Leerdoelen Historische Context China
3.1 China en het modern imperialisme
1. Je kunt de politieke, sociale en maatschappelijke kenmerken van het keizerrijk China in de
negentiende eeuw beschrijven.
De Qing-dynastie is de laatste in een reeks keizerlijke families vanaf 206 v. Chr. De Qings
(Mantsjoes) regeren het grotendeels rurale China centralistisch en absoluut m.b.v.
mandarijnen (elite van ambtenaren). Uitgangspunt is het confucianisme: harmonieus
systeem op basis van eerbied voor de hiërarchie. China ziet het buitenland als barbaars en de
door de hemel gekozen keizers laten alleen buitenlands bezoek toe via het tribuutsysteem:
alleen via geschenken aan de keizer toegang tot Chinees porselein en zijde.
2. Je kunt verklaren door welke interne problemen het gezag van de keizers in de
negentiende eeuw verzwakte.
In de 19e eeuw verzwakt de positie van de Qing-dynastie door:
- hongersnoden (natuurrampen + sterke bevolkingsgroei)
- corruptie aan het keizerlijk hof (mandarijnen)
- opstanden
- modern imperialisme
Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het keizerlijk
gezag nog verder af. Het alsnog doorvoeren van hervormingen (o.a. inspraak en
Modernisering leger) komt te laat.
3. Je kunt beschrijven hoe China in de negentiende eeuw geconfronteerd werd met het
modern imperialisme.
China heeft vrijwel geen interesse in buitenlandse handel en ziet eigen cultuur als superieur:
sinocentrisme. Toch weet Groot-Brittannië via havenstad Kanton opium China in te
smokkelen → veel Chinezen verslaafd → Chinese samenleving ontwricht → inbeslagname en
openbare verbranding van opium door keizerlijk gezag → oorlog.
Door de Ongelijke Verdragen ruiken ook Frankrijk, V.S. en Rusland hun kans en vergroten hun
invloedssfeer in China. Rusland in Mantsjoerije (spoorlijn) en later ook Japan in Korea na de
Japanse-Chinese oorlog in 1894. Door de Ongelijke Verdragen en de buitenlandse inmenging
wordt het Chinese volk steeds ontevredener → opstanden
4. Je kunt verklaren waardoor de invloed van westerse mogendheden en Japan in China in de
negentiende eeuw toenam.
Door deze opstanden waarbij miljoenen doden vielen, de onmacht v/d Chinese regering, de
Ongelijke Verdragen en de groeiende macht van buitenlandse mogendheden groeide in
China het besef dat er een modernisering van het land nodig was. Als voorbeeld dienden
hierbij het westen en het al gemoderniseerde Japan dat het keizerschap had gehandhaafd.
5. Je kunt beschrijven welke doelen de Zelfversterkingsbeweging wilde bereiken en of hun
pogingen daartoe op korte termijn succesvol waren.
De wil tot modernisering leidt uiteindelijk tot de Zelfversterkingsbeweging (1861):
- nieuwe fabrieken en mijnen (industrialisatie + zoeken naar grondstoffen)
, - sterkere marine en eigen wapenindustrie
- verbetering infrastructuur en communicatie (o.a. spoorwegen en telegrafie)
- begin maken met grondwet (meer democratie)
- beter onderwijs
- hervorming corrupte ambtenarenapparaat (verse mandarijnen)
6. Je kunt verklaren waardoor de Bokseropstand uitbrak en beschrijven welke gevolgen deze
had voor de positie van het keizerlijk hof.
Lang niet alle Chinezen steunen de modernisering en hervormingen. Zij zien het als verdere
inmenging van buitenlandse mogendheden. Ook keizerin-weduwe Cixi is tegen de
hervormingen. Rond 1900 ontstaat er een rebellenbeweging: Genootschap der Vuisten van
de Gerechtvaardigde Eensgezindheid.
Leden v/d Bokseropstand (1900) zien buitenlanders als schuldigen van het Chinese verval → -
geweld tegen buitenlanders (missionarissen en handelaren) en vernieling van buitenlands
bezit (huizen, kerken, telegraaflijnen) - aanval op (westerse) ambassadewijk in Peking → -
militair ingrijpen internationale troepenmacht → - Bokseropstand neergeslagen → - opnieuw
een Ongelijk Verdrag:
- straffen v/d Boksers
- herstelbetalingen door China
- westerse legers permanent in China
Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het keizerlijk
gezag nog verder af.
7. Je kunt verklaren waardoor in 1911 een revolutie uitbrak en welke gevolgen deze had
Oorzaak: Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het
keizerlijk gezag nog verder af. Het alsnog doorvoeren van hervormingen (o.a. inspraak en
Modernisering leger) komt te laat. En na de dood van Cixi (1908) komt de driejarige Puyi op
de keizerstroon
Gevolg: Door de instabiliteit in het bestuur breekt er in 1911 een muiterij uit in het leger die
zich als een revolutie over China verspreidt → Qing-dynastie komt ten val en revolutieleider
generaal Yuan Shikai roept de Chinese republiek (1912) uit.
3.2 Nationalisten en communisten strijden om de macht
1. Je kunt beschrijven welke doelstellingen Sun Yat-sen en de Kwomintang hadden en hoe ze
deze wilde bereiken.
Bij de eerste verkiezingen in de republiek China (1913) haalden de nationalisten o.l.v. Sun
Yat-sen de overwinning, maar behoudt generaal Shikai de macht.
Nationalisten o.l.v. Sun Yat-sen hebben Drie Volksbeginselen:
1) Via Nationalisme terugdringen buitenlandse invloeden
2) Invloed voor volk via verkiezingen (democratisering)
3) Welvaart (voor iedereen in gelijke mate) bevorderen via industrialisatie
In 1919 richt Sun Yat-sen de Kwomintang, een nationalistische politieke partij met een eigen
leger om de warlords te verslaan en Chinese eenheid te herstellen. De Sovjet-Unie steunt
Kwomintang vanwege de Drie Volksbeginselen.
3.1 China en het modern imperialisme
1. Je kunt de politieke, sociale en maatschappelijke kenmerken van het keizerrijk China in de
negentiende eeuw beschrijven.
De Qing-dynastie is de laatste in een reeks keizerlijke families vanaf 206 v. Chr. De Qings
(Mantsjoes) regeren het grotendeels rurale China centralistisch en absoluut m.b.v.
mandarijnen (elite van ambtenaren). Uitgangspunt is het confucianisme: harmonieus
systeem op basis van eerbied voor de hiërarchie. China ziet het buitenland als barbaars en de
door de hemel gekozen keizers laten alleen buitenlands bezoek toe via het tribuutsysteem:
alleen via geschenken aan de keizer toegang tot Chinees porselein en zijde.
2. Je kunt verklaren door welke interne problemen het gezag van de keizers in de
negentiende eeuw verzwakte.
In de 19e eeuw verzwakt de positie van de Qing-dynastie door:
- hongersnoden (natuurrampen + sterke bevolkingsgroei)
- corruptie aan het keizerlijk hof (mandarijnen)
- opstanden
- modern imperialisme
Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het keizerlijk
gezag nog verder af. Het alsnog doorvoeren van hervormingen (o.a. inspraak en
Modernisering leger) komt te laat.
3. Je kunt beschrijven hoe China in de negentiende eeuw geconfronteerd werd met het
modern imperialisme.
China heeft vrijwel geen interesse in buitenlandse handel en ziet eigen cultuur als superieur:
sinocentrisme. Toch weet Groot-Brittannië via havenstad Kanton opium China in te
smokkelen → veel Chinezen verslaafd → Chinese samenleving ontwricht → inbeslagname en
openbare verbranding van opium door keizerlijk gezag → oorlog.
Door de Ongelijke Verdragen ruiken ook Frankrijk, V.S. en Rusland hun kans en vergroten hun
invloedssfeer in China. Rusland in Mantsjoerije (spoorlijn) en later ook Japan in Korea na de
Japanse-Chinese oorlog in 1894. Door de Ongelijke Verdragen en de buitenlandse inmenging
wordt het Chinese volk steeds ontevredener → opstanden
4. Je kunt verklaren waardoor de invloed van westerse mogendheden en Japan in China in de
negentiende eeuw toenam.
Door deze opstanden waarbij miljoenen doden vielen, de onmacht v/d Chinese regering, de
Ongelijke Verdragen en de groeiende macht van buitenlandse mogendheden groeide in
China het besef dat er een modernisering van het land nodig was. Als voorbeeld dienden
hierbij het westen en het al gemoderniseerde Japan dat het keizerschap had gehandhaafd.
5. Je kunt beschrijven welke doelen de Zelfversterkingsbeweging wilde bereiken en of hun
pogingen daartoe op korte termijn succesvol waren.
De wil tot modernisering leidt uiteindelijk tot de Zelfversterkingsbeweging (1861):
- nieuwe fabrieken en mijnen (industrialisatie + zoeken naar grondstoffen)
, - sterkere marine en eigen wapenindustrie
- verbetering infrastructuur en communicatie (o.a. spoorwegen en telegrafie)
- begin maken met grondwet (meer democratie)
- beter onderwijs
- hervorming corrupte ambtenarenapparaat (verse mandarijnen)
6. Je kunt verklaren waardoor de Bokseropstand uitbrak en beschrijven welke gevolgen deze
had voor de positie van het keizerlijk hof.
Lang niet alle Chinezen steunen de modernisering en hervormingen. Zij zien het als verdere
inmenging van buitenlandse mogendheden. Ook keizerin-weduwe Cixi is tegen de
hervormingen. Rond 1900 ontstaat er een rebellenbeweging: Genootschap der Vuisten van
de Gerechtvaardigde Eensgezindheid.
Leden v/d Bokseropstand (1900) zien buitenlanders als schuldigen van het Chinese verval → -
geweld tegen buitenlanders (missionarissen en handelaren) en vernieling van buitenlands
bezit (huizen, kerken, telegraaflijnen) - aanval op (westerse) ambassadewijk in Peking → -
militair ingrijpen internationale troepenmacht → - Bokseropstand neergeslagen → - opnieuw
een Ongelijk Verdrag:
- straffen v/d Boksers
- herstelbetalingen door China
- westerse legers permanent in China
Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het keizerlijk
gezag nog verder af.
7. Je kunt verklaren waardoor in 1911 een revolutie uitbrak en welke gevolgen deze had
Oorzaak: Door het mislukken van de Bokseropstand en Cixi’s steun daaraan brokkelt het
keizerlijk gezag nog verder af. Het alsnog doorvoeren van hervormingen (o.a. inspraak en
Modernisering leger) komt te laat. En na de dood van Cixi (1908) komt de driejarige Puyi op
de keizerstroon
Gevolg: Door de instabiliteit in het bestuur breekt er in 1911 een muiterij uit in het leger die
zich als een revolutie over China verspreidt → Qing-dynastie komt ten val en revolutieleider
generaal Yuan Shikai roept de Chinese republiek (1912) uit.
3.2 Nationalisten en communisten strijden om de macht
1. Je kunt beschrijven welke doelstellingen Sun Yat-sen en de Kwomintang hadden en hoe ze
deze wilde bereiken.
Bij de eerste verkiezingen in de republiek China (1913) haalden de nationalisten o.l.v. Sun
Yat-sen de overwinning, maar behoudt generaal Shikai de macht.
Nationalisten o.l.v. Sun Yat-sen hebben Drie Volksbeginselen:
1) Via Nationalisme terugdringen buitenlandse invloeden
2) Invloed voor volk via verkiezingen (democratisering)
3) Welvaart (voor iedereen in gelijke mate) bevorderen via industrialisatie
In 1919 richt Sun Yat-sen de Kwomintang, een nationalistische politieke partij met een eigen
leger om de warlords te verslaan en Chinese eenheid te herstellen. De Sovjet-Unie steunt
Kwomintang vanwege de Drie Volksbeginselen.
