‘Pedagogiek in beeld’ – Hoofdstuk 3 (College 4)
Par. 3.2
Wetenschappelijk motief:
- Identiteitsbepaling of bestaansverheldering: om te leren begrijpen wie je bent en waar je
naartoe wilt, moet je weten waar je vandaan komt.
Politiek-ideologisch motief:
- Verleden wordt gebruikt om aan te tonen hoezeer de kwaliteit van opvoeding en het onderwijs
van nu achteruit of vooruit is gegaan in vergelijking met vroeger.
Motief van nationalisme of regionalisme:
- Men is er dan (on)bewust op uit om aan te tonen dat de opvoeding en het onderwijs van de
eigen groep of natie beter is dan elders.
o Nostalgie en romantisering maken deel uit van dit motief.
Debunking = streven naar ontmaskering
Par. 3.3
Historicus kan alleen nog iets achterhalen over opvoedings- en onderwijsgedrag uit vroegere tijden op
indirecte manier.
- Geschreven bronnen, maar zijn vaak met een niet-onderwijskundig doel geschreven door en
voor een sociale elite (subjectief).
- Veel beperkingen:
o Onderzoek naar feitelijk gedrag is lastig
o Aantal bronnen vermindert hoe verder je terug gaat in de tijd
o Kwaliteit en interpretatiemogelijkheden zijn beperkt
Beschikbare bronnen: het gaat er dan om in hoeverre deze bron geschikt is om vast te stellen hoe
mensen werkelijk dachten over opvoeding en onderwijs.
3 benaderingen waarlangs hiervan een studie gemaakt kan worden:
1. Tellende benadering
o Vooral gericht op cijfermatige gegevens waarbij veelvuldig gebruik wordt gemaakt
van seriële bronnen: met vaste regelmaat cijferreeksen opstellen.
o Kan op gedetailleerde wijze informatie laten zien (‘harde’ feiten), maar geeft niet aan
waarom er bepaalde verschillen waren.
o Beperking: kwaliteit van de cijfermatigheid.
2. Vertellende benadering (oral history)
o Meer oog voor de ‘binnenkant’ van de opvoeding en onderwijs, persoonlijke ups en
downs in dagelijkse gezins- en schoolleven.
o Het gaat om emoties en mentaliteit achter het feitelijk gedrag van mensen.
o Maakt vooral gebruik van egodocumenten (bronnen waaruit persoonlijke ervaringen,
motieven en opvattingen naar voren komen)
Dagboeken, schoolagenda’s, briefkaarten, correspondenties, etc.
Bevatten aantal culturele filters
Wetenschappelijk interessant, maar moeilijk passend te interpreteren
Par. 3.2
Wetenschappelijk motief:
- Identiteitsbepaling of bestaansverheldering: om te leren begrijpen wie je bent en waar je
naartoe wilt, moet je weten waar je vandaan komt.
Politiek-ideologisch motief:
- Verleden wordt gebruikt om aan te tonen hoezeer de kwaliteit van opvoeding en het onderwijs
van nu achteruit of vooruit is gegaan in vergelijking met vroeger.
Motief van nationalisme of regionalisme:
- Men is er dan (on)bewust op uit om aan te tonen dat de opvoeding en het onderwijs van de
eigen groep of natie beter is dan elders.
o Nostalgie en romantisering maken deel uit van dit motief.
Debunking = streven naar ontmaskering
Par. 3.3
Historicus kan alleen nog iets achterhalen over opvoedings- en onderwijsgedrag uit vroegere tijden op
indirecte manier.
- Geschreven bronnen, maar zijn vaak met een niet-onderwijskundig doel geschreven door en
voor een sociale elite (subjectief).
- Veel beperkingen:
o Onderzoek naar feitelijk gedrag is lastig
o Aantal bronnen vermindert hoe verder je terug gaat in de tijd
o Kwaliteit en interpretatiemogelijkheden zijn beperkt
Beschikbare bronnen: het gaat er dan om in hoeverre deze bron geschikt is om vast te stellen hoe
mensen werkelijk dachten over opvoeding en onderwijs.
3 benaderingen waarlangs hiervan een studie gemaakt kan worden:
1. Tellende benadering
o Vooral gericht op cijfermatige gegevens waarbij veelvuldig gebruik wordt gemaakt
van seriële bronnen: met vaste regelmaat cijferreeksen opstellen.
o Kan op gedetailleerde wijze informatie laten zien (‘harde’ feiten), maar geeft niet aan
waarom er bepaalde verschillen waren.
o Beperking: kwaliteit van de cijfermatigheid.
2. Vertellende benadering (oral history)
o Meer oog voor de ‘binnenkant’ van de opvoeding en onderwijs, persoonlijke ups en
downs in dagelijkse gezins- en schoolleven.
o Het gaat om emoties en mentaliteit achter het feitelijk gedrag van mensen.
o Maakt vooral gebruik van egodocumenten (bronnen waaruit persoonlijke ervaringen,
motieven en opvattingen naar voren komen)
Dagboeken, schoolagenda’s, briefkaarten, correspondenties, etc.
Bevatten aantal culturele filters
Wetenschappelijk interessant, maar moeilijk passend te interpreteren
