Aardrijkskunde VWO 4 hoofdstuk 3
Paragraaf 1
Stereotype: overdreven beeld van groepen/gebieden dat vaak niet (volledig) overeenkomt met de
werkelijkheid. Dit gebeurt dus ook vaak bij landen of gebieden, maar bijvoorbeeld niet iedere Indiaan
speelt panfluit.
Perceptie: eigen waarnemingen en beelden. De manier waarop je op basis van juiste of onjuiste
informatie de werkelijkheid inkleurt.
Geografisch beeld: beeld van een land op basis van feiten, objectieve en controleerbare veelden van
de ligging van een gebied en van zijn ruimtelijke kenmerken en relaties.
Je mental map wordt hiermee gecorrigeerd: het beeld van een land in je hoofd
Al deze factoren hebben een belangrijke invloed op het ruimtelijk gedrag van buitenlandse bedrijven,
consumenten, politici en burgers.
Paragraaf 2
Westkant van Zuid-Amerika:
Subductie: het wegduiken van een oceanische plaat (Nazcaplaat) in de aardmantel (Zuid-
Amerikaanse plaat). Hierdoor komen er aardbevingen, actief vulkanisme en is er sprake van
gebergtevorming.
Het stollingsgesteente andesiet komt dan ook vaak voor in Zuid Amerika.
Andesiet= stollingsgesteente dat ontstaat uit matig silicium houdende magma bij
vulkaanuitbarstingen in subductiezones. Komt dus voor bij explosieve vulkanen.
De Andes: hooggebergte in noordwesten bestaande uit meerdere bergketens. Hiertussen ligt een
hoogvlakte/hoogland, genaamd Altiplano. Door het ontstaan van het Andesgebergte ontstond aan
de oostkant een voorlandbekken. In het Westen is er juist een erosie van het groeiende
Andesgebergte.
Oostkant van Zuid-Amerika:
Hier liggen het Guyana- en het Brazilliaanse schild, hier komen de oudste gesteenten voor. Dit zijn de
alleroudsten kernen van het Zuid-Amerikaanse continent.
Bodemschatten:
Zuid-Amerika, met name het Andesgebergte is rijk aan ertsen: goud, zilver, kopen, tin & ijzer. Deze
metalen zijn door het opstijgende magma uit de aardmantel meegenomen. Diep onder het
aardoppervlak koelt magma af en stolt. Door afbraak van gebergten komen ertsaders na lange tijd
dicht aan de oppervlakte te liggen en worden ze door rivieren afgesneden en meegevoerd.
Stroomafwaarts neemt sedimentatie plaats.
Als deze ertsen niet aan het aardoppervlak komen worden ze gewonnen door schachtbouw. Ook
bauxiet wordt gewonnen in het tropisch regenwoud door langdurige chemische verwering.
Daarnaast wordt er ook Lithium in zoutmeren gewonnen.
, Paragraaf 3
Klimaatfactoren:
breedteligging
hoogteligging
Gebergten (loef en lij)
Invloed zee- en luchtstromen
El Niño verstoort dit patroon af en toe
Het Noorden van Zuid-Amerika ligt volledig in de tropen. Het is alleen niet overal warm en vochtig,
dit heeft namelijk ook te maken met de hoogteligging. Neerslag wordt bepaald door de ligging ten
opzichte van de gebergtes (loef/lijzijde).
Loefzijde is de regenachtige kant, waar de stuwingsregen plaats vindt.
Lijzijde is juist de droge, dorre kant van het gebergte.
Ook heeft het continent mangrovebossen, deze staan altijd met de wortels in zoutwater in
(sub)tropische kustgebieden, hierdoor kunnen ze bomen altijd groeien, ook zonder neerslag.
Hoe meer je naar het Zuiden gaat, hoe meer de klimaten uiteenlopen tot steppe- en
woestijnklimaten.
In Patagonië in het zuiden van Argentinië is het droog en hier strekken zich eindeloze grasvlakten uit,
de pampa’s. Tussen de woestijnen in het noorden van Chili en het natte gebied in Zuid-Chili ligt een
overgangszone met een mediterraan klimaat met droge zomers en natte winters. Je begrijpt dat de
verdeling van de neerslag over het jaar in sterke mate met het regiem van rivieren zoal de Orinoco,
de Amazone en de Paraná bepaalt. Het verhang en de mate van ontbossing bepalen op hun beurt de
stroomsnelheid en de sedimentafvoer.
El Niño= omgekeerde situatie van het normaal. Hierdoor is het enorm droog in het Noorden, Brazilië
en Venezuela waren heftige branden in de oerwouden en savanne. In Argentinië, Ecuador en Peru
spoelden wegen weg. Enige voordeel: in droge streken raakt het zoetwatervoorraad weer enigszins
op peil.
Pararaaf 4
Ook in Zuid-Amerika hebben de natuurlijke omstandigheden een grote invloed op de dichtheid en
spreiding van de bevolking. Het ene gebied heeft een grotere draagkracht, en kan dus een hogere
bevolkingsdruk aan. Klimaat, bodemkwaliteit en beschikbaarheid van water speelden een belangrijke
rol bij de keuze van een vestigingsgebied door de oorspronkelijke bevolking.
Zwaartepunt verschoof van het hooggebergte (geschikte bodem) naar de kustzone
Later vestigden Europese kolonisten zich in de lagere delen van de Andes, dicht bij de
evenaar is moeilijker.
Kustzone was populair makkelijke verschepingen naar het moederland
Bevolkingssamenstelling
De bevolking van Zuid-Amerika is in hoge mate gemestizeerd. Een mesties is een persoon die zowel
blanke als indiaanse voorouders heeft. Ook veel oorspronkelijke, inheemse, Afrikaanse, Europese en
Aziatische bevolkingsgroepen. Deze enorme diversiteit gaat gepaard met grote economische, sociale
en politiek verschillen.
Paragraaf 1
Stereotype: overdreven beeld van groepen/gebieden dat vaak niet (volledig) overeenkomt met de
werkelijkheid. Dit gebeurt dus ook vaak bij landen of gebieden, maar bijvoorbeeld niet iedere Indiaan
speelt panfluit.
Perceptie: eigen waarnemingen en beelden. De manier waarop je op basis van juiste of onjuiste
informatie de werkelijkheid inkleurt.
Geografisch beeld: beeld van een land op basis van feiten, objectieve en controleerbare veelden van
de ligging van een gebied en van zijn ruimtelijke kenmerken en relaties.
Je mental map wordt hiermee gecorrigeerd: het beeld van een land in je hoofd
Al deze factoren hebben een belangrijke invloed op het ruimtelijk gedrag van buitenlandse bedrijven,
consumenten, politici en burgers.
Paragraaf 2
Westkant van Zuid-Amerika:
Subductie: het wegduiken van een oceanische plaat (Nazcaplaat) in de aardmantel (Zuid-
Amerikaanse plaat). Hierdoor komen er aardbevingen, actief vulkanisme en is er sprake van
gebergtevorming.
Het stollingsgesteente andesiet komt dan ook vaak voor in Zuid Amerika.
Andesiet= stollingsgesteente dat ontstaat uit matig silicium houdende magma bij
vulkaanuitbarstingen in subductiezones. Komt dus voor bij explosieve vulkanen.
De Andes: hooggebergte in noordwesten bestaande uit meerdere bergketens. Hiertussen ligt een
hoogvlakte/hoogland, genaamd Altiplano. Door het ontstaan van het Andesgebergte ontstond aan
de oostkant een voorlandbekken. In het Westen is er juist een erosie van het groeiende
Andesgebergte.
Oostkant van Zuid-Amerika:
Hier liggen het Guyana- en het Brazilliaanse schild, hier komen de oudste gesteenten voor. Dit zijn de
alleroudsten kernen van het Zuid-Amerikaanse continent.
Bodemschatten:
Zuid-Amerika, met name het Andesgebergte is rijk aan ertsen: goud, zilver, kopen, tin & ijzer. Deze
metalen zijn door het opstijgende magma uit de aardmantel meegenomen. Diep onder het
aardoppervlak koelt magma af en stolt. Door afbraak van gebergten komen ertsaders na lange tijd
dicht aan de oppervlakte te liggen en worden ze door rivieren afgesneden en meegevoerd.
Stroomafwaarts neemt sedimentatie plaats.
Als deze ertsen niet aan het aardoppervlak komen worden ze gewonnen door schachtbouw. Ook
bauxiet wordt gewonnen in het tropisch regenwoud door langdurige chemische verwering.
Daarnaast wordt er ook Lithium in zoutmeren gewonnen.
, Paragraaf 3
Klimaatfactoren:
breedteligging
hoogteligging
Gebergten (loef en lij)
Invloed zee- en luchtstromen
El Niño verstoort dit patroon af en toe
Het Noorden van Zuid-Amerika ligt volledig in de tropen. Het is alleen niet overal warm en vochtig,
dit heeft namelijk ook te maken met de hoogteligging. Neerslag wordt bepaald door de ligging ten
opzichte van de gebergtes (loef/lijzijde).
Loefzijde is de regenachtige kant, waar de stuwingsregen plaats vindt.
Lijzijde is juist de droge, dorre kant van het gebergte.
Ook heeft het continent mangrovebossen, deze staan altijd met de wortels in zoutwater in
(sub)tropische kustgebieden, hierdoor kunnen ze bomen altijd groeien, ook zonder neerslag.
Hoe meer je naar het Zuiden gaat, hoe meer de klimaten uiteenlopen tot steppe- en
woestijnklimaten.
In Patagonië in het zuiden van Argentinië is het droog en hier strekken zich eindeloze grasvlakten uit,
de pampa’s. Tussen de woestijnen in het noorden van Chili en het natte gebied in Zuid-Chili ligt een
overgangszone met een mediterraan klimaat met droge zomers en natte winters. Je begrijpt dat de
verdeling van de neerslag over het jaar in sterke mate met het regiem van rivieren zoal de Orinoco,
de Amazone en de Paraná bepaalt. Het verhang en de mate van ontbossing bepalen op hun beurt de
stroomsnelheid en de sedimentafvoer.
El Niño= omgekeerde situatie van het normaal. Hierdoor is het enorm droog in het Noorden, Brazilië
en Venezuela waren heftige branden in de oerwouden en savanne. In Argentinië, Ecuador en Peru
spoelden wegen weg. Enige voordeel: in droge streken raakt het zoetwatervoorraad weer enigszins
op peil.
Pararaaf 4
Ook in Zuid-Amerika hebben de natuurlijke omstandigheden een grote invloed op de dichtheid en
spreiding van de bevolking. Het ene gebied heeft een grotere draagkracht, en kan dus een hogere
bevolkingsdruk aan. Klimaat, bodemkwaliteit en beschikbaarheid van water speelden een belangrijke
rol bij de keuze van een vestigingsgebied door de oorspronkelijke bevolking.
Zwaartepunt verschoof van het hooggebergte (geschikte bodem) naar de kustzone
Later vestigden Europese kolonisten zich in de lagere delen van de Andes, dicht bij de
evenaar is moeilijker.
Kustzone was populair makkelijke verschepingen naar het moederland
Bevolkingssamenstelling
De bevolking van Zuid-Amerika is in hoge mate gemestizeerd. Een mesties is een persoon die zowel
blanke als indiaanse voorouders heeft. Ook veel oorspronkelijke, inheemse, Afrikaanse, Europese en
Aziatische bevolkingsgroepen. Deze enorme diversiteit gaat gepaard met grote economische, sociale
en politiek verschillen.
