Samenvatting privaatrecht blok
4
Probleem 1 samenvatting
Literatuur Nieuwenhuis 2.1- 2.4 & compendium nr. 28-39, 43-45,
315, 465-470
Rechtshandeling
Wat is een eenzijdige rechtshandeling? Een rechtshandeling die tot stand wordt
gebracht door één persoon.
o Eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen: Het maken van een testament, of
verwerpen van een nalatenschap.
o Eenzijdige gerichte rechtshandeling: dit wordt door 1 persoon tot stand
gebracht maar zijn wel tot een of meer bepaalde personen gericht.
Bijvoorbeeld: opzeggen van een huurovereenkomst, ontslag,
buitengerechtelijke vernietiging van een rechtshandeling (art. 3:50 BW). à
Om geldig te zijn moet deze wel de andere persoon hebben bereikt dat hoeft
met niet-gerichte niet.
Meerzijdige rechtshandelingen: het grootste verschil met eenzijdig is dat hiervoor
samenwerking tussen twee mensen is vereist.
Verbintenissen
Wat is een verbintenis? Een verbintenis is een vermogensrechtelijke rechtsbetrekking
tussen twee of meer personen waarbij 1 iemand (schuldenaar/debiteur) een
prestatie verplicht is en de ander (schuldeiser/crediteur) tot die prestatie is
gerechtigd.
Het ontstaan van een verbintenis kan rechtstreeks uit de wet ontstaan: hierbij moet
je denken aan dingen die je zelf in principe niet (altijd) wilt maar de wet bepaalt dat
als jij iets doet deze verbintenis ontstaat. Geen keus. Voorbeelden hiervan zijn: 1. De
onrechtmatige daad. 2. Zaakwaarneming. 3. Onverschuldigde betaling. 4.
Ongerechtvaardigde verrijking. 5. Tekortkoming in de nakoming van een verbintenis.
De wet kan ook verwijzen naar een bron waar een verbintenis uit voort kan vloeien:
geldige bronnen waar een verbintenis uit kan voortvloeien zijn: 1. Wilsverklaringen
van de bij de rechtshandeling betrokken partijen. 2. Gewoonte. 3. Regels van
ongeschreven privaatrecht à redelijkheid & billijkheid, regels van moraal bij de
natuurlijke verbintenis. 4. Rechterlijke uitspraken. Dus bijvoorbeeld een verbintenis
zoals een overeenkomst vloeit voort uit de bron wilsverklaring en is o.a. terug te
vinden in art. 6:213 BW.
Wat is een obligatoire overeenkomst? Dit is een overeenkomst die twee of meer
mensen vrijwillig en bewust aangaan.
Overeenkomst
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling art. 6:213 BW die tot stand komt door
aanbod en aanvaarding daarvan art. 6:217 BW. De obligatoire overeenkomst is verbindend
1
,dat betekent dat na een tijdige aanvaarding de aanbieder niet langer op zijn aanbod kan
terugkomen.
Is wilsovereenstemming een totstandkomingsvereiste van een overeenkomst? Nee
soms kan het ook zo zijn dat een overeenkomst tot stand komt zonder
wilsovereenstemming. Bijvoorbeeld wanneer een onherroepelijk aanbod wordt
aanvaard op een moment waarop de aanbieder niet meer wilde. Of als een van de
partijen de overeenkomst niet wilde, maar de ander het tegendeel mocht aannemen.
2.2 aanbod
Hoe komt een overeenkomst tot stand en welke artikelen horen daarbij? Een
overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding daarvan. Dit staat in art.
6:217 BW.
o Wat is een overeenkomst? Een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of
meer partijen met een ander een verbintenis aangaan.
Wat is een aanbod? Een aanbod is een wilsverklaring van het voorstel voor het
sluiten van een overeenkomst. En heeft geen vormvereisten.
o Wat geldt als aanbod? Als ik onderhandel over een fiets en ik zeg ik wil er
€200,- voor betalen heb ik een geldig aanbod gedaan. Om er dan een
overeenkomst van te maken moet mijn bod van €200,- worden aanvaard.
Een ezelsbruggetje om te onthouden wanneer er sprake is van een aanbod
dat geldig is (zoals in de zin hierboven): wanneer een eenvoudig ‘ja’ genoeg is
als aanvaarding is het aanbod duidelijk en bepaalbaar.
Wat is een vereiste voor een aanbod? Vereist voor een geldig aanbod is dat het
bepaalbaar is. Het aanbod moet duidelijk zijn omtrent de belangrijkste
verplichtingen. Als dit niet zo is noem je het enkele een uitnodiging tot
onderhandeling.
In het arrest Hofland/Hennis is bepaald dat een advertentie een uitnodiging tot
onderhandeling is en geen aanbod: het plaatsen van een advertentie, waarin een
individueel bepaalde zaak voor een bepaalde prijs te koop wordt aangeboden, leent
zich er in beginsel niet toe om anders te worden opgevat dan een uitnodiging tot
onderhandeling, waarbij niet alleen de prijs en eventuele verdere voorwaarden van
de koop maar ook de persoon van de gegadigden van belang kunnen zijn.
Uitzonderingssituaties wanneer er ook sprake is van aanbod en aanvaarding zonder
dat het duidelijk is: wanneer het aanbod tot koop en aanbod tot verkoop met
dezelfde inhoud elkaar kruisen. Of wanneer een derde een voorstel doet tot het
sluiten van een overeenkomst dat door beide partijen wordt aanvaard.
Na aanvaarding kan het aanbod niet meer worden ingetrokken: dit is het
verbindende aspect van een obligatoire overeenkomst.
Hoe verliest een aanbod zijn kracht?
Het aanbod wordt Het vervalt door tijdsverloop Aanbieder herroept zijn
verworpen (art. 6:221 lid 2) (als het niet uitdrukkelijk is aanbod (art. 6:210 lid 1 BW)
bepaald)
Als degene aan wie het Mondeling aanbod dient Zie hieronder
aanbod is gericht het direct te worden aanvaard.
aanbod afwijst en niet Anders verliest het zijn
aanvaard dan vervalt het kracht.
aanbod hiermee.
2
, Een schriftelijk aanbod waar
geen geldigheidstermijn bij
is opgenomen is slechts van
kracht gedurende de tijd die
de wederpartij redelijkerwijs
nodig heeft om na te
denken over het aanbod
(art. 6:221 lid 1).
Wanneer kan iemand zijn aanbod herroepen (herroepelijk aanbod art. 6:219 BW)?
o Het aanbod kan herroepen worden voordat de andere partij het aanbod heeft
aanvaard of een melding heeft verzonden dat hij dit zal doen. Zie hieronder
twee voorbeelden:
o Overeenkomst niet tot stand gekomen (aanbod kan worden herroepen): A
bied B per brief een schilderij aan voor €180.000 een kwartier na ontvangst
van deze brief ontvangt B een e-mail waarin A zijn aanbod herroept.
Niettemin aanvaardt B het aanbod van A per kerende post.
o Overeenkomst wel tot stand gekomen (aanbod kan niet worden herroepen):
A biedt B per brief een nader omschreven schilderij te koop aan voor
€180.000. Deze brief ontvangt B op 5 augustus. Op 6 augustus verzendt B een
brief waarin hij A meedeelt diens aanbod te aanvaarden. Deze brief bereikt A
op 8 augustus. Intussen heeft B op 7 augustus een e-mail ontvangen waarin A
zijn aanbod herroept.
Vrijblijvend aanbod en onherroepelijk aanbod
Vrijblijvend aanbod: bij een vrijblijvend aanbod kan het aanbod worden herroepen na
de aanvaarding maar op voorwaarde dat dit onverwijld (zonder vertraging) geschiedt.
Om van een vrijblijvend aanbod te spreken moet de aanbieder dit duidelijk hebben
vermeld bij het doen van het aanbod. Het is een aanbod met verzwakte werking art.
6:219 lid 1 Bw.
Onherroepelijk aanbod: hierbij kan het aanbod niet worden herroepen ook niet
wanneer het aanbod nog niet is aanvaard. Verschillende vormen van onherroepelijk
aanbod:
o Langs contractuele weg: Soms wordt er in een contract aan aanbod
vastgelegd hier kan dan niet mee rop terug worden gekomen. Bijvoorbeeld: in
het huurcontract tussen A en B staat dat B het pand gedurende de
huurperiode altijd van A kan kopen. Dit aanbod valt niet te herroepen.
o Uit het aanbod zelf vloeit voort dat het gedurende bepaalde tijd niet kan
worden herroepen: hiervan is een voorbeeld: Het bonusboekje van de
Albertheijn. Hier staat op dat de aanbiedingen tot bv 1 december gelden. De
bonus kan niet eerder dan 1 december worden opgeheft.
o Hoe herken je een onherroepelijk aanbod? Uit woorden als ‘aanbod geldig
tot…’ ‘aanvaarding dient te geschieden vóór’.
Wat is het verschil tussen het herroepen van een aanbod en de intrekking van een
verklaring?
o Herroeping aanbod: B ontvangt een brief van A bevattende een aanbod tot
het sluiten van een overeenkomst. Terwijl B zich nog beraadt, ontvangt hij de
volgende dag een brief van A waarin het aanbod wordt herroepen.
3
, o Intrekking verklaring: B ontvangt een brief van A bevattende een aanbod tot
het sluiten van een overeenkomst. Enige uren eerder had B reeds een e-mail
ontvangen met de mededeling dat de brief op een vergissing berust en wordt
ingetrokken.
Voordat de intrekking werking heeft moet de intrekking de persoon
tot wie zij is gericht eerder dan, of gelijktijdig met, de ingetrokken
verklaring bereiken (art. 3:37 lid 5).
Aanvaarding (wanneer komt aanbod tot stand?)
Controle vraag: hoelang kan een aanbod worden herroepen? Deze vraag wordt
beantwoord door art. 6:219 lid 2 Bw (het moment van aanvaarding dan wel de
verzending van de mededeling houdende aanvaarding). à Dus op het moment dat ik
een brief verstuur op 12 juni waarin ik het aanbod aanvaard kan het aanbod niet
meer worden ingetrokken ongeacht of het nou 14 juni aankomt.
Controle vraag tot wanneer kan een verklaring worden ingetrokken? Een reeds
verzonden verklaring kan door een tweede verklaringen worden ingetrokken. De
intrekking slaagt alleen als de tweede verklaring de geadresseerde eerder dan of
gelijktijdig met de eerste verklaring bereikt (art. 3:37 lid 5 BW)
Wat zijn de eisen van de aanvaarding? Zij moet inhoudelijk met het aanbod
overeenstemmen. En zij moet gedaan zijn op een moment waarop het aanbod nog
van kracht was.
Op welk moment komt de overeenkomst tot stand (ontvangsttheorie)? In art. 3:37 lid
3 Bw staat dat een aan een persoon gerichte verklaring (een aanvaarding) om
werking te hebben die persoon hebben bereikt. Dus op het moment dat de brief
aankomt is overeenkomst gesloten. Dit noemen we de ontvangsttheorie.
o Nuancering ontvangsttheorie: een verklaring die degene tot wie hij is gericht
niet tijdig bereikt heeft desondanks haar werking indien dit niet tijdig
bereiken voor risico van de geadresseerde komt. Bijvoorbeeld door:
1. Een handeling van geadresseerde zelf;
2. Een handeling van personen voor wie hij aansprakelijk is;
3. Andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en rechtvaardigen dat
hij het nadeel draagt.
Welke vorm moet een verklaring (dus aanvaarding) hebben? Uit art. 3:37 lid 1 Bw
volgt dat een verklaring in beginsel in iedere vorm kan geschieden.
Ja op 14 maart omdat in art. 6:219 lid 2 BW staat dat een aanbod kan worden herroepen tot
het moment dat de aanvaarding is verzonden. En de aanvaarding is 12 maart verzonden. Dus
is de herroeping niet meer geldig
Handelingsonbekwaamheid:
4
4
Probleem 1 samenvatting
Literatuur Nieuwenhuis 2.1- 2.4 & compendium nr. 28-39, 43-45,
315, 465-470
Rechtshandeling
Wat is een eenzijdige rechtshandeling? Een rechtshandeling die tot stand wordt
gebracht door één persoon.
o Eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen: Het maken van een testament, of
verwerpen van een nalatenschap.
o Eenzijdige gerichte rechtshandeling: dit wordt door 1 persoon tot stand
gebracht maar zijn wel tot een of meer bepaalde personen gericht.
Bijvoorbeeld: opzeggen van een huurovereenkomst, ontslag,
buitengerechtelijke vernietiging van een rechtshandeling (art. 3:50 BW). à
Om geldig te zijn moet deze wel de andere persoon hebben bereikt dat hoeft
met niet-gerichte niet.
Meerzijdige rechtshandelingen: het grootste verschil met eenzijdig is dat hiervoor
samenwerking tussen twee mensen is vereist.
Verbintenissen
Wat is een verbintenis? Een verbintenis is een vermogensrechtelijke rechtsbetrekking
tussen twee of meer personen waarbij 1 iemand (schuldenaar/debiteur) een
prestatie verplicht is en de ander (schuldeiser/crediteur) tot die prestatie is
gerechtigd.
Het ontstaan van een verbintenis kan rechtstreeks uit de wet ontstaan: hierbij moet
je denken aan dingen die je zelf in principe niet (altijd) wilt maar de wet bepaalt dat
als jij iets doet deze verbintenis ontstaat. Geen keus. Voorbeelden hiervan zijn: 1. De
onrechtmatige daad. 2. Zaakwaarneming. 3. Onverschuldigde betaling. 4.
Ongerechtvaardigde verrijking. 5. Tekortkoming in de nakoming van een verbintenis.
De wet kan ook verwijzen naar een bron waar een verbintenis uit voort kan vloeien:
geldige bronnen waar een verbintenis uit kan voortvloeien zijn: 1. Wilsverklaringen
van de bij de rechtshandeling betrokken partijen. 2. Gewoonte. 3. Regels van
ongeschreven privaatrecht à redelijkheid & billijkheid, regels van moraal bij de
natuurlijke verbintenis. 4. Rechterlijke uitspraken. Dus bijvoorbeeld een verbintenis
zoals een overeenkomst vloeit voort uit de bron wilsverklaring en is o.a. terug te
vinden in art. 6:213 BW.
Wat is een obligatoire overeenkomst? Dit is een overeenkomst die twee of meer
mensen vrijwillig en bewust aangaan.
Overeenkomst
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling art. 6:213 BW die tot stand komt door
aanbod en aanvaarding daarvan art. 6:217 BW. De obligatoire overeenkomst is verbindend
1
,dat betekent dat na een tijdige aanvaarding de aanbieder niet langer op zijn aanbod kan
terugkomen.
Is wilsovereenstemming een totstandkomingsvereiste van een overeenkomst? Nee
soms kan het ook zo zijn dat een overeenkomst tot stand komt zonder
wilsovereenstemming. Bijvoorbeeld wanneer een onherroepelijk aanbod wordt
aanvaard op een moment waarop de aanbieder niet meer wilde. Of als een van de
partijen de overeenkomst niet wilde, maar de ander het tegendeel mocht aannemen.
2.2 aanbod
Hoe komt een overeenkomst tot stand en welke artikelen horen daarbij? Een
overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding daarvan. Dit staat in art.
6:217 BW.
o Wat is een overeenkomst? Een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of
meer partijen met een ander een verbintenis aangaan.
Wat is een aanbod? Een aanbod is een wilsverklaring van het voorstel voor het
sluiten van een overeenkomst. En heeft geen vormvereisten.
o Wat geldt als aanbod? Als ik onderhandel over een fiets en ik zeg ik wil er
€200,- voor betalen heb ik een geldig aanbod gedaan. Om er dan een
overeenkomst van te maken moet mijn bod van €200,- worden aanvaard.
Een ezelsbruggetje om te onthouden wanneer er sprake is van een aanbod
dat geldig is (zoals in de zin hierboven): wanneer een eenvoudig ‘ja’ genoeg is
als aanvaarding is het aanbod duidelijk en bepaalbaar.
Wat is een vereiste voor een aanbod? Vereist voor een geldig aanbod is dat het
bepaalbaar is. Het aanbod moet duidelijk zijn omtrent de belangrijkste
verplichtingen. Als dit niet zo is noem je het enkele een uitnodiging tot
onderhandeling.
In het arrest Hofland/Hennis is bepaald dat een advertentie een uitnodiging tot
onderhandeling is en geen aanbod: het plaatsen van een advertentie, waarin een
individueel bepaalde zaak voor een bepaalde prijs te koop wordt aangeboden, leent
zich er in beginsel niet toe om anders te worden opgevat dan een uitnodiging tot
onderhandeling, waarbij niet alleen de prijs en eventuele verdere voorwaarden van
de koop maar ook de persoon van de gegadigden van belang kunnen zijn.
Uitzonderingssituaties wanneer er ook sprake is van aanbod en aanvaarding zonder
dat het duidelijk is: wanneer het aanbod tot koop en aanbod tot verkoop met
dezelfde inhoud elkaar kruisen. Of wanneer een derde een voorstel doet tot het
sluiten van een overeenkomst dat door beide partijen wordt aanvaard.
Na aanvaarding kan het aanbod niet meer worden ingetrokken: dit is het
verbindende aspect van een obligatoire overeenkomst.
Hoe verliest een aanbod zijn kracht?
Het aanbod wordt Het vervalt door tijdsverloop Aanbieder herroept zijn
verworpen (art. 6:221 lid 2) (als het niet uitdrukkelijk is aanbod (art. 6:210 lid 1 BW)
bepaald)
Als degene aan wie het Mondeling aanbod dient Zie hieronder
aanbod is gericht het direct te worden aanvaard.
aanbod afwijst en niet Anders verliest het zijn
aanvaard dan vervalt het kracht.
aanbod hiermee.
2
, Een schriftelijk aanbod waar
geen geldigheidstermijn bij
is opgenomen is slechts van
kracht gedurende de tijd die
de wederpartij redelijkerwijs
nodig heeft om na te
denken over het aanbod
(art. 6:221 lid 1).
Wanneer kan iemand zijn aanbod herroepen (herroepelijk aanbod art. 6:219 BW)?
o Het aanbod kan herroepen worden voordat de andere partij het aanbod heeft
aanvaard of een melding heeft verzonden dat hij dit zal doen. Zie hieronder
twee voorbeelden:
o Overeenkomst niet tot stand gekomen (aanbod kan worden herroepen): A
bied B per brief een schilderij aan voor €180.000 een kwartier na ontvangst
van deze brief ontvangt B een e-mail waarin A zijn aanbod herroept.
Niettemin aanvaardt B het aanbod van A per kerende post.
o Overeenkomst wel tot stand gekomen (aanbod kan niet worden herroepen):
A biedt B per brief een nader omschreven schilderij te koop aan voor
€180.000. Deze brief ontvangt B op 5 augustus. Op 6 augustus verzendt B een
brief waarin hij A meedeelt diens aanbod te aanvaarden. Deze brief bereikt A
op 8 augustus. Intussen heeft B op 7 augustus een e-mail ontvangen waarin A
zijn aanbod herroept.
Vrijblijvend aanbod en onherroepelijk aanbod
Vrijblijvend aanbod: bij een vrijblijvend aanbod kan het aanbod worden herroepen na
de aanvaarding maar op voorwaarde dat dit onverwijld (zonder vertraging) geschiedt.
Om van een vrijblijvend aanbod te spreken moet de aanbieder dit duidelijk hebben
vermeld bij het doen van het aanbod. Het is een aanbod met verzwakte werking art.
6:219 lid 1 Bw.
Onherroepelijk aanbod: hierbij kan het aanbod niet worden herroepen ook niet
wanneer het aanbod nog niet is aanvaard. Verschillende vormen van onherroepelijk
aanbod:
o Langs contractuele weg: Soms wordt er in een contract aan aanbod
vastgelegd hier kan dan niet mee rop terug worden gekomen. Bijvoorbeeld: in
het huurcontract tussen A en B staat dat B het pand gedurende de
huurperiode altijd van A kan kopen. Dit aanbod valt niet te herroepen.
o Uit het aanbod zelf vloeit voort dat het gedurende bepaalde tijd niet kan
worden herroepen: hiervan is een voorbeeld: Het bonusboekje van de
Albertheijn. Hier staat op dat de aanbiedingen tot bv 1 december gelden. De
bonus kan niet eerder dan 1 december worden opgeheft.
o Hoe herken je een onherroepelijk aanbod? Uit woorden als ‘aanbod geldig
tot…’ ‘aanvaarding dient te geschieden vóór’.
Wat is het verschil tussen het herroepen van een aanbod en de intrekking van een
verklaring?
o Herroeping aanbod: B ontvangt een brief van A bevattende een aanbod tot
het sluiten van een overeenkomst. Terwijl B zich nog beraadt, ontvangt hij de
volgende dag een brief van A waarin het aanbod wordt herroepen.
3
, o Intrekking verklaring: B ontvangt een brief van A bevattende een aanbod tot
het sluiten van een overeenkomst. Enige uren eerder had B reeds een e-mail
ontvangen met de mededeling dat de brief op een vergissing berust en wordt
ingetrokken.
Voordat de intrekking werking heeft moet de intrekking de persoon
tot wie zij is gericht eerder dan, of gelijktijdig met, de ingetrokken
verklaring bereiken (art. 3:37 lid 5).
Aanvaarding (wanneer komt aanbod tot stand?)
Controle vraag: hoelang kan een aanbod worden herroepen? Deze vraag wordt
beantwoord door art. 6:219 lid 2 Bw (het moment van aanvaarding dan wel de
verzending van de mededeling houdende aanvaarding). à Dus op het moment dat ik
een brief verstuur op 12 juni waarin ik het aanbod aanvaard kan het aanbod niet
meer worden ingetrokken ongeacht of het nou 14 juni aankomt.
Controle vraag tot wanneer kan een verklaring worden ingetrokken? Een reeds
verzonden verklaring kan door een tweede verklaringen worden ingetrokken. De
intrekking slaagt alleen als de tweede verklaring de geadresseerde eerder dan of
gelijktijdig met de eerste verklaring bereikt (art. 3:37 lid 5 BW)
Wat zijn de eisen van de aanvaarding? Zij moet inhoudelijk met het aanbod
overeenstemmen. En zij moet gedaan zijn op een moment waarop het aanbod nog
van kracht was.
Op welk moment komt de overeenkomst tot stand (ontvangsttheorie)? In art. 3:37 lid
3 Bw staat dat een aan een persoon gerichte verklaring (een aanvaarding) om
werking te hebben die persoon hebben bereikt. Dus op het moment dat de brief
aankomt is overeenkomst gesloten. Dit noemen we de ontvangsttheorie.
o Nuancering ontvangsttheorie: een verklaring die degene tot wie hij is gericht
niet tijdig bereikt heeft desondanks haar werking indien dit niet tijdig
bereiken voor risico van de geadresseerde komt. Bijvoorbeeld door:
1. Een handeling van geadresseerde zelf;
2. Een handeling van personen voor wie hij aansprakelijk is;
3. Andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en rechtvaardigen dat
hij het nadeel draagt.
Welke vorm moet een verklaring (dus aanvaarding) hebben? Uit art. 3:37 lid 1 Bw
volgt dat een verklaring in beginsel in iedere vorm kan geschieden.
Ja op 14 maart omdat in art. 6:219 lid 2 BW staat dat een aanbod kan worden herroepen tot
het moment dat de aanvaarding is verzonden. En de aanvaarding is 12 maart verzonden. Dus
is de herroeping niet meer geldig
Handelingsonbekwaamheid:
4
