Grondslagen van auditing & Assurance (CL)
Hoofdstuk 1 Betekenis van accountantscontrole
1.3 Vraag naar accountantscontrole
1.3.1 informatietheorie
Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit informatierisico, dat wil zeggen dat
onjuiste informatie is verschaft. Richt zich met name op de relatie tussen het management
en het maatschappelijk verkeer. Heeft tot gevolg dat vermogensverschaffers in het
algemeen het informatierisico lager zullen inschatten en daarom een lagere vergoeding
zullen vragen voor het door hen ter beschikking gestelde vermogen.
Oorzaak van het bestaan van informatierisico in 4 factoren:
- Afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object
- Bestaan van tegengestelde belangen
- Toenemende omvang van de te verwerken gegevens
- Complexiteit van de transacties
Mogelijkheden om informatierisico te beperken:
- Gebruiker kan zelf gaan controleren -> niet praktisch/efficiënt
- Gebruiker kan schadevergoedingen eisen bij verstrekken van onjuiste informatie ->
niet haalbaar
- Gebruiker kan controle van informatie eisen door een onafhankelijke deskundige
1.3.2 Agency-theorie
Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit de tegengestelde belangen tussen
management en aandeelhouders. Bij een overeenkomst verplicht de lasthebber (agent) zich
om bepaalde diensten te verrichten ten behoeve van de lastgever (principaal). In feite is er
sprake van een overeenkomst tussen het management van een onderneming (lasthebber)
en de eigenaar (lastgever). Aandeelhouders hebben belang bij volledige verantwoording en
management bij geen volledige verantwoording. Principaal loopt dus risico en hiervoor zijn
beheersingssystemen gecreëerd. Het afleggen van verantwoording door middel van een
jaarrekening maakt deel uit van de systemen.
Agency costs bestaan uit:
- Kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
- Kosten die aandeelhouders maken om het management te controleren.
- Verlies door, voor aandeelhouders is het resultaat van minimalisatie van de
genoemde agency-costs.
1.3.3 verzekeringstheorie
De controlekosten worden gezien als een vergoeding voor het overdragen van het risico van
onjuiste informatie.
Twee vormen van aansprakelijkheid accountant:
- Specifieke aansprakelijkheid t.o.v. de opdrachtgevers -> contractueel voortvloeiend
uit overeenkomsten
- Aansprakelijkheid t.o.v. van derden -> wettelijk voortvloeiend uit onrechtmatige
daad.
,1.3.4 vertrouwenstheorie
Accountant is vertrouwensman. Het bestaansrecht van de accountantscontrole is
afhankelijk van het vertrouwen dat de controlefunctie van de accountant wekt bij het
maatschappelijk verkeer. De mate van vertrouwen bepaalt de aard en omvang van de
Controle werkzaamheden. Er moet een deugdelijke grondslag zijn voor de verklaring.
1.4 verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Het vertrouwen van het maatschappelijk verkeer is gebaseerd op de verwachtingen van
gebruikers over de kwaliteit van dienstverlening van accountants. Als niet wordt voldaan
aan de verwachtingen, is er sprake van een verwachtingskloof.
De prestatiekloof bestaat uit:
- Tekortkomingen in standaarden -> heeft betrekking op de verantwoordelijkheden
die redelijkerwijs van de accountant verwacht mogen worden.
- Tekortschietende prestaties -> verschil tussen de verwachting wat de accountant
presteert en wat de gebruikers verwachten.
De redelijkheidskloof heeft betrekking op wat er redelijkerwijs verwachten kan worden van
accountantscontrole en wat het maatschappelijk verkeer vindt dat de accountant moet
leveren. De informatiekloof is onderdeel van de verwachtingskloof en is het verschil tussen
de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die een gebruiker geeft bij het nemen van
beslissingen en de feitelijke informatie die in de vorm van een jaarrekening met
controleverklaring naar buiten wordt gebracht
,Hoofdstuk 2 Organisatie van het accountantsberoep
2.2 Titels en externe accountant
De wet op het accountantsberoep biedt titelbescherming voor de titels accountant, RA en
AA. Hiervoor moet he in het accountantsregister ingeschreven staan. Externe accountant is
de natuurlijke persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een accountantsorganisatie
en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van een wettelijke controle.
2.3 wettelijke regelingen voor het accountantsberoep
De internationaal federation of accountants (IFAC) is van grote betekenis voor de
ontwikkeling van de regelgeving van het accountantsberoep. Deze stelt normen op gebied
van beroepsethiek, de accountantscontrole, het accountantsonderwijs en het bewaken van
de kwaliteit van de beroepsuitoefening.
2.4 Opleiding tot accountant en permanente educatie
Sinds de invoering van de WTA bestaat er een commissie eindtermen accountantsopleiding
(CEA) die de eindtermen vaststelt voor de theoretische en praktijkopleiding van ten minste 3
jaar. Na afronding van de opleiding en na inschrijving in het register gelden voor elke
accountant eisen voor permanente educatie (PE). Hierbij wordt geëist dat hij zijn
basiskennis op het vakgebied accountancy op peil houdt en de ontwikkelingen bijhoudt.
Indien de accountant in gebreke blijft, kan het bestuur van de NBA deze nalatigheid aan de
tuchtechter voorleggen.
, Hoofdstuk 3 regelgeving voor accountants
3.1 regelgeving voor de individuele accountant en de accountantseenheid
De regelgeving voor het totale accountantsberoep bestaat uit: wetten, besluiten,
verordeningen en nadere voorschriften. Deze kunnen van toepassing zijn op individuele
accountants of de accountantseenheid. Deze kunnen weer opgesplitst worden in regels voor
accountantseenheden met AFM-vergunning, dan geldt de Wta of zonder AFM-vergunning.
3.1.1 regelgeving voor de individuele accountant
In de wet op het accountantsberoep zijn de taak, rechten en verplichtingen en
bevoegdheden van de kwaliteitsbeoordelingen.
De belangrijkste categorie is de verordeningen. Een verordening is een overheidsbesluit van
algemene strekking met verbindende werking. Belangrijke verordeningen zijn de VGBA en
verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij Assurance- opdrachten (VIO).
3.1.2 regelgeving voor de accountantseenheid
In de regelgeving is er een onderscheid tussen:
- De accountantseenheid die een vergunning heeft van de AFM en dus wettelijke
controles mag uitvoeren. Deze worden in Wta als accountantsorganisaties
aangeduid.
- De accountantseenheid die geen AFM-vergunning heeft. De worden gewoon als
accountantseenheden aangeduid.
Externe accountants hebben de bevoegdheid om wettelijke controles uit te voeren. Een
wettelijke controle is controle van financiële verantwoording van een onderneming of
instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij.
Wet toezicht accountantsorganisaties en besluit toezicht accountantsorganisaties
Accountants moeten betrouwbaar en onafhankelijk zijn. Zij mogen zich niet laten leiden
door commerciële of persoonlijke belangen. Door toezicht te houden wil de AFM ervoor
zorgen dat accountants hun neutrale positie verstevigen. Hierdoor wordt het publieke
belang gediend. De Wta en Bta bevatten normen waaraan accountantsorganisaties en
accountants die wettelijke controles verrichten, moeten voldoen. Deze normen zijn gericht
op kwaliteit van controlewerkzaamheden en regelen onder andere dat een
accountantsorganisatie haar onafhankelijkheid moet kunnen aantonen en dat een
organisatie dient te beschikken over een goed werkend stelsel van kwaliteitsbeheersing.
Ook worden er eisen gesteld aan betrouwbaarheid, deskundigheid en vakbekwaamheid en
vakbekwaamheid van bestuurders en de zeggenschapsstructuur.
De AFM houdt toezicht op de naleving van de normen door de accountantsorganisatie en de
bij haar werkzame externe accountant. Indien niet wordt voldaan aan de normen van de
Wta, kan de AFM ingrijpen met bestuursrechtelijke maatregelen. Bij overtreding van een
norm kan de externe accountant aanhangig worden gemaakt bij de accountantskamer.
Verordening accountantsorganisaties en nadere voorschriften kwaliteitssystemen
In de VAO zijn bepaling uit de WTA en BTA over het stelsel van kwaliteitsbeheersing,
onafhankelijkheid en integere bedrijfsvoering van de accountantsorganisaties verder
uitgewerkt. De NVKS bevat regels voor het inrichten van een kwaliteitssysteem in een
accountantseenheid. Een kwaliteitssysteem is essentieel voor de kwaliteit van de door een
Hoofdstuk 1 Betekenis van accountantscontrole
1.3 Vraag naar accountantscontrole
1.3.1 informatietheorie
Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit informatierisico, dat wil zeggen dat
onjuiste informatie is verschaft. Richt zich met name op de relatie tussen het management
en het maatschappelijk verkeer. Heeft tot gevolg dat vermogensverschaffers in het
algemeen het informatierisico lager zullen inschatten en daarom een lagere vergoeding
zullen vragen voor het door hen ter beschikking gestelde vermogen.
Oorzaak van het bestaan van informatierisico in 4 factoren:
- Afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object
- Bestaan van tegengestelde belangen
- Toenemende omvang van de te verwerken gegevens
- Complexiteit van de transacties
Mogelijkheden om informatierisico te beperken:
- Gebruiker kan zelf gaan controleren -> niet praktisch/efficiënt
- Gebruiker kan schadevergoedingen eisen bij verstrekken van onjuiste informatie ->
niet haalbaar
- Gebruiker kan controle van informatie eisen door een onafhankelijke deskundige
1.3.2 Agency-theorie
Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit de tegengestelde belangen tussen
management en aandeelhouders. Bij een overeenkomst verplicht de lasthebber (agent) zich
om bepaalde diensten te verrichten ten behoeve van de lastgever (principaal). In feite is er
sprake van een overeenkomst tussen het management van een onderneming (lasthebber)
en de eigenaar (lastgever). Aandeelhouders hebben belang bij volledige verantwoording en
management bij geen volledige verantwoording. Principaal loopt dus risico en hiervoor zijn
beheersingssystemen gecreëerd. Het afleggen van verantwoording door middel van een
jaarrekening maakt deel uit van de systemen.
Agency costs bestaan uit:
- Kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
- Kosten die aandeelhouders maken om het management te controleren.
- Verlies door, voor aandeelhouders is het resultaat van minimalisatie van de
genoemde agency-costs.
1.3.3 verzekeringstheorie
De controlekosten worden gezien als een vergoeding voor het overdragen van het risico van
onjuiste informatie.
Twee vormen van aansprakelijkheid accountant:
- Specifieke aansprakelijkheid t.o.v. de opdrachtgevers -> contractueel voortvloeiend
uit overeenkomsten
- Aansprakelijkheid t.o.v. van derden -> wettelijk voortvloeiend uit onrechtmatige
daad.
,1.3.4 vertrouwenstheorie
Accountant is vertrouwensman. Het bestaansrecht van de accountantscontrole is
afhankelijk van het vertrouwen dat de controlefunctie van de accountant wekt bij het
maatschappelijk verkeer. De mate van vertrouwen bepaalt de aard en omvang van de
Controle werkzaamheden. Er moet een deugdelijke grondslag zijn voor de verklaring.
1.4 verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Het vertrouwen van het maatschappelijk verkeer is gebaseerd op de verwachtingen van
gebruikers over de kwaliteit van dienstverlening van accountants. Als niet wordt voldaan
aan de verwachtingen, is er sprake van een verwachtingskloof.
De prestatiekloof bestaat uit:
- Tekortkomingen in standaarden -> heeft betrekking op de verantwoordelijkheden
die redelijkerwijs van de accountant verwacht mogen worden.
- Tekortschietende prestaties -> verschil tussen de verwachting wat de accountant
presteert en wat de gebruikers verwachten.
De redelijkheidskloof heeft betrekking op wat er redelijkerwijs verwachten kan worden van
accountantscontrole en wat het maatschappelijk verkeer vindt dat de accountant moet
leveren. De informatiekloof is onderdeel van de verwachtingskloof en is het verschil tussen
de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die een gebruiker geeft bij het nemen van
beslissingen en de feitelijke informatie die in de vorm van een jaarrekening met
controleverklaring naar buiten wordt gebracht
,Hoofdstuk 2 Organisatie van het accountantsberoep
2.2 Titels en externe accountant
De wet op het accountantsberoep biedt titelbescherming voor de titels accountant, RA en
AA. Hiervoor moet he in het accountantsregister ingeschreven staan. Externe accountant is
de natuurlijke persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een accountantsorganisatie
en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van een wettelijke controle.
2.3 wettelijke regelingen voor het accountantsberoep
De internationaal federation of accountants (IFAC) is van grote betekenis voor de
ontwikkeling van de regelgeving van het accountantsberoep. Deze stelt normen op gebied
van beroepsethiek, de accountantscontrole, het accountantsonderwijs en het bewaken van
de kwaliteit van de beroepsuitoefening.
2.4 Opleiding tot accountant en permanente educatie
Sinds de invoering van de WTA bestaat er een commissie eindtermen accountantsopleiding
(CEA) die de eindtermen vaststelt voor de theoretische en praktijkopleiding van ten minste 3
jaar. Na afronding van de opleiding en na inschrijving in het register gelden voor elke
accountant eisen voor permanente educatie (PE). Hierbij wordt geëist dat hij zijn
basiskennis op het vakgebied accountancy op peil houdt en de ontwikkelingen bijhoudt.
Indien de accountant in gebreke blijft, kan het bestuur van de NBA deze nalatigheid aan de
tuchtechter voorleggen.
, Hoofdstuk 3 regelgeving voor accountants
3.1 regelgeving voor de individuele accountant en de accountantseenheid
De regelgeving voor het totale accountantsberoep bestaat uit: wetten, besluiten,
verordeningen en nadere voorschriften. Deze kunnen van toepassing zijn op individuele
accountants of de accountantseenheid. Deze kunnen weer opgesplitst worden in regels voor
accountantseenheden met AFM-vergunning, dan geldt de Wta of zonder AFM-vergunning.
3.1.1 regelgeving voor de individuele accountant
In de wet op het accountantsberoep zijn de taak, rechten en verplichtingen en
bevoegdheden van de kwaliteitsbeoordelingen.
De belangrijkste categorie is de verordeningen. Een verordening is een overheidsbesluit van
algemene strekking met verbindende werking. Belangrijke verordeningen zijn de VGBA en
verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij Assurance- opdrachten (VIO).
3.1.2 regelgeving voor de accountantseenheid
In de regelgeving is er een onderscheid tussen:
- De accountantseenheid die een vergunning heeft van de AFM en dus wettelijke
controles mag uitvoeren. Deze worden in Wta als accountantsorganisaties
aangeduid.
- De accountantseenheid die geen AFM-vergunning heeft. De worden gewoon als
accountantseenheden aangeduid.
Externe accountants hebben de bevoegdheid om wettelijke controles uit te voeren. Een
wettelijke controle is controle van financiële verantwoording van een onderneming of
instelling ten behoeve van het maatschappelijk verkeer, die verplicht is gesteld bij.
Wet toezicht accountantsorganisaties en besluit toezicht accountantsorganisaties
Accountants moeten betrouwbaar en onafhankelijk zijn. Zij mogen zich niet laten leiden
door commerciële of persoonlijke belangen. Door toezicht te houden wil de AFM ervoor
zorgen dat accountants hun neutrale positie verstevigen. Hierdoor wordt het publieke
belang gediend. De Wta en Bta bevatten normen waaraan accountantsorganisaties en
accountants die wettelijke controles verrichten, moeten voldoen. Deze normen zijn gericht
op kwaliteit van controlewerkzaamheden en regelen onder andere dat een
accountantsorganisatie haar onafhankelijkheid moet kunnen aantonen en dat een
organisatie dient te beschikken over een goed werkend stelsel van kwaliteitsbeheersing.
Ook worden er eisen gesteld aan betrouwbaarheid, deskundigheid en vakbekwaamheid en
vakbekwaamheid van bestuurders en de zeggenschapsstructuur.
De AFM houdt toezicht op de naleving van de normen door de accountantsorganisatie en de
bij haar werkzame externe accountant. Indien niet wordt voldaan aan de normen van de
Wta, kan de AFM ingrijpen met bestuursrechtelijke maatregelen. Bij overtreding van een
norm kan de externe accountant aanhangig worden gemaakt bij de accountantskamer.
Verordening accountantsorganisaties en nadere voorschriften kwaliteitssystemen
In de VAO zijn bepaling uit de WTA en BTA over het stelsel van kwaliteitsbeheersing,
onafhankelijkheid en integere bedrijfsvoering van de accountantsorganisaties verder
uitgewerkt. De NVKS bevat regels voor het inrichten van een kwaliteitssysteem in een
accountantseenheid. Een kwaliteitssysteem is essentieel voor de kwaliteit van de door een
