Psychopathologie hoorcollege aantekeningen
Inhoud
Hoorcollege 1 – Introductie college (Lotte Gerritsen) ........................................................................... 3
Hoorcollege 2 – DSM en transdiagnostische aspecten........................................................................ 13
Deel 1: DSM-5 onderzoeksagenda (en: het voorbeeld van de persisterende rouwstoornis (PRS)
(Paul Boelen) ..................................................................................................................................... 13
Deel 2: Transdiagnostiek (Muriel Hagenaars) ................................................................................. 18
Hoorcollege 3 – Depressie (Sanne Bruijniks) ....................................................................................... 23
Deel 1 - Wat verstaan de onder depressie....................................................................................... 23
Deel 2 - Risicofactoren, comorbiditeit, prognose ............................................................................ 25
Deel 3 - Depressie behandelen......................................................................................................... 27
Deel 4 - Hoe kunnen we psychotherapie optimaliseren? ............................................................... 30
Hoorcollege 4 – Netwerktheorie (Lynn Boschloo) ............................................................................... 35
Hoorcollege 5 – Angststoornissen (Esle Salemink) .............................................................................. 45
Hoorcollege 6 – PTSS en OCS (Katharina Meyerbröker)...................................................................... 55
Deel 1 - Obsessieve compulsieve stoornis (OCS) ............................................................................. 55
Deel 2 - Posttraumatische stress stoornis (PTSS) ............................................................................ 60
Hoorcollege 7 – Autismespectrumstoornissen bij volwassenen (Annelies Spek) .............................. 66
Hoorcollege 8 – Forensische psychologie: Basiskennis en persoonlijkheidsstoornissen (Eva Billen) 82
Hoorcollege 9 - Psychosomatiek (Joske Miedema en Pieter-Jan Herremans)................................... 90
Deel 1 – Wat is psychosomatiek? ..................................................................................................... 90
Deel 2 – Psychomotorische therapie (PMT) .................................................................................... 98
Hoorcollege 10 – eetstoornissen .......................................................................................................... 99
Deel 1: Voedings- en eetstoornissen (Annemarie van Elburg)........................................................ 99
Deel 2 – Unna Danner: Onderliggende kenmerken....................................................................... 106
Hoorcollege 11 – Psychose (Oliver Lemans) ...................................................................................... 114
Deel 1 .............................................................................................................................................. 114
Deel 2 .............................................................................................................................................. 121
Hoorcollege 12 – Diagnostiek en behandeling van de Bipolaire stoornis (Manja Koenders) .......... 124
Hoorcollege 13 – Verslaving: mechanismen, behandeling en stigma (Anneke Goudriaan) ............ 140
Hoorcollege 14 – Persoonlijkheidsstoornissen (Katharina Meyerbröker) ........................................ 149
Deel 1 .............................................................................................................................................. 149
Deel 2 – Cluster A, B en C ............................................................................................................... 155
Cluster C persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 155
Cluster A persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 158
1
, Cluster B persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 160
Deel 3 – diagnostiek en behandeling ............................................................................................. 163
Hoorcollege 15 – Neuro- en ouderenpsychiatrie (Lotte Gerritsen en Lotte Bruins Slot) ................. 166
Deel 1 – Neuropsychiatrie (Lotte Gerritsen) .................................................................................. 166
Deel 2 – Ouderenpsychiatrie (Lotte Bruins Slot) ........................................................................... 174
Kennisclip – Suïcide (Jaël van Bentum) .............................................................................................. 177
Werkgroep aantekeningen ................................................................................................................. 183
Clip – Netwerktheorie en suïcide (Derek de Beurs) .......................................................................... 185
2
, Hoorcollege 1 – Introductie college (Lotte Gerritsen)
Psychopathologie beter begrijpen is heel belangrijk!
- Toename psychische klachten
- Wachtlijsten GGZ
- Behandelingen werken maar beperkt
- Maatschappij wordt complexer (afgelopen 10 jaar toegenomen)
o Prestatiemaatschappij → toename psychische ongezondheid?
Psychopathologie is ingewikkeld
- Want mensen zijn ingewikkeld
o Nooit in staat om ander ooit helemaal te begrijpen, wees hiermee oke
Wat is psychopathologie?
- Iemand heeft iets wel of niet (een stoornis/classificatie) → ligt wel iets genuanceerder, er is
discussie
o Voorheen namen behandelaren (teveel) de tijd, terwijl duidelijk was dat niet zou
werken → voldoen aan classificatie eis zou dit moeten oplossen, maar is niet het
geval.
Individuele kenmerken op een spectrum
- We zij allemaal mensen met heel veel individuele kenmerken, bijvoorbeeld:
- Is het een probleem als iemand heel erg aan 1 kant zit van deze kenmerken?
o Zolang diegene en de omgeving er geen last van heeft is dit geen probleem
3
, Inclusieve samenleving
- Mensen zijn erg divers → normaalverdeling: de meeste mensen zitten in het midden
(=paardenbloem, die bloeit overal en is heel weerbaar)
- Lotus/orchidee komt niet overal tot bloei, alleen in de juiste omgeving
- Je wil niet dat iedereen dezelfde bloem is
o Context/omgeving doet er toe
o Analogie van Floortje Schepers (is tegen de DSM)
- Inclusieve maatschappij betekend dat we oke moeten zijn dat iedereen anders is
o Geldt ook in psychopathologie
- Wordt altijd gedaan alsof de problemen bij het individu liggen en niet bij de omgeving →
moet meer naar de omgeving gekeken worden
➔ Omgeving is voor gedrag belangrijk!
Hart versus brein
- Hart: cardioloog kan het altijd fixen
- Als ze problemen hebben doet de omgeving ertoe, want je brein wordt gevormd door de
omgeving
- Je brein wordt veranderd door de cultuur en omgeving, het hart niet
- Voor het hart maakt het niet uit, voor je brein wel
o Maakt het uit:
▪ Waar je traint? Hart niet, brein wel
▪ Met wie je traint?
▪ Hoe eten smaakt?
▪ Hoe gezond eten is?
▪ Welke geluiden je hoort?
▪ Welke taal je spreekt?
Orde scheppen in de chaos van symptomen
- We hebben een betrouwbare manier nodig om mensen te diagnosticeren zodat we ze op
een valide manier kunnen helpen.
o Eerst weten wat er met iemand aan de hand is → systemen (bv DSM)
4
Inhoud
Hoorcollege 1 – Introductie college (Lotte Gerritsen) ........................................................................... 3
Hoorcollege 2 – DSM en transdiagnostische aspecten........................................................................ 13
Deel 1: DSM-5 onderzoeksagenda (en: het voorbeeld van de persisterende rouwstoornis (PRS)
(Paul Boelen) ..................................................................................................................................... 13
Deel 2: Transdiagnostiek (Muriel Hagenaars) ................................................................................. 18
Hoorcollege 3 – Depressie (Sanne Bruijniks) ....................................................................................... 23
Deel 1 - Wat verstaan de onder depressie....................................................................................... 23
Deel 2 - Risicofactoren, comorbiditeit, prognose ............................................................................ 25
Deel 3 - Depressie behandelen......................................................................................................... 27
Deel 4 - Hoe kunnen we psychotherapie optimaliseren? ............................................................... 30
Hoorcollege 4 – Netwerktheorie (Lynn Boschloo) ............................................................................... 35
Hoorcollege 5 – Angststoornissen (Esle Salemink) .............................................................................. 45
Hoorcollege 6 – PTSS en OCS (Katharina Meyerbröker)...................................................................... 55
Deel 1 - Obsessieve compulsieve stoornis (OCS) ............................................................................. 55
Deel 2 - Posttraumatische stress stoornis (PTSS) ............................................................................ 60
Hoorcollege 7 – Autismespectrumstoornissen bij volwassenen (Annelies Spek) .............................. 66
Hoorcollege 8 – Forensische psychologie: Basiskennis en persoonlijkheidsstoornissen (Eva Billen) 82
Hoorcollege 9 - Psychosomatiek (Joske Miedema en Pieter-Jan Herremans)................................... 90
Deel 1 – Wat is psychosomatiek? ..................................................................................................... 90
Deel 2 – Psychomotorische therapie (PMT) .................................................................................... 98
Hoorcollege 10 – eetstoornissen .......................................................................................................... 99
Deel 1: Voedings- en eetstoornissen (Annemarie van Elburg)........................................................ 99
Deel 2 – Unna Danner: Onderliggende kenmerken....................................................................... 106
Hoorcollege 11 – Psychose (Oliver Lemans) ...................................................................................... 114
Deel 1 .............................................................................................................................................. 114
Deel 2 .............................................................................................................................................. 121
Hoorcollege 12 – Diagnostiek en behandeling van de Bipolaire stoornis (Manja Koenders) .......... 124
Hoorcollege 13 – Verslaving: mechanismen, behandeling en stigma (Anneke Goudriaan) ............ 140
Hoorcollege 14 – Persoonlijkheidsstoornissen (Katharina Meyerbröker) ........................................ 149
Deel 1 .............................................................................................................................................. 149
Deel 2 – Cluster A, B en C ............................................................................................................... 155
Cluster C persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 155
Cluster A persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 158
1
, Cluster B persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................ 160
Deel 3 – diagnostiek en behandeling ............................................................................................. 163
Hoorcollege 15 – Neuro- en ouderenpsychiatrie (Lotte Gerritsen en Lotte Bruins Slot) ................. 166
Deel 1 – Neuropsychiatrie (Lotte Gerritsen) .................................................................................. 166
Deel 2 – Ouderenpsychiatrie (Lotte Bruins Slot) ........................................................................... 174
Kennisclip – Suïcide (Jaël van Bentum) .............................................................................................. 177
Werkgroep aantekeningen ................................................................................................................. 183
Clip – Netwerktheorie en suïcide (Derek de Beurs) .......................................................................... 185
2
, Hoorcollege 1 – Introductie college (Lotte Gerritsen)
Psychopathologie beter begrijpen is heel belangrijk!
- Toename psychische klachten
- Wachtlijsten GGZ
- Behandelingen werken maar beperkt
- Maatschappij wordt complexer (afgelopen 10 jaar toegenomen)
o Prestatiemaatschappij → toename psychische ongezondheid?
Psychopathologie is ingewikkeld
- Want mensen zijn ingewikkeld
o Nooit in staat om ander ooit helemaal te begrijpen, wees hiermee oke
Wat is psychopathologie?
- Iemand heeft iets wel of niet (een stoornis/classificatie) → ligt wel iets genuanceerder, er is
discussie
o Voorheen namen behandelaren (teveel) de tijd, terwijl duidelijk was dat niet zou
werken → voldoen aan classificatie eis zou dit moeten oplossen, maar is niet het
geval.
Individuele kenmerken op een spectrum
- We zij allemaal mensen met heel veel individuele kenmerken, bijvoorbeeld:
- Is het een probleem als iemand heel erg aan 1 kant zit van deze kenmerken?
o Zolang diegene en de omgeving er geen last van heeft is dit geen probleem
3
, Inclusieve samenleving
- Mensen zijn erg divers → normaalverdeling: de meeste mensen zitten in het midden
(=paardenbloem, die bloeit overal en is heel weerbaar)
- Lotus/orchidee komt niet overal tot bloei, alleen in de juiste omgeving
- Je wil niet dat iedereen dezelfde bloem is
o Context/omgeving doet er toe
o Analogie van Floortje Schepers (is tegen de DSM)
- Inclusieve maatschappij betekend dat we oke moeten zijn dat iedereen anders is
o Geldt ook in psychopathologie
- Wordt altijd gedaan alsof de problemen bij het individu liggen en niet bij de omgeving →
moet meer naar de omgeving gekeken worden
➔ Omgeving is voor gedrag belangrijk!
Hart versus brein
- Hart: cardioloog kan het altijd fixen
- Als ze problemen hebben doet de omgeving ertoe, want je brein wordt gevormd door de
omgeving
- Je brein wordt veranderd door de cultuur en omgeving, het hart niet
- Voor het hart maakt het niet uit, voor je brein wel
o Maakt het uit:
▪ Waar je traint? Hart niet, brein wel
▪ Met wie je traint?
▪ Hoe eten smaakt?
▪ Hoe gezond eten is?
▪ Welke geluiden je hoort?
▪ Welke taal je spreekt?
Orde scheppen in de chaos van symptomen
- We hebben een betrouwbare manier nodig om mensen te diagnosticeren zodat we ze op
een valide manier kunnen helpen.
o Eerst weten wat er met iemand aan de hand is → systemen (bv DSM)
4
