Samenvatting OWP Human Development

CHAPTER 1: METATHEORIEËN VAN ONTWIKKELING

 Levensloopontwikkeling: alle manieren waarop de mens veranderd van geboorte tot de
dood
 Levensloop perspectief: naar ontwikkeling kijken op basis van de principes: (Paul Bates):
- Ontwikkeling gaat levenslang door
- Ontwikkeling is multi-directioneel en multi-dimensioneel  iemand kan zich in
verschillende domeinen ontwikkelen op verschillende manieren
- Ontwikkeling heeft winst en verlies
- Ontwikkeling is plastisch  potentie om aan te passen
- Ontwikkeling wordt voor een deel bepaald door historische en culturele contexten
- Ontwikkeling is multipel realiseerbaar  verschillende oorzaken zorgen voor
ontwikkeling
- Studie van ontwikkeling is multidisciplinair

Drie ontwikkelingssystemen (Paul Bates): factoren die invloed hebben op de ontwikkeling

1. Normatieve leeftijdsgebonden invloeden
- Sociale leeftijdsgebonden ervaringen: beginnen met school
- Biologische leeftijdsgebonden ervaringen: puberteit doorgaan
2. Normatieve invloeden gebonden aan geschiedenis:
- Cohort: groep mensen die ongeveer in dezelfde periode in een bepaalde samenleving
is geboren (babyboomers)  tot welke cohort je behoort, beïnvloed je ontwikkeling
3. Niet-normatieve invloeden (georganiseerde gebeurtenissen):
- Bijv immigratie, verlies ouder, ongeluk  beïnvloed ontwikkeling, maar in een niet
voorspelbaar patroon

Domeinen van ontwikkeling:

 Fysieke ontwikkeling: ontwikkeling lichaam
 Cognitieve ontwikkeling: ontwikkeling van de geest
 Psychosociale ontwikkeling: ontwikkeling van de positie te midden van andere mensen

Contextuele perspectieven: stellen dat maatschappelijke invloeden de ontwikkeling van een mens
beïnvloeden

 Sociaal economische status (manier om families te identificeren op basis van hun gedeelde
hoeveelheid scholing, inkomen, en beroep)
 Armoede (hoeveelheid inkomen dat gebaseerd is op drempelwaardes)
 Cultuur (totaal aan gedeelde taal, kennis, objecten, en gedrag)
- Etnocentrisme: geloof dat je eigen cultuur de beste is
- Culturele relativiteit: waardering voor cultuurverschillen

 Lifespan: maximum leeftijd onder optimale condities
 Life expectancy: gemiddelde jaren dat iemand geboren in een bepaalde tijdsperiode zal
leven

Verschillende manieren om naar leeftijd te kijken:

 Chronische leeftijd: aantal jaren sinds geboorte
 Biologische leeftijd: hoe snel het lichaam veroudert

,  Psychologische leeftijd: hoe oud iemand zich voelt en gedraagt ten opzichte van
leeftijdgenoten
 Sociale leeftijd: sociale mijlpalen die gehaald zijn

Leeftijdsperioden van ontwikkeling:

 Prenatale: van conceptie tot geboorte
-
 Infancy & dreumes: geboorte tot 2 jaar
 Vroege kindertijd: van 2 tot 6
 Midden & late kindertijd: van 6 tot begin puberteit
 Adolescentie: puberteit tot 18
 Jongvolwassen: 18 tot 25
 Vroege volwassenheid: 25 tot 45
 Late volwassenheid: vanaf 65

Een metatheorie is een geheel van aannames over een onderwerp

 Metatheorie van ontwikkeling: set aannames mensen hebben over de natuur van de mens
en de betekenis van ontwikkeling

Assumpties over ontwikkeling:

1. Assumptie van menselijke natuur: of mensen geboren zijn als blanke pagina en of mensen in
de kern goed of slecht kunnen zijn
2. Oorzaken van ontwikkeling: nature of nurture
3. Rol van de individu: zijn mensen passief of actief in de ontwikkeling
4. Stabiliteit vs verandering: of bepaalde eigenschappen vroeg in het leven permanente
effecten hebben en mensen kunnen veranderen door het leven heen
5. Continuïteit vs discontinuïteit: is ontwikkeling een langzaam groeiend proces of meer van
abrupte verandering?
- Stage theories/discontinue ontwikkeling: ontwikkeling komt door verschillende fases
die verschillen van elkaar
- Continue ontwikkeling: ontwikkeling als een langzaam, geleidelijk proces
(zie telefoon)
6. Universaliteit vs context specificatie: of er universele manieren van ontwikkeling is, of dat
het gebonden is aan de context waarin iemand leeft

4 leidende metatheorieën binnen de ontwikkelingswetenschap:

1. Rijpingstheorie: mens als plant  met een genetische basis groeien we tot een globale
versie van onszelf, we kunnen wel verschillende kanten op groeien
2. Mechanistische theorie: mens als machine  we bestaan uit verschillende delen die los van
elkaar onderzocht kunnen worden. Oorzaken van ontwikkeling worden buiten de mens
gezocht (behaviorisme)
3. Organistische theorie: mens als vlinder  ontwikkelen via fasen, net zoals vlinder. Gaat
altijd in dezelfde richting (vlinder wordt geen rups meer)
4. Contextuele theorie: mens als tennisspeler  ontwikkeling door samenspel tussen onszelf
en omgeving
- Uitgangspunt ontwikkelingspsychologie

Historische ontwikkelingstheorieën:

,  Preformationisme: geloof dat kinderen kleine volwassenen zijn. Omgeving speelt geen rol in
de ontwikkeling
- Tabula rasna (mens als plant) van John Locke ging hier tegenin
 Psychosociale theorie van Erikson: elke periode van je leven heeft een unieke uitdaging, als
je die haalt, ga je naar het volgende stadium
 Learning theorie (behaviorisme): het is niet mogelijk om de geest te bestuderen, dus kijk je
naar gedrag
 Social learning theorie: leren door te kijken naar anderen
- Reciprocal determinisme: er is wisselwerking tussen de omgeving en de individu
 Cognitieve theorie: hoe we mentale processen of cognities veranderen over tijd
- Jean Piaget: stadia van cognitieve ontwikkeling:
o Sensorimotor (geboorte tot 2): kinderen zien de wereld door zintuigen
o Preoperational (2 tot 7): kinderen kunnen de wereld representeren door taal
en mentale inbeelding. Ook zien ze de wereld vanuit andere perspectieven
o Concrete operational (7 tot 11): kinderen gaan logisch denken
o Formele operational (11 tot volwassenheid): systematisch denken, abstracte
concepten bedenken, etieke en wetenschappelijke redeneringen begrijpen

 Ecologische systeem theorie: je wordt beinvloed door factoren uit verschillende systemen.
Factoren in een systeem dichterbij je hebben een grotere invloed dan factoren in een
systeem die verder van je af staan

(zie telefoon)



CHAPTER 2: ONDERZOEKSMETHODEN IN ONTWIKKELINGSWETENSCHAP

 Deductief: beginnen met vraag of hypothese, testen met onderzoek
 Inductief: beginnen met onderzoek, daarna vraag
 Collaboratief: verschillende onderzoeken met elkaar vergelijken
 Descriptieve ontwerpen: ontwerpen voor wanneer data verzameld moet worden
 Verklarende ontwerpen: hoe en waar
 Optimalisatie: hoe moet iets zijn?

 Cross-sectioneel design: verzamelt informatie op 1 tijdmoment over 2 groepen van mensen
met verschillende leeftijden
- Goed  je krijgt info over een grote range leeftijdsgroepen in een korte tijd, en je
krijgt info hoe die groepen verschillen
- Slecht  geeft geen info hoe mensen veranderen, welke paden mensen nemen, hoe
eerdere gebeurtenissen effect hebben.
- Cohort effecten: effecten op je ontwikkeling door de tijd waarin je bent opgegroeid
o Wat lijkt op leeftijdsverschillen kunnen ook cohort of generatie verschillen zijn
 Longitudinale design: onderzoekt 1 groep mensen op verschillende punten in tijd
- Goed  geeft informatie hoe mensen veranderen en ontwikkelen
- Slecht  je weet niet precies waar die verandering door komt
o Wat lijkt op leeftijden veranderingen, kunnen historische veranderingen zijn
 Sequentiële design: mix van cross-sectioneel en longitudinaal
 Experimentele ontwerpen: 1 groep krijgt een factor, de andere groep niet