het Gruuthuse-handschrift bevat 147
liederen, 18 gedichten en 7 berijmde gebeden.
Standenmaatschappij volgens Adalbero: er werd uitgegaan van een driestandenschema van de geestelijkheid als
eerste stand, de adel als tweede stand en de boeren als derde stand, waar later ook wel de burgerij onder werd
gerekend. Adalbero van Laon sprak rond 1020 over oratores, bellatores en laboratores, ofwel bidders, strijders en
werkers. De opvatting dat deugden als rechtvaardigheid en leiderschap aangeboren zouden zijn, werd gebruikt om
de erfelijkheid van de hiërarchische verhoudingen te legitimeren.
- Orates (10% geestelijken)
- Bellatores (10% strijders/edelen)
- Laboratores (80% boeren en vissers)
Huiswerk Dautzenberg 3, 4, 5 en 6 / Gera en Sneller p. 12-19 en NLG 1.
1
