Anatomie en fysiologie
De spijsvertering
Voedingsroute
Nadat je je voedsel gekauwd en ingeslikt hebt, komt het ongeveer vijf seconden later in de maag
terecht. Daar blijft het gedurende twee tot zes uur, waar het ondertussen gedeeltelijk wordt
verteerd. Daarna wordt de voedselbrij naar de dunne darm, dikke darm en endeldarm
getransporteerd en vijf tot zes uur later zijn de vertering van het voedsel en opname van
voedingsstoffen in het bloed voltooid. Ongeveer 12 tot 24 uur na het eten verlaten de onverteerde
delen van het voedsel als feces het lichaam.
Algemene bouw maagdarmkanaal
Van binnen naar buiten bestaat de wand uit vier lagen:
- Mucosa; slijmvlies. De epitheellaag die aan het lumen grenst. Tussen de epitheelcellen zitten
slijm producerende cellen, kliercellen en/of afvoerbuizen van klieren die
spijsverteringssappen uitscheiden. Het slijm dient als glijmiddel voor het voedseltransport en
beschermt de wand tegen de chemische inwerking van spijsverteringssappen. Bij het
slijmvlies hoort een onderliggende laag losmazig bindweefsel, de lamina propria mucosae.
Daaraan grenst de muscularis mucosae, een dun laagje glad spierweefsel. Contracties van
deze spieren ondersteunen de afgifte van klierproducten aan het lumen.
- Submucosa; dikke bindweefsellaag met bloedvaten, lymfevaten, lymfatisch weefsel en
zenuwen. In de submucosa liggen de grotere klieren van de mucosa ingezonken.
- Muscularis; het spiergedeelte van de wand. Bestaat uit glad spierweefsel en is verdeeld in
een binnenste laag kringspieren en daaronder een laag lengtespieren. Wanneer de
kringspieren samentrekken, wordt het lumen dichtgeknepen. Bij contractie van de
lengtespieren wordt het betreffende stukje darm korter. Beide bewegingen kort na elkaar
resulteren peristaltiek: een golfbeweging van de darmwand waardoor een voedselbrok
telkens een stukje verder door het spijsverteringskanaal wordt geduwd.
- Serosa; het viscerale blad van het buikvlies (niet aanwezig rond de slokdarm). Het is een dun,
glad vlies, bestaande uit mesotheel op een basaalmembraan.
De mondholte
De mondholte of cavum oris vormt het begin van het spijsverteringskanaal en is ook onderdeel van
de luchtwegen. De mondholte is bekleed met slijmvlies, bestaande uit meerlagig niet-verhoornend
plaveiselepitheel.
De mondholte is van grote betekenis bij het spreken en voor de smaakzin. Het is een
multifunctioneel orgaan waarin de voedselvertering start. Het palatum (gehemelte) is de scheiding
tussen de mond- en neusholte. Het loopt naar achteren toe en eindigt in de uvula (huig).
Slikken bestaat uit een willekeurige en onwillekeurige fase. De willekeurige fase begint met het
sluiten van de mond. Op het moment dat de spijsbrok de achterste gehemeltebogen en de keelwand
aanraakt, start de slikreflex, de onwillekeurige fase van het slikken.
De slokdarm
De oesofagus (slokdarm) is een gespierde buis van zo’n dertig centimeter lang, die de keelholte met
de maag verbindt. De functie van de slokdarm is het transport van het voedsel van de keelholte naar
de maag en gebeurd door middel van peristaltiek. De slokdarm vertoont drie vernauwingen.
De spijsvertering
Voedingsroute
Nadat je je voedsel gekauwd en ingeslikt hebt, komt het ongeveer vijf seconden later in de maag
terecht. Daar blijft het gedurende twee tot zes uur, waar het ondertussen gedeeltelijk wordt
verteerd. Daarna wordt de voedselbrij naar de dunne darm, dikke darm en endeldarm
getransporteerd en vijf tot zes uur later zijn de vertering van het voedsel en opname van
voedingsstoffen in het bloed voltooid. Ongeveer 12 tot 24 uur na het eten verlaten de onverteerde
delen van het voedsel als feces het lichaam.
Algemene bouw maagdarmkanaal
Van binnen naar buiten bestaat de wand uit vier lagen:
- Mucosa; slijmvlies. De epitheellaag die aan het lumen grenst. Tussen de epitheelcellen zitten
slijm producerende cellen, kliercellen en/of afvoerbuizen van klieren die
spijsverteringssappen uitscheiden. Het slijm dient als glijmiddel voor het voedseltransport en
beschermt de wand tegen de chemische inwerking van spijsverteringssappen. Bij het
slijmvlies hoort een onderliggende laag losmazig bindweefsel, de lamina propria mucosae.
Daaraan grenst de muscularis mucosae, een dun laagje glad spierweefsel. Contracties van
deze spieren ondersteunen de afgifte van klierproducten aan het lumen.
- Submucosa; dikke bindweefsellaag met bloedvaten, lymfevaten, lymfatisch weefsel en
zenuwen. In de submucosa liggen de grotere klieren van de mucosa ingezonken.
- Muscularis; het spiergedeelte van de wand. Bestaat uit glad spierweefsel en is verdeeld in
een binnenste laag kringspieren en daaronder een laag lengtespieren. Wanneer de
kringspieren samentrekken, wordt het lumen dichtgeknepen. Bij contractie van de
lengtespieren wordt het betreffende stukje darm korter. Beide bewegingen kort na elkaar
resulteren peristaltiek: een golfbeweging van de darmwand waardoor een voedselbrok
telkens een stukje verder door het spijsverteringskanaal wordt geduwd.
- Serosa; het viscerale blad van het buikvlies (niet aanwezig rond de slokdarm). Het is een dun,
glad vlies, bestaande uit mesotheel op een basaalmembraan.
De mondholte
De mondholte of cavum oris vormt het begin van het spijsverteringskanaal en is ook onderdeel van
de luchtwegen. De mondholte is bekleed met slijmvlies, bestaande uit meerlagig niet-verhoornend
plaveiselepitheel.
De mondholte is van grote betekenis bij het spreken en voor de smaakzin. Het is een
multifunctioneel orgaan waarin de voedselvertering start. Het palatum (gehemelte) is de scheiding
tussen de mond- en neusholte. Het loopt naar achteren toe en eindigt in de uvula (huig).
Slikken bestaat uit een willekeurige en onwillekeurige fase. De willekeurige fase begint met het
sluiten van de mond. Op het moment dat de spijsbrok de achterste gehemeltebogen en de keelwand
aanraakt, start de slikreflex, de onwillekeurige fase van het slikken.
De slokdarm
De oesofagus (slokdarm) is een gespierde buis van zo’n dertig centimeter lang, die de keelholte met
de maag verbindt. De functie van de slokdarm is het transport van het voedsel van de keelholte naar
de maag en gebeurd door middel van peristaltiek. De slokdarm vertoont drie vernauwingen.
