Hoofdstuk 12: Stress, vermoeidheid en burn-out
Het limbisch systeem bevordert gedrag dat beloningen oplevert en remt gedrag
dat een negatieve uitkomst heeft.
Computationele informatieverwerking: automatisch, het gaat vanzelf. Veel van de
dagelijkse gewoontes verlopen op deze wijze maar staan wel onder controle van
het cognitieve brein. Het rijden van een bekende fietsroute verloopt automatisch,
maar als je een kruispunt over moet en je aandacht moet hebben worden
beslissingen gemaakt door het cognitieve brein.
Prestatie en vermoeidheid
Mentale vermoeidheid na vergaderen of leren, heeft geen of weinig invloed op de
fysieke belastbaarheid. Elke cognitieve en/of emotionele inspanning wordt
vergeleken met geestelijke ontspanning.
Onder fysieke belasting wordt iedere vorm van lichamelijke activiteit verstaan
die afwijkt van de normale rusttoestand. Spieractiviteit is het algemene kenmerk.
Het emotionele brein (limbisch) heeft een sterke invloed op de beleving van de
belasting en de bijbehorende vermoeidheid.
Mentale vermoeidheid moet fysiologisch gezien worden als een vermindering
van de activering van de betreffende netwerken voor de cognitieve
hersenfuncties, bv. bij een vergadering of een examen.
Het algemene concentratievermogen en de taakgerichte aandacht worden sterk
aangestuurd door het limbisch systeem.
Stress
Theorieën over stress:
1. Stressoren theorie: de nadruk wordt gelegd op factoren die stress
oproepen (werklast, werkorganisatie (overwerk), fysieke aspecten
(klimaat, lawaai) en de psychosociale aspecten (sfeer)
2. Stressreacties theorie: Is gericht op de aanpassingen bij acute stress zoals
bij het fight or flight concept. Enerzijds wordt gekeken naar de
verandering in een aantal fysiologische variabelen (hartfrequentie,
stresshormonen etc.) en de mogelijke ontwikkeling van chronische
aandoeningen (hart- en vaat ziekten, kanker?) of klachten (hoofdpijn
rugpijn). Anderzijds wordt gekeken naar negatieve emoties zoals
prikkelbaarheid en angst en naar gedragsveranderingen zoals apathie,
depressiviteit.
3. Interactionele theorie: leggen de nadruk op de psychosociale aspecten van
de omgeving (persoon is bang dat hij zijn werk niet aankan of dat zijn
partner hem verlaat). De bedreiging veroorzaakt de stress.
4. Stress als resultaat van een langdurend proces: waarbij de aanhoudende
fysiologische en emotionele reacties op niet-oplosbare probleemsituaties
leiden tot klachten en/of een aandoening.
Het limbisch systeem bevordert gedrag dat beloningen oplevert en remt gedrag
dat een negatieve uitkomst heeft.
Computationele informatieverwerking: automatisch, het gaat vanzelf. Veel van de
dagelijkse gewoontes verlopen op deze wijze maar staan wel onder controle van
het cognitieve brein. Het rijden van een bekende fietsroute verloopt automatisch,
maar als je een kruispunt over moet en je aandacht moet hebben worden
beslissingen gemaakt door het cognitieve brein.
Prestatie en vermoeidheid
Mentale vermoeidheid na vergaderen of leren, heeft geen of weinig invloed op de
fysieke belastbaarheid. Elke cognitieve en/of emotionele inspanning wordt
vergeleken met geestelijke ontspanning.
Onder fysieke belasting wordt iedere vorm van lichamelijke activiteit verstaan
die afwijkt van de normale rusttoestand. Spieractiviteit is het algemene kenmerk.
Het emotionele brein (limbisch) heeft een sterke invloed op de beleving van de
belasting en de bijbehorende vermoeidheid.
Mentale vermoeidheid moet fysiologisch gezien worden als een vermindering
van de activering van de betreffende netwerken voor de cognitieve
hersenfuncties, bv. bij een vergadering of een examen.
Het algemene concentratievermogen en de taakgerichte aandacht worden sterk
aangestuurd door het limbisch systeem.
Stress
Theorieën over stress:
1. Stressoren theorie: de nadruk wordt gelegd op factoren die stress
oproepen (werklast, werkorganisatie (overwerk), fysieke aspecten
(klimaat, lawaai) en de psychosociale aspecten (sfeer)
2. Stressreacties theorie: Is gericht op de aanpassingen bij acute stress zoals
bij het fight or flight concept. Enerzijds wordt gekeken naar de
verandering in een aantal fysiologische variabelen (hartfrequentie,
stresshormonen etc.) en de mogelijke ontwikkeling van chronische
aandoeningen (hart- en vaat ziekten, kanker?) of klachten (hoofdpijn
rugpijn). Anderzijds wordt gekeken naar negatieve emoties zoals
prikkelbaarheid en angst en naar gedragsveranderingen zoals apathie,
depressiviteit.
3. Interactionele theorie: leggen de nadruk op de psychosociale aspecten van
de omgeving (persoon is bang dat hij zijn werk niet aankan of dat zijn
partner hem verlaat). De bedreiging veroorzaakt de stress.
4. Stress als resultaat van een langdurend proces: waarbij de aanhoudende
fysiologische en emotionele reacties op niet-oplosbare probleemsituaties
leiden tot klachten en/of een aandoening.
