Psychologie Blok 2
Cellen
Cellen zijn belangrijke bouwstenen die belangrijke processen in jouw lichaam uitvoeren. Bijvoorbeeld
botcellen zorgen voor stevigheid, bloedcellen zorgen voor zuurstoftransport.
Genomen
Alle cellen in jouw lichaam bevatten een volledige instructie van hoe jij bent opgebouwd. Die instructie zijn de
genomen. Die bevatting dus een volledige verzameling van jouw biologische instructies.
Chromosomen
Deze instructies zijn vastgelegd in 23 paar chromosomen. Dus gemiddeld hebben mensen 46 chromosomen in
totaal. De genen liggen altijd in een bepaalde volgorde op die chromosomen. Stukjes van jouw chromosomen
bepalen dus lichamelijke en psychische erfelijke eigenschappen.
Geslachtschromosmen: Dit zijn de genen die onze lichamelijke geslachtskenmerken bepalen. Het vrouwelijke
fenotype is XX, en het mannelijke fenotype is XY. X krijg je altijd van de moeder, en van de vader krijg je een X
of een Y.
Er zijn uitzonderingen, zoals mensen die XXY hebben als chromosomen. Dit is altijd een genetische mutatie, en
dit heet intersex (eigen kennis)
Autosomen: Dit zijn alle chromosomen die niet jouw geslacht bepalen. De autosomale eigenschappen zijn dus
nooit geslachtsbepaald.
Genotype: Het genetische patroon waarvan je van alle mensen (behalve als je een eeneiige tweeling bent)
verschilt.
Fenotype: De waarneembare fysieke kenmerken van een organisme (dus ook gedrag)
DNA
Elk chromosoom bevalt DNA. DNA is een molecuul dat de genetische informatie van iemand opslaat.
Genen
DNA is opgebouwd uit genen. Hier zijn de erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen opgeslagen.
,De drie hersenlagen
Hersenstam
De hersenstam verbindt het lichaam met de hersenen. In de hersenstam zitten onder andere de:
● Medulla (Ademhaling, bloeddruk, hartslag)
● Pons (Reguleert droom en slaapcyclus)
● Formatio reticularis (Zorgt ervoor dat de hersenen wakker en alert blijven)
Limbische systeem
Het limbische systeem is betrokken bij emotie, herinneren en overleven.
● Amygdala (Regelt emotie, vooral angst en agressie)
● Hippocampus (Leren en herinneren)
● Hypothalamus (Houd bloedwaarden in de gaten en is ook het genotscentra. Is de verbinding tussen
zenuwen en hersenstelsel)
Celiberale cortex
De cerebrale cortex is betrokken bij de hogere mentale processen. Hij is verdeeld in twee helften, en elk deel
heeft 4 kwabben.
● Frontaalkwabben, prefrontale cortex (Dit is de motorische cortex, en regelt ook beslissingen, plannen
maken en de persoonlijkheid)
● Partiëtaalkwab (Verwerking van tast, pijn en het verwerken van ruimtelijke relaties)
● Occipitaalkwab (Visuele cortex, verwerking en betekenis geven aan visuele waarneming)
● Temporaalkwab (Auditieve cortex, betekenis taal en opslag langdurige herinneringen)
Klassieke conditionering
Klassieke conditionering is het aanleren van een reflex op een stimulus. Dit kan gedaan worden bij dieren,
maar ook bij mensen.
Ongeconditioneerde stimulans: Een stimulans die van nature een reflexieve reactie oproept.
Geconditioneerde stimulans: Een van oorsprong neutrale stimulans die na een leerprocess een reactie
oproept.
Het verwerven van de reactie gebeurt tijdens de verwervingsfase. Hier wordt een respons aangeleerd op de
van oorsprong neutrale stimulans. Het later uitbreiden van deze respons naar aangrenzende stimuli heet
stimulus generalisatie. Het leren van een nieuw respons op een specifieke stimulus heet
stimulusdiscriminatie/selectief leren.
Operante conditionering
Bij operante conditionering veranderd de kans op een respons door de gevolgen van dit gedrag. Het is dus
eigenlijk het tegenovergestelde van klassieke conditionering. Operante conditionering is een verklaring voor
de manier hoe mensen leren. Het is ook breder toe te passen vergeleken met klassieke conditionering. Bij
operante conditionering wordt er gewerkt met twee dingen.
, Bekrachtiging: Door bekrachtiging wordt het gewenste gedrag versterkt. Dit kan door positieve en negatieve
bekrachtiging.
- Positief: Iets aanbieden na een gewenst respons.
- Negatief: Iets plezants weghalen na een gewenst respons.
Straf: Bij het geven van straf wordt ongewenst gedrag afgeleerd door negatieve consequenties. Ook kan dit
worden onderverdeeld in positief en negatief.
- Positief: Iets negatiefs krijgen door ongewenst gedrag, zoals pijn nadat je een hete pan hebt
aangeraakt.
- Negatief: Iets weghalen na ongewenst gedrag zoals het innemen van een telefoon.
Straf heeft vaak op lange termijn weinig effect. Dit komt door een paar redenen. Als de strafdreiging verdwijnt
verdwijnt vaak ook het gewenste gedrag. Ook zijn de beloningen van ongewenst gedrag vaak groter dan de
straf zelf. Straf kan ook agressie uitlokken en wordt vaak oneerlijk toegepast.
Samengevat: Straf zorgt er voor dat bepaalde responses worden afgeleerd, en bekrachtiging zorgt ervoor dat
gewenst gedrag aangesproken wordt.
Sociaal leren/model leren
Dit is het leren van responses/gedrag door te kijken naar het gedrag van anderen en de gevolgen van dit
gedrag. Vooral kinderen leren op deze manier, maar ook volwassenen leren ook nog zo. Zelfs praten over
dingen kan ook gedrag beïnvloeden. Leren vindt dus plaats in sociale interactie.
Kinderen leren ook door te kijken naar de tv, en tegenwoordig ook door social media.
Hechting
Waarom hechten wij ons? Wij hechten ons aan onze primaire verzorgers na de geboorte voor overlevingskans.
Maar de belangrijkste reden dat mensen zich hechten aan onze verzorgers is voor contactsteun. Contactsteun
is het krijgen van stimulatie en geruststelling door lichamelijke aanraking.
De definitie van hechting is de ontwikkeling van een hechte emotionele band tussen kind en ouder figuur. Dit is
de basis van alle andere hechte relaties later in her leven.
Hechtingsstijlen
Er zijn verschillende hechtingsstijlen. Deze stijlen zijn onderverdeeld in veilige en onveilige hechting.
Veilige hechting
Bij veilige hechting is het kind ontspannen en op zijn gemak bij verzorgers. Het kind is geïnteresseerd in
nieuwe ervaringen. Als de verzorger weggaat raakt het kind van streek maar die kalmeert snel als de verzorger
terugkeert.
Cellen
Cellen zijn belangrijke bouwstenen die belangrijke processen in jouw lichaam uitvoeren. Bijvoorbeeld
botcellen zorgen voor stevigheid, bloedcellen zorgen voor zuurstoftransport.
Genomen
Alle cellen in jouw lichaam bevatten een volledige instructie van hoe jij bent opgebouwd. Die instructie zijn de
genomen. Die bevatting dus een volledige verzameling van jouw biologische instructies.
Chromosomen
Deze instructies zijn vastgelegd in 23 paar chromosomen. Dus gemiddeld hebben mensen 46 chromosomen in
totaal. De genen liggen altijd in een bepaalde volgorde op die chromosomen. Stukjes van jouw chromosomen
bepalen dus lichamelijke en psychische erfelijke eigenschappen.
Geslachtschromosmen: Dit zijn de genen die onze lichamelijke geslachtskenmerken bepalen. Het vrouwelijke
fenotype is XX, en het mannelijke fenotype is XY. X krijg je altijd van de moeder, en van de vader krijg je een X
of een Y.
Er zijn uitzonderingen, zoals mensen die XXY hebben als chromosomen. Dit is altijd een genetische mutatie, en
dit heet intersex (eigen kennis)
Autosomen: Dit zijn alle chromosomen die niet jouw geslacht bepalen. De autosomale eigenschappen zijn dus
nooit geslachtsbepaald.
Genotype: Het genetische patroon waarvan je van alle mensen (behalve als je een eeneiige tweeling bent)
verschilt.
Fenotype: De waarneembare fysieke kenmerken van een organisme (dus ook gedrag)
DNA
Elk chromosoom bevalt DNA. DNA is een molecuul dat de genetische informatie van iemand opslaat.
Genen
DNA is opgebouwd uit genen. Hier zijn de erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen opgeslagen.
,De drie hersenlagen
Hersenstam
De hersenstam verbindt het lichaam met de hersenen. In de hersenstam zitten onder andere de:
● Medulla (Ademhaling, bloeddruk, hartslag)
● Pons (Reguleert droom en slaapcyclus)
● Formatio reticularis (Zorgt ervoor dat de hersenen wakker en alert blijven)
Limbische systeem
Het limbische systeem is betrokken bij emotie, herinneren en overleven.
● Amygdala (Regelt emotie, vooral angst en agressie)
● Hippocampus (Leren en herinneren)
● Hypothalamus (Houd bloedwaarden in de gaten en is ook het genotscentra. Is de verbinding tussen
zenuwen en hersenstelsel)
Celiberale cortex
De cerebrale cortex is betrokken bij de hogere mentale processen. Hij is verdeeld in twee helften, en elk deel
heeft 4 kwabben.
● Frontaalkwabben, prefrontale cortex (Dit is de motorische cortex, en regelt ook beslissingen, plannen
maken en de persoonlijkheid)
● Partiëtaalkwab (Verwerking van tast, pijn en het verwerken van ruimtelijke relaties)
● Occipitaalkwab (Visuele cortex, verwerking en betekenis geven aan visuele waarneming)
● Temporaalkwab (Auditieve cortex, betekenis taal en opslag langdurige herinneringen)
Klassieke conditionering
Klassieke conditionering is het aanleren van een reflex op een stimulus. Dit kan gedaan worden bij dieren,
maar ook bij mensen.
Ongeconditioneerde stimulans: Een stimulans die van nature een reflexieve reactie oproept.
Geconditioneerde stimulans: Een van oorsprong neutrale stimulans die na een leerprocess een reactie
oproept.
Het verwerven van de reactie gebeurt tijdens de verwervingsfase. Hier wordt een respons aangeleerd op de
van oorsprong neutrale stimulans. Het later uitbreiden van deze respons naar aangrenzende stimuli heet
stimulus generalisatie. Het leren van een nieuw respons op een specifieke stimulus heet
stimulusdiscriminatie/selectief leren.
Operante conditionering
Bij operante conditionering veranderd de kans op een respons door de gevolgen van dit gedrag. Het is dus
eigenlijk het tegenovergestelde van klassieke conditionering. Operante conditionering is een verklaring voor
de manier hoe mensen leren. Het is ook breder toe te passen vergeleken met klassieke conditionering. Bij
operante conditionering wordt er gewerkt met twee dingen.
, Bekrachtiging: Door bekrachtiging wordt het gewenste gedrag versterkt. Dit kan door positieve en negatieve
bekrachtiging.
- Positief: Iets aanbieden na een gewenst respons.
- Negatief: Iets plezants weghalen na een gewenst respons.
Straf: Bij het geven van straf wordt ongewenst gedrag afgeleerd door negatieve consequenties. Ook kan dit
worden onderverdeeld in positief en negatief.
- Positief: Iets negatiefs krijgen door ongewenst gedrag, zoals pijn nadat je een hete pan hebt
aangeraakt.
- Negatief: Iets weghalen na ongewenst gedrag zoals het innemen van een telefoon.
Straf heeft vaak op lange termijn weinig effect. Dit komt door een paar redenen. Als de strafdreiging verdwijnt
verdwijnt vaak ook het gewenste gedrag. Ook zijn de beloningen van ongewenst gedrag vaak groter dan de
straf zelf. Straf kan ook agressie uitlokken en wordt vaak oneerlijk toegepast.
Samengevat: Straf zorgt er voor dat bepaalde responses worden afgeleerd, en bekrachtiging zorgt ervoor dat
gewenst gedrag aangesproken wordt.
Sociaal leren/model leren
Dit is het leren van responses/gedrag door te kijken naar het gedrag van anderen en de gevolgen van dit
gedrag. Vooral kinderen leren op deze manier, maar ook volwassenen leren ook nog zo. Zelfs praten over
dingen kan ook gedrag beïnvloeden. Leren vindt dus plaats in sociale interactie.
Kinderen leren ook door te kijken naar de tv, en tegenwoordig ook door social media.
Hechting
Waarom hechten wij ons? Wij hechten ons aan onze primaire verzorgers na de geboorte voor overlevingskans.
Maar de belangrijkste reden dat mensen zich hechten aan onze verzorgers is voor contactsteun. Contactsteun
is het krijgen van stimulatie en geruststelling door lichamelijke aanraking.
De definitie van hechting is de ontwikkeling van een hechte emotionele band tussen kind en ouder figuur. Dit is
de basis van alle andere hechte relaties later in her leven.
Hechtingsstijlen
Er zijn verschillende hechtingsstijlen. Deze stijlen zijn onderverdeeld in veilige en onveilige hechting.
Veilige hechting
Bij veilige hechting is het kind ontspannen en op zijn gemak bij verzorgers. Het kind is geïnteresseerd in
nieuwe ervaringen. Als de verzorger weggaat raakt het kind van streek maar die kalmeert snel als de verzorger
terugkeert.
