Inhoud
Rechtshandeling en overeenkomst............................................................................................5
De rechtshandeling.................................................................................................................5
Tot stand komen van rechtshandelingen...............................................................................5
De nietige en vernietigbare rechtshandeling..........................................................................6
De rechtshandeling en derden................................................................................................6
De overeenkomst....................................................................................................................6
Tot stand komen van overeenkomsten..................................................................................7
Uitleg en rechtsgevolgen van overeenkomsten.....................................................................8
Precontractuele verhoudingen...............................................................................................8
2.1 Middellijke en onmiddellijke vertegenwoordiging.........................................................10
2.1.1. Vereisten voor onmiddellijke vertegenwoordiging................................................10
2.1.2. Verschillen gevallen van onmiddellijke vertegenwoordiging.................................10
2.1.3. Wettelijke regeling..................................................................................................10
2.2 Volmacht.........................................................................................................................10
2.2.2. Gevolgen van volmachtuitoefening........................................................................10
...........................................................................................................................................11
2.2.3. Onbevoegde vertegenwoordiging..........................................................................11
Bescherming van vertrouwen van de wederpartij...........................................................11
Bekrachtiging.....................................................................................................................11
Aansprakelijkheid van de onbevoegde vertegenwoordiger.............................................11
2.2.4. Einde van de volmacht............................................................................................11
2.3 Vertegenwoordiging en bijzondere overeenkomsten....................................................11
2.3.1. Lastgevingsovereenkomst.......................................................................................11
2.3.2. Bemiddelingsovereenkomst...................................................................................11
2.3.3. Agentuurovereenkomst..........................................................................................12
2.3.4. Expeditieovereenkomst..........................................................................................12
2.3.5. Reisovereenkomst...................................................................................................12
Overdracht................................................................................................................................13
3.1 Goederen en overdracht.................................................................................................13
3.2 Vereisten voor een geldige overdracht..........................................................................13
De overdrachtsvereisten:..................................................................................................13
Een geldige titel.................................................................................................................13
Beschikkingsbevoegdheid.................................................................................................14
De levering........................................................................................................................14
, Schakelbepaling: art. 3:98.................................................................................................15
3.3 Derdenbescherming bij verkrijging van goederen..........................................................15
3.3.1. Bescherming bij verkrijging van registergoederen.................................................15
3.3.2. Bescherming bij verkrijging van roerende zaken....................................................15
3.3.3. Bescherming bij verkrijging van vorderingen op naam..........................................15
3.3.4. Restartikel 3:36.......................................................................................................15
De verbintenis in het algemeen................................................................................................16
7.1 De verbintenis.................................................................................................................16
7.1.1 Bronnen van verbintenissen....................................................................................16
7.1.2 Redelijkheid en billijkheid........................................................................................16
7.2 Natuurlijke verbintenissen..............................................................................................16
7.2.1 Gevallen waarin een natuurlijke verbintenissen bestaat........................................16
7.2.2 Rechtsgevolgen van een natuurlijke verbintenis.....................................................17
Nakoming en niet-nakoming.....................................................................................................18
8.1 Rechten van de schuldeiser: overzicht...........................................................................18
8.2 Nakoming van verbintenissen.........................................................................................18
8.3 Opschorting van de nakoming........................................................................................18
8.3.1 Wettelijke regeling van de opschortingsrechten.....................................................18
8.3.2 Vereisten voor opschorting......................................................................................18
8.3.3 Geen bevoegdheid tot opschorting.........................................................................19
8.3.4 Gevolgen van opschorting.......................................................................................19
8.4 Recht op schadevergoeding............................................................................................19
8.4.1 Reikwijdte van afdeling 6.1.9...................................................................................19
8.4.2 Vereisten voor schadevergoeding...........................................................................19
8.5 Niet-toerekenbaarheid van de tekortkoming.................................................................20
8.5.1 Schuld.......................................................................................................................20
8.5.2 Risico van de schuldenaar........................................................................................20
8.5.3 Gevolgen van overmacht.........................................................................................21
8.6 Recht op ontbinding........................................................................................................21
8.6.1 Vereisten voor ontbinding.......................................................................................21
8.6.2 Gevolgen van ontbinding.........................................................................................21
8.6.3 De ongedaanmakingsverbintenissen.......................................................................22
Onrechtmatige daad.................................................................................................................23
9.1 Aansprakelijkheid op grond van eigen onrechtmatige daad..........................................23
9.1.1 Onrechtmatigheid....................................................................................................23
, 9.1.2 Toerekenbaarheid....................................................................................................23
9.1.3 Schade......................................................................................................................23
9.1.4 Causaal verband.......................................................................................................23
9.1.5 Relativiteit................................................................................................................23
9.2 Verhouding onrechtmatige daad en wanprestatie.........................................................24
9.3 Rechtsvorderingen op grond van onrechtmatige daad..................................................24
9.4 Aansprakelijkheid voor personen en zaken....................................................................24
9.4.2 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten................................................................24
9.4.3 Aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten.........................................................24
9.4.4 Aansprakelijkheid voor opstallen.............................................................................24
9.4.5 Aansprakelijkheid voor roerende zaken die bijzonder gevaar opleveren...............24
9.4.6 Aansprakelijkheid voor dieren.................................................................................24
9.5 Productaansprakelijkheid...............................................................................................25
9.5.1 Vereisten voor productaansprakelijkheid................................................................25
9.5.2 Gevolgen..................................................................................................................25
9.5.3 Geen of verminderde aansprakelijkheid producent................................................25
9.5.4 Product recall...........................................................................................................25
9.6 Schematische weergave onrechtmatige daad................................................................25
Schadevergoeding.....................................................................................................................26
10.1 Toepasselijkheid van afdeling 6.1.10............................................................................26
10.2 Soorten van schade.......................................................................................................26
10.3 Vorm van de schadevergoeding....................................................................................26
10.4 Causaal verband en toerekening naar redelijkheid......................................................26
10.5 Eigen schuld en medeschuld.........................................................................................27
10.6 Voordeelstoerekening...................................................................................................27
10.7 Overlijdensschade.........................................................................................................27
10.8 Rechterlijke matiging van de schadevergoeding..........................................................27
Zaakwaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking.....................28
11.1 Zaakwaarmening...........................................................................................................28
11.1.1. Vereisten voor zaakwaarneming..........................................................................28
11.1.2. Verbintenissen van de zaakwaarnemer................................................................28
11.1.3. Verbintenissen van de belanghebbende..............................................................28
11.2 Onverschuldigde betaling.............................................................................................28
11.2.1. Gevallen van onverschuldigde betaling................................................................28
11.2.2. Niet onverschuldigd..............................................................................................28
, 11.2.3. Rechtsgevolgen van onverschuldigde betaling.....................................................28
11.3 Ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................29
11.3.1. Niet ongerechtvaardigd........................................................................................29
11.3.2. Schadevergoeding.................................................................................................29
11.3.3. Samenloop............................................................................................................29
11.4 Ontstane verbintenissen...............................................................................................29
, 1
Rechtshandeling en overeenkomst
De rechtshandeling is de kern van het privaatrecht.
De rechtshandeling
De rechtshandeling is erop gericht een bepaald rechtsgevolg in het leven te roepen. Deze kunnen eenzijdig
zijn: door de wil van 1 persoon, die een verbintenis doet ontstaan. De eenzijdige rechtshandeling kan gericht
zijn, zoals het nemen van ontslag. Een ongerichte rechtshandeling is het maken van een testament. Of de
rechtshandeling is meerzijdig: meerdere personen doen een verbintenis ontstaan, bijvoorbeeld bij een
koopovereenkomst.
Een feitelijke handeling is er een die niet wordt verricht met het oog op een bepaald rechtsgevolg, zoals naar
huis fietsen. Van een onrechtmatige daad is sprake als persoon een feitelijke handeling verricht, zonder
bedoeld rechtsgevolg, waar de wetgever een rechtsgevolg aan heeft verbonden. Rechtshandelingen kunnen
onder een tijdsbepaling ( werking is afhankelijk van zekere toekomstige gebeurtenis) of een voorwaarde (
werking is afhankelijk van onzekere toekomstige gebeurtenis) van worden verricht. Hierbij kan er sprake zijn
van een opschortende werking, iets gaat dan in, of een ontbindende werking, iets verloopt op dat moment.
Een verbintenisscheppende/obligatoire overeenkomst is een overeenkomst waaruit voor beide partijen
rechten en verplichtingen voortvloeien; verbintenissen. De enge betekenis, prestatieverplichting, staat
tegenvoer de ruime betekenis, vermogensrechtelijke rechtsbetrekking, tussen 2/meer personen krachtens
welke de schuldenaar verplicht is tot een bepaalde prestatie waartoe de schuldeiser gerechtigd is.
Tot stand komen van rechtshandelingen
Aan een geldige rechtshandeling zijn eisen verbonden: aan de persoon en de handeling:
Aan de persoon
Handelingsonbekwaamheid
Het houdt in de geschiktheid van een persoon om voor zichzelf rechtshandelingen tot stand te brengen;
ieder natuurlijk persoon. Minderjarigen en onder curatele gestelden hebben een wettelijk
vertegenwoordiger die op grond van deze hoedanigheid namens hen rechtshandelingen kan verrichten/
toestemming geven.
Meerzijdige rechtshandeling door handelingsonbekwame vernietigbaar
Eenzijdig gerichte rechtshandeling vernietigbaar
Rechtshandeling handelingsbekwame niet tot 1/meer personen gericht is nietig
In sommige gevallen kunnen handelingsonbekwame wel rechtshandeling verrichten.
Het is wel zo dat 1. De stoornis moet worden bewezen, en 2. Het causaal verband tussen de stoornis en de
verklaring, bewezen moet worden.
Handelingsbevoegdheid
Het is de geschiktheid van een persoon om een rechtshandeling te verrichten. Iemand die normaal
gesproken bevoegd is, kan in bepaalde gevallen onbevoegd zijn m.b.t. bepaalde rechtshandelingen.
Aan de handeling
Wilsverklaring
Een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard, dit geldt zowel voor
eenzijdige als meerzijdige rechtshandelingen. Een wilsverklaring is niet aan een bepaalde vorm gebonden.
Soms schrijft de wet echter wel een specifieke vorm voor bij een bepaalde handeling (bv. huwelijkse
voorwaarden bij notariële akte).
Voorwaarden
Aan de rechtshandeling die erop gericht is rechtsgevolgen in het elven te roepen, stelt de wet twee
voorwaarden:
1) Handeling moet berusten op verklaarde wil van handelende persoon;
2) Handeling moet verricht zijn in voorgeschreven vorm (als de wet dit voorschrijft).
Dubbele grondslag
M.b.t. totstandkoming van rechtshandeling is in de wet gekozen voor een dubbele grondslag:
1) stemmen wil en verklaring overeen, dan komt de rechtshandeling tot stand op de grondslag van de
verklaarde wil
2) Lopen wil en verklaring uiteen, dan kan toch een geldige rechtshandeling tot stand komen en wel op de
grondslag van het opgewekte vertrouwen.
Vertrouwensbeginsel
Rechtshandeling en overeenkomst............................................................................................5
De rechtshandeling.................................................................................................................5
Tot stand komen van rechtshandelingen...............................................................................5
De nietige en vernietigbare rechtshandeling..........................................................................6
De rechtshandeling en derden................................................................................................6
De overeenkomst....................................................................................................................6
Tot stand komen van overeenkomsten..................................................................................7
Uitleg en rechtsgevolgen van overeenkomsten.....................................................................8
Precontractuele verhoudingen...............................................................................................8
2.1 Middellijke en onmiddellijke vertegenwoordiging.........................................................10
2.1.1. Vereisten voor onmiddellijke vertegenwoordiging................................................10
2.1.2. Verschillen gevallen van onmiddellijke vertegenwoordiging.................................10
2.1.3. Wettelijke regeling..................................................................................................10
2.2 Volmacht.........................................................................................................................10
2.2.2. Gevolgen van volmachtuitoefening........................................................................10
...........................................................................................................................................11
2.2.3. Onbevoegde vertegenwoordiging..........................................................................11
Bescherming van vertrouwen van de wederpartij...........................................................11
Bekrachtiging.....................................................................................................................11
Aansprakelijkheid van de onbevoegde vertegenwoordiger.............................................11
2.2.4. Einde van de volmacht............................................................................................11
2.3 Vertegenwoordiging en bijzondere overeenkomsten....................................................11
2.3.1. Lastgevingsovereenkomst.......................................................................................11
2.3.2. Bemiddelingsovereenkomst...................................................................................11
2.3.3. Agentuurovereenkomst..........................................................................................12
2.3.4. Expeditieovereenkomst..........................................................................................12
2.3.5. Reisovereenkomst...................................................................................................12
Overdracht................................................................................................................................13
3.1 Goederen en overdracht.................................................................................................13
3.2 Vereisten voor een geldige overdracht..........................................................................13
De overdrachtsvereisten:..................................................................................................13
Een geldige titel.................................................................................................................13
Beschikkingsbevoegdheid.................................................................................................14
De levering........................................................................................................................14
, Schakelbepaling: art. 3:98.................................................................................................15
3.3 Derdenbescherming bij verkrijging van goederen..........................................................15
3.3.1. Bescherming bij verkrijging van registergoederen.................................................15
3.3.2. Bescherming bij verkrijging van roerende zaken....................................................15
3.3.3. Bescherming bij verkrijging van vorderingen op naam..........................................15
3.3.4. Restartikel 3:36.......................................................................................................15
De verbintenis in het algemeen................................................................................................16
7.1 De verbintenis.................................................................................................................16
7.1.1 Bronnen van verbintenissen....................................................................................16
7.1.2 Redelijkheid en billijkheid........................................................................................16
7.2 Natuurlijke verbintenissen..............................................................................................16
7.2.1 Gevallen waarin een natuurlijke verbintenissen bestaat........................................16
7.2.2 Rechtsgevolgen van een natuurlijke verbintenis.....................................................17
Nakoming en niet-nakoming.....................................................................................................18
8.1 Rechten van de schuldeiser: overzicht...........................................................................18
8.2 Nakoming van verbintenissen.........................................................................................18
8.3 Opschorting van de nakoming........................................................................................18
8.3.1 Wettelijke regeling van de opschortingsrechten.....................................................18
8.3.2 Vereisten voor opschorting......................................................................................18
8.3.3 Geen bevoegdheid tot opschorting.........................................................................19
8.3.4 Gevolgen van opschorting.......................................................................................19
8.4 Recht op schadevergoeding............................................................................................19
8.4.1 Reikwijdte van afdeling 6.1.9...................................................................................19
8.4.2 Vereisten voor schadevergoeding...........................................................................19
8.5 Niet-toerekenbaarheid van de tekortkoming.................................................................20
8.5.1 Schuld.......................................................................................................................20
8.5.2 Risico van de schuldenaar........................................................................................20
8.5.3 Gevolgen van overmacht.........................................................................................21
8.6 Recht op ontbinding........................................................................................................21
8.6.1 Vereisten voor ontbinding.......................................................................................21
8.6.2 Gevolgen van ontbinding.........................................................................................21
8.6.3 De ongedaanmakingsverbintenissen.......................................................................22
Onrechtmatige daad.................................................................................................................23
9.1 Aansprakelijkheid op grond van eigen onrechtmatige daad..........................................23
9.1.1 Onrechtmatigheid....................................................................................................23
, 9.1.2 Toerekenbaarheid....................................................................................................23
9.1.3 Schade......................................................................................................................23
9.1.4 Causaal verband.......................................................................................................23
9.1.5 Relativiteit................................................................................................................23
9.2 Verhouding onrechtmatige daad en wanprestatie.........................................................24
9.3 Rechtsvorderingen op grond van onrechtmatige daad..................................................24
9.4 Aansprakelijkheid voor personen en zaken....................................................................24
9.4.2 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten................................................................24
9.4.3 Aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten.........................................................24
9.4.4 Aansprakelijkheid voor opstallen.............................................................................24
9.4.5 Aansprakelijkheid voor roerende zaken die bijzonder gevaar opleveren...............24
9.4.6 Aansprakelijkheid voor dieren.................................................................................24
9.5 Productaansprakelijkheid...............................................................................................25
9.5.1 Vereisten voor productaansprakelijkheid................................................................25
9.5.2 Gevolgen..................................................................................................................25
9.5.3 Geen of verminderde aansprakelijkheid producent................................................25
9.5.4 Product recall...........................................................................................................25
9.6 Schematische weergave onrechtmatige daad................................................................25
Schadevergoeding.....................................................................................................................26
10.1 Toepasselijkheid van afdeling 6.1.10............................................................................26
10.2 Soorten van schade.......................................................................................................26
10.3 Vorm van de schadevergoeding....................................................................................26
10.4 Causaal verband en toerekening naar redelijkheid......................................................26
10.5 Eigen schuld en medeschuld.........................................................................................27
10.6 Voordeelstoerekening...................................................................................................27
10.7 Overlijdensschade.........................................................................................................27
10.8 Rechterlijke matiging van de schadevergoeding..........................................................27
Zaakwaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking.....................28
11.1 Zaakwaarmening...........................................................................................................28
11.1.1. Vereisten voor zaakwaarneming..........................................................................28
11.1.2. Verbintenissen van de zaakwaarnemer................................................................28
11.1.3. Verbintenissen van de belanghebbende..............................................................28
11.2 Onverschuldigde betaling.............................................................................................28
11.2.1. Gevallen van onverschuldigde betaling................................................................28
11.2.2. Niet onverschuldigd..............................................................................................28
, 11.2.3. Rechtsgevolgen van onverschuldigde betaling.....................................................28
11.3 Ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................29
11.3.1. Niet ongerechtvaardigd........................................................................................29
11.3.2. Schadevergoeding.................................................................................................29
11.3.3. Samenloop............................................................................................................29
11.4 Ontstane verbintenissen...............................................................................................29
, 1
Rechtshandeling en overeenkomst
De rechtshandeling is de kern van het privaatrecht.
De rechtshandeling
De rechtshandeling is erop gericht een bepaald rechtsgevolg in het leven te roepen. Deze kunnen eenzijdig
zijn: door de wil van 1 persoon, die een verbintenis doet ontstaan. De eenzijdige rechtshandeling kan gericht
zijn, zoals het nemen van ontslag. Een ongerichte rechtshandeling is het maken van een testament. Of de
rechtshandeling is meerzijdig: meerdere personen doen een verbintenis ontstaan, bijvoorbeeld bij een
koopovereenkomst.
Een feitelijke handeling is er een die niet wordt verricht met het oog op een bepaald rechtsgevolg, zoals naar
huis fietsen. Van een onrechtmatige daad is sprake als persoon een feitelijke handeling verricht, zonder
bedoeld rechtsgevolg, waar de wetgever een rechtsgevolg aan heeft verbonden. Rechtshandelingen kunnen
onder een tijdsbepaling ( werking is afhankelijk van zekere toekomstige gebeurtenis) of een voorwaarde (
werking is afhankelijk van onzekere toekomstige gebeurtenis) van worden verricht. Hierbij kan er sprake zijn
van een opschortende werking, iets gaat dan in, of een ontbindende werking, iets verloopt op dat moment.
Een verbintenisscheppende/obligatoire overeenkomst is een overeenkomst waaruit voor beide partijen
rechten en verplichtingen voortvloeien; verbintenissen. De enge betekenis, prestatieverplichting, staat
tegenvoer de ruime betekenis, vermogensrechtelijke rechtsbetrekking, tussen 2/meer personen krachtens
welke de schuldenaar verplicht is tot een bepaalde prestatie waartoe de schuldeiser gerechtigd is.
Tot stand komen van rechtshandelingen
Aan een geldige rechtshandeling zijn eisen verbonden: aan de persoon en de handeling:
Aan de persoon
Handelingsonbekwaamheid
Het houdt in de geschiktheid van een persoon om voor zichzelf rechtshandelingen tot stand te brengen;
ieder natuurlijk persoon. Minderjarigen en onder curatele gestelden hebben een wettelijk
vertegenwoordiger die op grond van deze hoedanigheid namens hen rechtshandelingen kan verrichten/
toestemming geven.
Meerzijdige rechtshandeling door handelingsonbekwame vernietigbaar
Eenzijdig gerichte rechtshandeling vernietigbaar
Rechtshandeling handelingsbekwame niet tot 1/meer personen gericht is nietig
In sommige gevallen kunnen handelingsonbekwame wel rechtshandeling verrichten.
Het is wel zo dat 1. De stoornis moet worden bewezen, en 2. Het causaal verband tussen de stoornis en de
verklaring, bewezen moet worden.
Handelingsbevoegdheid
Het is de geschiktheid van een persoon om een rechtshandeling te verrichten. Iemand die normaal
gesproken bevoegd is, kan in bepaalde gevallen onbevoegd zijn m.b.t. bepaalde rechtshandelingen.
Aan de handeling
Wilsverklaring
Een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard, dit geldt zowel voor
eenzijdige als meerzijdige rechtshandelingen. Een wilsverklaring is niet aan een bepaalde vorm gebonden.
Soms schrijft de wet echter wel een specifieke vorm voor bij een bepaalde handeling (bv. huwelijkse
voorwaarden bij notariële akte).
Voorwaarden
Aan de rechtshandeling die erop gericht is rechtsgevolgen in het elven te roepen, stelt de wet twee
voorwaarden:
1) Handeling moet berusten op verklaarde wil van handelende persoon;
2) Handeling moet verricht zijn in voorgeschreven vorm (als de wet dit voorschrijft).
Dubbele grondslag
M.b.t. totstandkoming van rechtshandeling is in de wet gekozen voor een dubbele grondslag:
1) stemmen wil en verklaring overeen, dan komt de rechtshandeling tot stand op de grondslag van de
verklaarde wil
2) Lopen wil en verklaring uiteen, dan kan toch een geldige rechtshandeling tot stand komen en wel op de
grondslag van het opgewekte vertrouwen.
Vertrouwensbeginsel
