College aantekeningen Bestuur en beleid (USG5010)

Bestuur en beleid hoorcolleges
Hoorcollege 1: Perspectieven op beleid

Introductie op beleid

- Afvalbeleid (scheiden  recyclen)
- Parkeerbeleid (kosten betalen)
- Snelheidsbeleid (veiligheid/geluid/stikstof)
- Verkeersregels
- NS
- Shampoo (wat zit er in? Is dit op dieren getest?)
- Gezondheidsbeleid (eten)
- Burgerwetboek

Beleid:

- Het realiseren van bepaalde doelstellingen met behulp van bepaalde middelen in een
bepaalde tijdsvolgorde.
- De voornemens, keuzes en acties van één of meer bestuurlijke instanties, gericht op de
sturing van bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen.
- Anything a government chooses to do or not to do.

Kern ingrediënten beleid:

- Reduceren van de discrepantie van de gewenste en bestaande situatie: gericht op de
toekomst  problemen oplossen (beeld van huidige situatie)
- Combinatie van doelen en middelen (basisregels)
- Causale veronderstellingen: oorzaken en effecten  Het gaat uit van een verklaring (Hoe kan
het dat een virus zo snel verspreid)
- Gezamenlijke verwezenlijking van ‘publieke’ doelen: het organiseren van anderen 
Iedereen moet meedoen aan het beleid (een stappenplan)
- Publieke belang geldt als legitimering: overtuigend verhaal (persconferenties)
- Residu: resultaat van historische beleidsontwikkelingsprocessen (te weinig IC bedden)




Verschillende functies

- Empirisch: Beschrijven en verklaren van beleidsontwikkeling  Wat is het huidige
klimaatbeleid en waarom gaat de verdere ontwikkeling zo moeizaam?

, - Normatief: Beoordelen en beleidsuitkomsten  In hoeverre
behaalt het huidige klimaatbeleid de bepaalde en/of gewenste
doelstellingen?
- Prescriptief: Ontwerpen van goed beleid  Wat moet minister
Jetten doen om het huidige klimaatbeleid bij te stellen om de
gewenste doelen wel te behalen?

Wat heeft een beleidsmaker nodig?

Kunnen omgaan met:

- Doelen
- Problemen
- Actors
- Kennis
- Instituties
- Strategieën

Perspectieven op beleid

1. Rationeel-analytisch: Beleid kiest de efficiëntste en effectiefste oplossing (nieuw
donorregister)
- Doelrationaliteit (orgaandonoren vergroten)
- Mens als rationeel wezen (op basis van afwegingen keuzen maken)
- Primaat van de politiek (bazen van de overheid die beslissingen nemen en worden
uitgevoerd)
- Beleidsinstrumenten zijn neutraal (geen aparte macht erbij, instrumenten afwegen)
- Beoordeling op basis van effectiviteit & efficiëntie (geschiktheid)
2. Politiek: Beleid als uitkomst van politieke machtsstrijd
- Macht en belangen
- Beleidsproces als machtsstrijd
- Beleidsinstrumenten als machtsbronnen
- Beoordeling op basis van belangen: wie wint?
3. Institutioneel: Beleid als een uitkomst van processen en tradities
- Beleid is regel geleid en pad afhankelijk
- Regels beïnvloeden gedrag en rollen van actoren
- Overheid en politiek als institutie (de staat)
- Keuze beleidsinstrumenten is pad afhankelijk
- Beoordeling op basis van passendheid: hoort het?
4. Cultureel-discursief: Beleid moet passen bij heersende ideeën in de samenleving
- Betekenisgeving door communicatie
- Sociale constructie van wereldbeeld in discourscoalities (beïnvloeden door symbolen of
framing  regenboog aanvoerdersband)
- Politiek als betekenisverlener
- Symbolen en framing als instrumenten’
- Beoordeling op basis van draagvlak

Stikstofbeleid:

- Raad van state: Institutioneel (regels belangrijk)
- De gevolgen: Rationeel-analytisch

, Hoorcollege 2: De rationele benadering

Uitgangspunten

Kenmerken van de rationeel-analytische benadering

- Doelrationaliteit: het doel wat je hebt, het maatschappelijke probleem, wat je op wilt lossen
en de middelen die je daarvoor hebt
- Mens als rationeel wezen: Je geeft mensen een prikkel waarmee het probleem wordt
opgelost
- Primaat van de politiek: De politiek/overheid is verantwoordelijk voor het bepalen welke
doelen het beleid zich moet gaan richten, het is aan de ambtenarij om de ontwikkeling te
ondernemen
- Beleidsinstrumenten zijn neutraal: Het maakt niet uit of je accijns of campagne gebruikt, als
het maar goed bij je beleid past
- Beoordeling op basis van effectiviteit & efficiëntie: slaag je erin om het beoogde doel te
bereiken (effectiviteit), zo laag mogelijke kosten te bereiken (efficiëntie)

De beleidscyclus




Beleidsontwerp  Tekentafel van beleid

Diepgaande analyse van het probleem, meest effectieve en legitieme oplossing kiezen, nette fases
Beleid ontwerpen voor beleidsprobleem

- Probleem is bekend
- Primaat van de politiek in agendavorming

Bronnen van kennis

- Wetenschappelijke theorie/kennis: wat werkt? Oorzaken achterhalen.
- Beleidstheorie: niet genoeg kennis
 Hoogwerf: Het geheel van veronderstellingen dat aan een reeds bestaand beleid ten
grondslag ligt.