Week 1: Het legaliteitsbeginsel en de bevoegdheden van bestuursorganen
Jurisprudentie
o Drukkerij ‘’Die Haghe’’
o Heffingsambtenaar
o Dubbele bevoegdheidsgrondslag bij uitvoering EU-recht
o SCE II
Op grond van het legaliteitsbeginsel moet een bevoegdheid te herleiden zijn tot of een
grondslag hebben in een wettelijk voorschrift.
Bestuursorganen verkrijgen hun bevoegdheden door attributie of door delegatie.
Attributie: als een bevoegdheid in het leven wordt geroepen en aan een bepaald
bestuursorgaan wordt toegekend ‘kan’, ‘is bevoegd’, ‘stelt regels vast’
o Oorsprong van elke bevoegdheid moet liggen in (ten minste) een wet in materiële zin
(avv)
o Bevoegdheidstoedeling: wie wordt primair bevoegd? Moet in de bepaling te lezen
zijn!
o Attributie aan ondergeschikten is mogelijk. In dat geval twee sturingsmogelijkheden
(art. 10:22 lid 1 en art. 10:22 lid 2 Awb)
Soorten attributie:
- Attributie van regelgevende bevoegdheid; (bijvoorbeeld om wetten te maken)
- Attributie van bestuursbevoegdheid; (bijvoorbeeld om vergunningen te verlenen)
,Delegatie: als een bestuursorgaan bevoegd is om zijn bevoegdheid te delegeren (over te
dragen) aan een ander bestuursorgaan.
Als de wetgever de bevoegdheid wil geven om een bevoegdheid te delegeren, dan
gebruikt hij meestal de term ‘overdragen’ of varianten daarvan.
Delegatie aan ondergeschikten is niet mogelijk (art. 10:14 Awb)
Om delegatie rechtsgeldig tot stand kunnen brengen:
- Is altijd een besluit nodig (art. 10:18 Awb)
- Is altijd een wettelijke grondslag vereist (art. 10:15 Awb) In verordeningen meestal
met ‘’nadere regels stellen’’
Privatieve werking De delegans is de bevoegdheid kwijt (art. 10:17 Awb). Hij kan dus zelf
niet meer de gedelegeerde bevoegdheid gebruiken.
De delegataris wordt verantwoordelijk voor de uitoefening van de bevoegdheid.
Een delegans kan de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheid beïnvloeden door:
- Beleidsregels over de uitoefening van de bevoegdheid te stellen (10:16 en 4:81 Awb)
- De delegatie ongedaan te maken (10:18 Awb)
Dubbele beleidsregels: zowel delegans als delegataris mogen beleidsregels vaststellen.
Beleidsregels delegans gaan in geval van strijdigheid voor.
SCE II
Gaat over de vraag of er wel een bevoegdheid tot delegatie voorhanden is.
De Gemeentewet laat het niet toe dat het college van burgemeester en wethouders de
bevoegdheid tot subsidieverlening kan delegeren aan een privaatrechtelijk rechtspersoon.
Mandaat (art. 10:1 Awb): de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te
nemen; bestuursorgaan (mandaatgever) blijft bevoegd en verantwoordelijk voor de
bevoegdheidsuitoefening door de gemandateerden.
Als de wetgever of regelgever wil aangeven dat een bevoegdheid gemandateerd wordt,
dan gebruikt hij meestal de term opdragen of varianten daarvan.
Aard van de bevoegdheid mag zich er niet tegen verzetten (zie art. 10:3 Awb)
- De soort bevoegdheid (de zwaarte van de bevoegdheid)
- De positie van de gemandateerde (past het in de normale werksfeer van de
gemandateerde)
Drukkerij ‘Die Haghe’
Art.10:3 lid 3 Awb
Mandaat middels een heroverweging van een beslissing die geschiedt door een
ondergeschikte van degene die het primaire besluit heeft genomen, is niet toegestaan. Of
de aard van de bevoegdheid zich tegen mandaatverlening verzet, moet in concreto
worden vastgesteld aan de hand van de omstandigheden van het geval. De heroverweging
moet vrij en onbevangen zijn.
, Heffingsambtenaar
Van attributie is sprake als een bevoegdheid in het leven wordt geroepen en aan een
bepaald bestuursorgaan wordt toegekend. Dit bestuursorgaan oefent die bevoegdheid
dan als een ‘eigen’ bevoegdheid uit.
De beperkingen van artikel 10:3 gaan over mandaat, en dus niet over andere situaties
Bestuursbevoegdheden
Discretionaire bevoegdheden zijn bevoegdheden die de bestuursorganen vrijlaten om in
concrete gevallen zelf een besluit te nemen.
Bestuursbevoegdheden kunnen worden ontleed in:
a) Normadressaat of normsubject
Aan wie komt bevoegdheid toe?
b) Normconditie:
Onder welke omstandigheden (voorwaarden) kan bevoegdheid worden uitgeoefend?
i) Wetsinterpretatie Volle toetsing
ii) Feitenvaststelling Feiten zijn feiten; praktische beperking; volle toetsing
iii) Feitenkwalificatie
Objectieve beoordelingsruimte Volle toetsing
Impliciete/expliciete beoordelingsvrijheid Marginale
toetsing
c) Normobject
Wat houdt de bevoegdheid in?
d) Normoperator
Moet de bevoegdheid worden uitgeoefend of kan de bevoegdheid worden
uitgeoefend?
- Gebonden bevoegdheid Volle toetsing
- Beleidsvrijheid (belangenafweging) Marginale toetsing
Europees recht
In hoeverre kan bij de uitvoering van het EU-recht de Awb worden toegepast?
Institutionele autonomie. Lidstaten beslissen zelf welk orgaan het Unierecht mag
uitvoeren.
Procedurele autonomie. Lidstaten beslissen zelf hoe zij EU-recht in de nationale
wetgeving willen/gaan implementeren. Hier zitten wel grenzen aan; die liggen bij
doeltreffendheid en gelijkheid.
EU-recht wijst nooit een nationaal bestuursorgaan aan.
Dubbele bevoegdheidsgrondslag: de Nederlandse regelgever moet nog een bestuursorgaan
aanwijzen (institutionele bevoegdheid) nadat de EU regels (materiële bevoegdheid) heeft
vastgesteld.
Als de Nederlandse regelgever heeft verzuimd om een bevoegd bestuursorgaan aan te
wijzen, kan een bestuursorgaan de bevoegdheid om dit te doen direct aan de
Unierechtelijke verordening ontlenen (Dubbele bevoegdheidsgrondslag bij uitvoering EU-
recht)
Jurisprudentie
o Drukkerij ‘’Die Haghe’’
o Heffingsambtenaar
o Dubbele bevoegdheidsgrondslag bij uitvoering EU-recht
o SCE II
Op grond van het legaliteitsbeginsel moet een bevoegdheid te herleiden zijn tot of een
grondslag hebben in een wettelijk voorschrift.
Bestuursorganen verkrijgen hun bevoegdheden door attributie of door delegatie.
Attributie: als een bevoegdheid in het leven wordt geroepen en aan een bepaald
bestuursorgaan wordt toegekend ‘kan’, ‘is bevoegd’, ‘stelt regels vast’
o Oorsprong van elke bevoegdheid moet liggen in (ten minste) een wet in materiële zin
(avv)
o Bevoegdheidstoedeling: wie wordt primair bevoegd? Moet in de bepaling te lezen
zijn!
o Attributie aan ondergeschikten is mogelijk. In dat geval twee sturingsmogelijkheden
(art. 10:22 lid 1 en art. 10:22 lid 2 Awb)
Soorten attributie:
- Attributie van regelgevende bevoegdheid; (bijvoorbeeld om wetten te maken)
- Attributie van bestuursbevoegdheid; (bijvoorbeeld om vergunningen te verlenen)
,Delegatie: als een bestuursorgaan bevoegd is om zijn bevoegdheid te delegeren (over te
dragen) aan een ander bestuursorgaan.
Als de wetgever de bevoegdheid wil geven om een bevoegdheid te delegeren, dan
gebruikt hij meestal de term ‘overdragen’ of varianten daarvan.
Delegatie aan ondergeschikten is niet mogelijk (art. 10:14 Awb)
Om delegatie rechtsgeldig tot stand kunnen brengen:
- Is altijd een besluit nodig (art. 10:18 Awb)
- Is altijd een wettelijke grondslag vereist (art. 10:15 Awb) In verordeningen meestal
met ‘’nadere regels stellen’’
Privatieve werking De delegans is de bevoegdheid kwijt (art. 10:17 Awb). Hij kan dus zelf
niet meer de gedelegeerde bevoegdheid gebruiken.
De delegataris wordt verantwoordelijk voor de uitoefening van de bevoegdheid.
Een delegans kan de uitoefening van de gedelegeerde bevoegdheid beïnvloeden door:
- Beleidsregels over de uitoefening van de bevoegdheid te stellen (10:16 en 4:81 Awb)
- De delegatie ongedaan te maken (10:18 Awb)
Dubbele beleidsregels: zowel delegans als delegataris mogen beleidsregels vaststellen.
Beleidsregels delegans gaan in geval van strijdigheid voor.
SCE II
Gaat over de vraag of er wel een bevoegdheid tot delegatie voorhanden is.
De Gemeentewet laat het niet toe dat het college van burgemeester en wethouders de
bevoegdheid tot subsidieverlening kan delegeren aan een privaatrechtelijk rechtspersoon.
Mandaat (art. 10:1 Awb): de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te
nemen; bestuursorgaan (mandaatgever) blijft bevoegd en verantwoordelijk voor de
bevoegdheidsuitoefening door de gemandateerden.
Als de wetgever of regelgever wil aangeven dat een bevoegdheid gemandateerd wordt,
dan gebruikt hij meestal de term opdragen of varianten daarvan.
Aard van de bevoegdheid mag zich er niet tegen verzetten (zie art. 10:3 Awb)
- De soort bevoegdheid (de zwaarte van de bevoegdheid)
- De positie van de gemandateerde (past het in de normale werksfeer van de
gemandateerde)
Drukkerij ‘Die Haghe’
Art.10:3 lid 3 Awb
Mandaat middels een heroverweging van een beslissing die geschiedt door een
ondergeschikte van degene die het primaire besluit heeft genomen, is niet toegestaan. Of
de aard van de bevoegdheid zich tegen mandaatverlening verzet, moet in concreto
worden vastgesteld aan de hand van de omstandigheden van het geval. De heroverweging
moet vrij en onbevangen zijn.
, Heffingsambtenaar
Van attributie is sprake als een bevoegdheid in het leven wordt geroepen en aan een
bepaald bestuursorgaan wordt toegekend. Dit bestuursorgaan oefent die bevoegdheid
dan als een ‘eigen’ bevoegdheid uit.
De beperkingen van artikel 10:3 gaan over mandaat, en dus niet over andere situaties
Bestuursbevoegdheden
Discretionaire bevoegdheden zijn bevoegdheden die de bestuursorganen vrijlaten om in
concrete gevallen zelf een besluit te nemen.
Bestuursbevoegdheden kunnen worden ontleed in:
a) Normadressaat of normsubject
Aan wie komt bevoegdheid toe?
b) Normconditie:
Onder welke omstandigheden (voorwaarden) kan bevoegdheid worden uitgeoefend?
i) Wetsinterpretatie Volle toetsing
ii) Feitenvaststelling Feiten zijn feiten; praktische beperking; volle toetsing
iii) Feitenkwalificatie
Objectieve beoordelingsruimte Volle toetsing
Impliciete/expliciete beoordelingsvrijheid Marginale
toetsing
c) Normobject
Wat houdt de bevoegdheid in?
d) Normoperator
Moet de bevoegdheid worden uitgeoefend of kan de bevoegdheid worden
uitgeoefend?
- Gebonden bevoegdheid Volle toetsing
- Beleidsvrijheid (belangenafweging) Marginale toetsing
Europees recht
In hoeverre kan bij de uitvoering van het EU-recht de Awb worden toegepast?
Institutionele autonomie. Lidstaten beslissen zelf welk orgaan het Unierecht mag
uitvoeren.
Procedurele autonomie. Lidstaten beslissen zelf hoe zij EU-recht in de nationale
wetgeving willen/gaan implementeren. Hier zitten wel grenzen aan; die liggen bij
doeltreffendheid en gelijkheid.
EU-recht wijst nooit een nationaal bestuursorgaan aan.
Dubbele bevoegdheidsgrondslag: de Nederlandse regelgever moet nog een bestuursorgaan
aanwijzen (institutionele bevoegdheid) nadat de EU regels (materiële bevoegdheid) heeft
vastgesteld.
Als de Nederlandse regelgever heeft verzuimd om een bevoegd bestuursorgaan aan te
wijzen, kan een bestuursorgaan de bevoegdheid om dit te doen direct aan de
Unierechtelijke verordening ontlenen (Dubbele bevoegdheidsgrondslag bij uitvoering EU-
recht)
