Klinische Pathologie
HBO-Verpleegkunde Leerjaar 2
Samenvatting periode 1 Deel 1
,Klinische Pathologie
Klinische Pathologie
HBO-Verpleegkunde Leerjaar 2
Samenvatting periode 1 Deel 1
Week 1: Algemene ziekteleer, diagnostiek en therapie
Week 2: Oncologie
Week 3: Infectieziekten, allergie en stoornissen in de afweer
Week 4: Bloed- en vaatwandpathologie
1
,Klinische Pathologie
Week 1: Algemene ziekteleer, diagnostiek en therapie
Leerdoelen
1 Uitleggen wat endogene en exogene ziekteoorzaken zijn en voorbeelden benoemen.
2 De bekendste monogenetische overervingspatronen uitleggen en toepassen op uitleg aan
ouders met kinderwens.
3 Uitleggen wat een multifactorieel veroorzaakte aandoening is en deze kennis toepassen op
ziektegeschiedenissen.
4 Benoemen wat anamnese en de vier onderdelen van het lichamelijk onderzoek inhouden.
5 Het begrip differentiaal diagnose herkennen, en beschrijven hoe een arts tot dit lijstje en het
daaraan gekoppelde vervolgonderzoek komt.
6 Uitleggen wat de meest voorkomende laboratoriumbepalingen inhouden en waartoe ze
dienen.
7 De belangrijkste beeldvormende medische technieken beschrijven.
8 De begrippen preventieve, curatieve, palliatieve, causale en symptomatische behandeling
toelichten.
9 De farmacologische basisbegrippen omschrijven en interpreteren.
10 De twee meest voorkomende algemene bijwerkingen van medicatie uitleggen.
11 De verschillende lokale en algehele toedieningswegen van medicatie en hun voor- en
nadelen uitleggen.
12 De diverse stappen van medicatie in het lichaam en de relatie ertussen uitleggen.
13 De belangrijkste begrippen van de farmacokinetiek uitleggen en aan elkaar relateren.
14 De belangrijkste begrippen van de farmacodynamiek uitleggen en aan elkaar relateren.
15 Beschrijven hoe een correct recept voor medicatie eruit dient te zien, hoe medicatie
behoort te worden opgeslagen, en in welke opzichten opiaten wat betreft bovenstaande
procedures afwijken.
1. Diagnostiek en therapie
Inleiding
Om tot een diagnose te kunnen komen begint de arts met het afnemen van de anamnese
(ziektegeschiedenis).
Hierna volgt een lichamelijk onderzoek door gebruik v.d. zintuigen:
Inspectie (kijken)
Percussie (kloppen)
Auscultatie (luisteren)
Palpatie (betasten voelen)
Daarna stelt een arts een differentiaal diagnose (DD) op. Dit is een rijtje ziekten die de arts
overweegt na anamnese en lichamelijk onderzoek. Daarna vraagt de arts (bio)chemisch
2
,Klinische Pathologie
onderzoek, beeldvormend onderzoek of functieonderzoek aan, om afwijkingen uit de DD aan
te kunnen tonen of uit te sluiten.
Anamnese
De anamnese bestaat uit een speciële anamnese (over de hoofdklacht) en de algemene
anamnese (overige ziektegeschiedenis). In de speciële anamnese wordt het wat, waar en
wanneer van de hoofdklacht besproken.
Voor effectieve communicatie wordt de SBAR vaak gebruikt:
Situation
Background
Assessment
Recommendation
In de algemene anamnese wordt het volgende besproken:
Allergie (penicilline, jodium)
Afwijkingen (ziekten)
Behandelingen (medicatiegebruik)
Contactpersonen (familie, verzorgers, behandelaars)
Drugs (alcohol, roken en overige drugs)
Eten (laatste maaltijd)
Bij baby’s, coma, dementie, psychiatrische problemen en verstandelijke handicaps is er vaak
een heteroanamnese nodig. Dat betekent dat familie of verzorgers gegevens verstrekken
over de patiënt.
De algemene anamnese komt aardig overeen met de background volgende de SBAR
methode voor communicatie.
Lichamelijk onderzoek (LO)
Er wordt met LO gelet op vormafwijkingen en op de kleur; bleek, rood, cyanotisch, icterisch,
enzovoort. Artsen vergelijken gewoonlijk de afwijkende met de gezonde kant, omdat mensen
normaal bijna symmetrisch zijn. Bij echo, röntgenonderzoeken en MRI wordt vaak ook de
gezonde kant afgebeeld.
Percussie
Bij percussie klop je met de vingers op de vingers v.d. andere hand, die tegen de huid v.d.
patiënt aangedrukt zit. Zo is het verschil tussen lucht houdende organen en massieve organen
goed vast te stellen.
Auscultatie
Hiervoor wordt een stethoscoop gebruikt. Hiermee is over de longen normaal (vesiculair)
ademgeruis te horen bij in- en uitademen. Afwijkende geluiden zijn onder andere ronchi
(rochelende geluiden), wheezes (fluittonen) en crepitaties (knisperen als belletjes in een glas
frisdrank). Normaal zijn er 2 harttonen te horen: sluiten van de AV-kleppen (tussen boezems en
3
, Klinische Pathologie
de kamers) en het sluiten van de arteriële kleppen (tussen het hart en de slagaders). Een
abnormaal wordt een souffle (geruis genoemd) en komt vaak voor bij klepafwijkingen.
Bij de buik is normaalgesproken peristaltiek (maag- darmbewegingen) te horen, alleen bij
peritonitis is er een stille buik. Een gastro-enteritis gaat juist samen met heel veel peristaltiek. Bij
een mechanische ileus kunnen er gootsteengeluiden gehoord worden.
Palpatie
Is het betasten van lichaamsdelen via de huid en via lichaamsopeningen. Afwijkingen bij
palpatie zijn bijvoorbeeld een knobbelige leverrand bij cirrose, een infiltraat en vergrotingen
v.d. baarmoeder of prostaat. Bij palpatie wordt ook gelet op drukpijn, defense musculair
(reflexmatig aangespannen buikspieren) en loslaatpijn.
Differentiaal diagnose (DD)
Dit is een lijstje met afwijkingen die de arts overweegt als verklaring v.d. klachten en
bevindingen bij LO. Aan de hand van de verschillende klachten en patiënten kan het zijn dat
de lijst van de DD kort of lang is. Ook kan het nodig zijn om meer onderzoek te doen om
bepaalde ziektebeelden uit te sluiten of te bevestigen.
‘Standaard’ laboratoriumonderzoek
Overzicht van een dergelijk biochemisch onderzoek:
Hb Hemoglobineconcentratie Zuurstof Zuurstoftransport naar
transporterend weefsels kan in gevaar
eiwit komen
Ht Hematocriet Volume Een hoog Ht door
bloedcellen ten uitdroging verhoogd het
opzichte van risico op trombose.
bloedvolume
Ery’s Erytrocyten Het aantal rode
bloedcellen p/L
Door Hb, Ht en ery’s te
combineren kan er anemie
worden vastgesteld.
Trombo’s Trombocyten Hoeveelheid
bloedplaatjes
INR Vitamine-K Zijn testen van vitamine-K
afhankelijke en andere
stollingsfactoren
APTT Vitamine-K Zijn testen van vitamine-K
afhankelijke en andere
stollingsfactoren
CRP C Reactief Proteïne Aantal witte Voor bevestiging van grote
bloedcellen p/L ontstekingen in het lichaam
4
HBO-Verpleegkunde Leerjaar 2
Samenvatting periode 1 Deel 1
,Klinische Pathologie
Klinische Pathologie
HBO-Verpleegkunde Leerjaar 2
Samenvatting periode 1 Deel 1
Week 1: Algemene ziekteleer, diagnostiek en therapie
Week 2: Oncologie
Week 3: Infectieziekten, allergie en stoornissen in de afweer
Week 4: Bloed- en vaatwandpathologie
1
,Klinische Pathologie
Week 1: Algemene ziekteleer, diagnostiek en therapie
Leerdoelen
1 Uitleggen wat endogene en exogene ziekteoorzaken zijn en voorbeelden benoemen.
2 De bekendste monogenetische overervingspatronen uitleggen en toepassen op uitleg aan
ouders met kinderwens.
3 Uitleggen wat een multifactorieel veroorzaakte aandoening is en deze kennis toepassen op
ziektegeschiedenissen.
4 Benoemen wat anamnese en de vier onderdelen van het lichamelijk onderzoek inhouden.
5 Het begrip differentiaal diagnose herkennen, en beschrijven hoe een arts tot dit lijstje en het
daaraan gekoppelde vervolgonderzoek komt.
6 Uitleggen wat de meest voorkomende laboratoriumbepalingen inhouden en waartoe ze
dienen.
7 De belangrijkste beeldvormende medische technieken beschrijven.
8 De begrippen preventieve, curatieve, palliatieve, causale en symptomatische behandeling
toelichten.
9 De farmacologische basisbegrippen omschrijven en interpreteren.
10 De twee meest voorkomende algemene bijwerkingen van medicatie uitleggen.
11 De verschillende lokale en algehele toedieningswegen van medicatie en hun voor- en
nadelen uitleggen.
12 De diverse stappen van medicatie in het lichaam en de relatie ertussen uitleggen.
13 De belangrijkste begrippen van de farmacokinetiek uitleggen en aan elkaar relateren.
14 De belangrijkste begrippen van de farmacodynamiek uitleggen en aan elkaar relateren.
15 Beschrijven hoe een correct recept voor medicatie eruit dient te zien, hoe medicatie
behoort te worden opgeslagen, en in welke opzichten opiaten wat betreft bovenstaande
procedures afwijken.
1. Diagnostiek en therapie
Inleiding
Om tot een diagnose te kunnen komen begint de arts met het afnemen van de anamnese
(ziektegeschiedenis).
Hierna volgt een lichamelijk onderzoek door gebruik v.d. zintuigen:
Inspectie (kijken)
Percussie (kloppen)
Auscultatie (luisteren)
Palpatie (betasten voelen)
Daarna stelt een arts een differentiaal diagnose (DD) op. Dit is een rijtje ziekten die de arts
overweegt na anamnese en lichamelijk onderzoek. Daarna vraagt de arts (bio)chemisch
2
,Klinische Pathologie
onderzoek, beeldvormend onderzoek of functieonderzoek aan, om afwijkingen uit de DD aan
te kunnen tonen of uit te sluiten.
Anamnese
De anamnese bestaat uit een speciële anamnese (over de hoofdklacht) en de algemene
anamnese (overige ziektegeschiedenis). In de speciële anamnese wordt het wat, waar en
wanneer van de hoofdklacht besproken.
Voor effectieve communicatie wordt de SBAR vaak gebruikt:
Situation
Background
Assessment
Recommendation
In de algemene anamnese wordt het volgende besproken:
Allergie (penicilline, jodium)
Afwijkingen (ziekten)
Behandelingen (medicatiegebruik)
Contactpersonen (familie, verzorgers, behandelaars)
Drugs (alcohol, roken en overige drugs)
Eten (laatste maaltijd)
Bij baby’s, coma, dementie, psychiatrische problemen en verstandelijke handicaps is er vaak
een heteroanamnese nodig. Dat betekent dat familie of verzorgers gegevens verstrekken
over de patiënt.
De algemene anamnese komt aardig overeen met de background volgende de SBAR
methode voor communicatie.
Lichamelijk onderzoek (LO)
Er wordt met LO gelet op vormafwijkingen en op de kleur; bleek, rood, cyanotisch, icterisch,
enzovoort. Artsen vergelijken gewoonlijk de afwijkende met de gezonde kant, omdat mensen
normaal bijna symmetrisch zijn. Bij echo, röntgenonderzoeken en MRI wordt vaak ook de
gezonde kant afgebeeld.
Percussie
Bij percussie klop je met de vingers op de vingers v.d. andere hand, die tegen de huid v.d.
patiënt aangedrukt zit. Zo is het verschil tussen lucht houdende organen en massieve organen
goed vast te stellen.
Auscultatie
Hiervoor wordt een stethoscoop gebruikt. Hiermee is over de longen normaal (vesiculair)
ademgeruis te horen bij in- en uitademen. Afwijkende geluiden zijn onder andere ronchi
(rochelende geluiden), wheezes (fluittonen) en crepitaties (knisperen als belletjes in een glas
frisdrank). Normaal zijn er 2 harttonen te horen: sluiten van de AV-kleppen (tussen boezems en
3
, Klinische Pathologie
de kamers) en het sluiten van de arteriële kleppen (tussen het hart en de slagaders). Een
abnormaal wordt een souffle (geruis genoemd) en komt vaak voor bij klepafwijkingen.
Bij de buik is normaalgesproken peristaltiek (maag- darmbewegingen) te horen, alleen bij
peritonitis is er een stille buik. Een gastro-enteritis gaat juist samen met heel veel peristaltiek. Bij
een mechanische ileus kunnen er gootsteengeluiden gehoord worden.
Palpatie
Is het betasten van lichaamsdelen via de huid en via lichaamsopeningen. Afwijkingen bij
palpatie zijn bijvoorbeeld een knobbelige leverrand bij cirrose, een infiltraat en vergrotingen
v.d. baarmoeder of prostaat. Bij palpatie wordt ook gelet op drukpijn, defense musculair
(reflexmatig aangespannen buikspieren) en loslaatpijn.
Differentiaal diagnose (DD)
Dit is een lijstje met afwijkingen die de arts overweegt als verklaring v.d. klachten en
bevindingen bij LO. Aan de hand van de verschillende klachten en patiënten kan het zijn dat
de lijst van de DD kort of lang is. Ook kan het nodig zijn om meer onderzoek te doen om
bepaalde ziektebeelden uit te sluiten of te bevestigen.
‘Standaard’ laboratoriumonderzoek
Overzicht van een dergelijk biochemisch onderzoek:
Hb Hemoglobineconcentratie Zuurstof Zuurstoftransport naar
transporterend weefsels kan in gevaar
eiwit komen
Ht Hematocriet Volume Een hoog Ht door
bloedcellen ten uitdroging verhoogd het
opzichte van risico op trombose.
bloedvolume
Ery’s Erytrocyten Het aantal rode
bloedcellen p/L
Door Hb, Ht en ery’s te
combineren kan er anemie
worden vastgesteld.
Trombo’s Trombocyten Hoeveelheid
bloedplaatjes
INR Vitamine-K Zijn testen van vitamine-K
afhankelijke en andere
stollingsfactoren
APTT Vitamine-K Zijn testen van vitamine-K
afhankelijke en andere
stollingsfactoren
CRP C Reactief Proteïne Aantal witte Voor bevestiging van grote
bloedcellen p/L ontstekingen in het lichaam
4
