Adviesverslag
EEN ONDERZOEK NAAR WAT EERSTEJAARS STUDENTEN NODIG HEBBEN VAN HET
ONDERWIJS OM PALLIATIEVE ZORG TE VERLENEN TIJDENS DE EERSTE STAGE.
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesverslag geschreven over wat eerstejaars studenten nodig hebben van
het onderwijs om palliatieve zorg te verlenen tijdens de eerste stage. Dit onderzoek is
gericht op de behoeftes van de studenten met betrekking tot het onderwijs over palliatieve
zorg. Dit afstudeeronderzoek is geschreven in het kader van mijn afstuderen van de
opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
De opdrachtgever was de vakgroep palliatieve zorg. Zij hadden de vraag naar een onderzoek
met betrekking tot het onderwijs over palliatieve zorg.
Ik ben met dit onderzoek bezig geweest van september 2022 tot januari 2023.
Graag wil ik mijn docent, opdrachtgever en klasgenoten bedanken voor de fijne begeleiding
en hulp die zijn hebben geboden tijdens het doen en schrijven van dit onderzoek. Ook wil ik
de respondenten bedanken voor hun deelname. Zonder hun was dit onderzoek niet
mogelijk.
Ik wens u veel leesplezier toe.
1
,Samenvatting
In 2017 kwamen er 150.214 mensen te overlijden. 73% (109.707) van deze mensen had behoefte aan
palliatieve zorg. Na de opleiding bevinden veel verpleegkundigen zich in de onmiddellijke positie om
zorg en advies aan het levenseinde te bieden aan patiënten en familie in verschillende omgevingen.
Het leveren van deze zorg creëert echter vaak gevoelens van onzekerheid en ontoereikendheid in
verband met onervarenheid. Er is gebleken dat veel verpleegkundigen zich niet bekwaam voelen om
palliatieve zorg te verlenen en behoefte te hebben aan extra scholing. Er is een gebrek aan kennis
over hun rol bij het uitvoeren van palliatieve zorg. Het is van belang dat de eerstejaars studenten
goed voorbereid worden voordat zij in de eerste stage palliatieve zorg gaan verlenen.
Het onderzoek betreft een kwalitatieve studie. Er zijn interviews afgenomen bij acht studenten van
de Hogeschool Utrecht.
Uit de resultaten blijkt dat de respondenten vinden dat er te weinig onderwijs over palliatieve zorg
wordt aangeboden. De respondenten geven aan dat zij het onderwijs over palliatieve zorg vóór de
stage willen ontvangen. Respondenten missen kennis tijdens de eerste stage, als zij in aanraking
komen met palliatieve zorg.
Er kan geconcludeerd worden dat studenten behoefte hebben aan meer onderwijs over palliatieve
zorg. Dit is gebleken uit dit onderzoek. Studenten hebben meer behoefte aan diepgang in het
onderwijs, onderwijs over communicatieve vaardigheden en onderwijs met een ervaringsdeskundige.
Er is ook behoefte aan onderwijs over palliatieve zorg tijdens het stageonderwijs. Vooral als dit een
actueel onderwerp is tijdens de stage.
Er wordt geadviseerd om meer onderwijs over palliatieve zorg te implementeren in het onderwijs
curriculum.
Inhoudsopgave
2
, 1. Inleiding..................................................................................................................................................... 4
1.1 Aanleiding en relevantie.................................................................................................................................4
1.2 Doelstelling en vraagstelling..........................................................................................................................5
1.2.1 Doelstelling.............................................................................................................................................5
1.2.2 Vraagstelling...........................................................................................................................................5
2. Methode.................................................................................................................................................... 6
2.1 Praktijkonderzoek...........................................................................................................................................6
2.1.1 Onderzoeksdesign..................................................................................................................................6
2.1.2 Setting en doelgroep...............................................................................................................................6
2.1.3 Wijze van dataverzameling en data-analyse..........................................................................................7
2.2 Ethische overwegingen..................................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 8
3.1 Theorieonderwijs............................................................................................................................................9
3.2 Kennis, houding en vaardigheden................................................................................................................10
3.3 Stageonderwijs.............................................................................................................................................11
3.4 Stage.............................................................................................................................................................12
4. Discussie.................................................................................................................................................. 13
4.1 Betekenis van resultaten..............................................................................................................................13
4.2 Kritische beschouwing..................................................................................................................................13
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak......................................................................................................14
5. Conclusie................................................................................................................................................. 15
6. Advies...................................................................................................................................................... 16
6.1 Microniveau..................................................................................................................................................16
6.2 Mesoniveau..................................................................................................................................................16
7. Literatuurlijst........................................................................................................................................... 17
8. Bijlage...................................................................................................................................................... 20
Bijlage 1: Zoekplan wetenschappelijke artikelen...............................................................................................20
Bijlage 2: Beoordeling wetenschappelijke artikelen..........................................................................................24
Bijlage 3: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.............................................................................25
Bijlage 4: Informed-consent formulier...............................................................................................................26
Bijlage 5: Topiclijst en interviewguide................................................................................................................27
Bijlage 6: Reflectie..............................................................................................................................................30
Bijlage 7: Feedback opdrachtgever....................................................................................................................32
Bijlage 8: Foto’s themaweken............................................................................................................................33
3
EEN ONDERZOEK NAAR WAT EERSTEJAARS STUDENTEN NODIG HEBBEN VAN HET
ONDERWIJS OM PALLIATIEVE ZORG TE VERLENEN TIJDENS DE EERSTE STAGE.
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesverslag geschreven over wat eerstejaars studenten nodig hebben van
het onderwijs om palliatieve zorg te verlenen tijdens de eerste stage. Dit onderzoek is
gericht op de behoeftes van de studenten met betrekking tot het onderwijs over palliatieve
zorg. Dit afstudeeronderzoek is geschreven in het kader van mijn afstuderen van de
opleiding verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
De opdrachtgever was de vakgroep palliatieve zorg. Zij hadden de vraag naar een onderzoek
met betrekking tot het onderwijs over palliatieve zorg.
Ik ben met dit onderzoek bezig geweest van september 2022 tot januari 2023.
Graag wil ik mijn docent, opdrachtgever en klasgenoten bedanken voor de fijne begeleiding
en hulp die zijn hebben geboden tijdens het doen en schrijven van dit onderzoek. Ook wil ik
de respondenten bedanken voor hun deelname. Zonder hun was dit onderzoek niet
mogelijk.
Ik wens u veel leesplezier toe.
1
,Samenvatting
In 2017 kwamen er 150.214 mensen te overlijden. 73% (109.707) van deze mensen had behoefte aan
palliatieve zorg. Na de opleiding bevinden veel verpleegkundigen zich in de onmiddellijke positie om
zorg en advies aan het levenseinde te bieden aan patiënten en familie in verschillende omgevingen.
Het leveren van deze zorg creëert echter vaak gevoelens van onzekerheid en ontoereikendheid in
verband met onervarenheid. Er is gebleken dat veel verpleegkundigen zich niet bekwaam voelen om
palliatieve zorg te verlenen en behoefte te hebben aan extra scholing. Er is een gebrek aan kennis
over hun rol bij het uitvoeren van palliatieve zorg. Het is van belang dat de eerstejaars studenten
goed voorbereid worden voordat zij in de eerste stage palliatieve zorg gaan verlenen.
Het onderzoek betreft een kwalitatieve studie. Er zijn interviews afgenomen bij acht studenten van
de Hogeschool Utrecht.
Uit de resultaten blijkt dat de respondenten vinden dat er te weinig onderwijs over palliatieve zorg
wordt aangeboden. De respondenten geven aan dat zij het onderwijs over palliatieve zorg vóór de
stage willen ontvangen. Respondenten missen kennis tijdens de eerste stage, als zij in aanraking
komen met palliatieve zorg.
Er kan geconcludeerd worden dat studenten behoefte hebben aan meer onderwijs over palliatieve
zorg. Dit is gebleken uit dit onderzoek. Studenten hebben meer behoefte aan diepgang in het
onderwijs, onderwijs over communicatieve vaardigheden en onderwijs met een ervaringsdeskundige.
Er is ook behoefte aan onderwijs over palliatieve zorg tijdens het stageonderwijs. Vooral als dit een
actueel onderwerp is tijdens de stage.
Er wordt geadviseerd om meer onderwijs over palliatieve zorg te implementeren in het onderwijs
curriculum.
Inhoudsopgave
2
, 1. Inleiding..................................................................................................................................................... 4
1.1 Aanleiding en relevantie.................................................................................................................................4
1.2 Doelstelling en vraagstelling..........................................................................................................................5
1.2.1 Doelstelling.............................................................................................................................................5
1.2.2 Vraagstelling...........................................................................................................................................5
2. Methode.................................................................................................................................................... 6
2.1 Praktijkonderzoek...........................................................................................................................................6
2.1.1 Onderzoeksdesign..................................................................................................................................6
2.1.2 Setting en doelgroep...............................................................................................................................6
2.1.3 Wijze van dataverzameling en data-analyse..........................................................................................7
2.2 Ethische overwegingen..................................................................................................................................7
3. Resultaten................................................................................................................................................. 8
3.1 Theorieonderwijs............................................................................................................................................9
3.2 Kennis, houding en vaardigheden................................................................................................................10
3.3 Stageonderwijs.............................................................................................................................................11
3.4 Stage.............................................................................................................................................................12
4. Discussie.................................................................................................................................................. 13
4.1 Betekenis van resultaten..............................................................................................................................13
4.2 Kritische beschouwing..................................................................................................................................13
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig vak......................................................................................................14
5. Conclusie................................................................................................................................................. 15
6. Advies...................................................................................................................................................... 16
6.1 Microniveau..................................................................................................................................................16
6.2 Mesoniveau..................................................................................................................................................16
7. Literatuurlijst........................................................................................................................................... 17
8. Bijlage...................................................................................................................................................... 20
Bijlage 1: Zoekplan wetenschappelijke artikelen...............................................................................................20
Bijlage 2: Beoordeling wetenschappelijke artikelen..........................................................................................24
Bijlage 3: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.............................................................................25
Bijlage 4: Informed-consent formulier...............................................................................................................26
Bijlage 5: Topiclijst en interviewguide................................................................................................................27
Bijlage 6: Reflectie..............................................................................................................................................30
Bijlage 7: Feedback opdrachtgever....................................................................................................................32
Bijlage 8: Foto’s themaweken............................................................................................................................33
3
