De selectie en waardering van bewijsmateriaal
J.D. den Hartog
Systeem in ontwikkeling (Knigge-bundel) 2005
1 Inleiding
De rechter zal in alle strafzaken – alvorens tot een oordeel te komen – de feiten moeten
reconstrueren. In het geval
2 Het onderzoek naar de feitne door de strafrechter
2.1 Waaruit bestaat het onderzoek naar de feiten?
T.a.v. de in art. 350 Sv genoemde beslissingen geldt dat er onderzoek naar de feiten moet worden
gedaan m.b.t. bewijsbaarheid van de tenlastelegging, het onderzoek naar strafuitsluitingsgronden en
de straftoemetingsvraag. Het onderzoek door de rechter vindt plaats op de terechtzitting en – voor
zover het gaat om meervoudige kamer-zaken – tijdens de beraadslaging in de raadkamer.
De selectie en waardering vinden plaats nadat het onderzoek ter terechtzitting gesloten is. Hierbij
vraagt de rechter zich af of er voldoende betrouwbaar materiaal is om tot een veroordeling te
komen. Hij kijkt hierbij of op basis van het materiaal tot een bewezenverklaring kan komen.
Het onderzoek naar de feiten door de rechter bestaat uit twee componenten, namelijk:
× Vergaring van bewijsmateriaal à vindt plaats in aanwezigheid van procespartijen
× Waardering van bewijsmateriaal à vindt plaats tijdens de beraadslaging in de raadkamer
2.2 Het juridisch kader
Het strafprocesrecht bevat een aantal regels dat betrekking heeft op het onderzoek naar de feiten
door de rechter ter terechtzitting. Deze regels zijn te vinden in de wet en jurisprudentie.
Procespartijen mogen invloed uitoefenen op hetgeen onderzocht wordt tijdens de zitting (bv.
getuigen horen). Het onderzoek door de zittingsrecht is in beginsel openbaar en vindt plaats in
aanwezigheid van de procespartijen. Het rechterlijk onderzoek wordt vastgelegd in het p-v, evenals
de beslissingen omtrent dat onderzoek.
M.b.t. de selectie en waardering van het bewijsmateriaal kent de wet twee soorten regels, namelijk:
× Regels m.b.t. selectie en waardering zelf
× Regels m.b.t. verantwoording van de selectie en waardering (motivering in het vonnis)
De wet kent m.b.t. de selectie en waardering slecht een beperkt aantal regels en deze hebben slechts
betrekking op de eerste vraag van art. 350 Sv. Deze regels zijn met name te vinden in art. 338 t/m
344a Sv. Onder invloed van de Straatsburgse rechtspraak zijn bewijsvergaringsregels een rol gaan
spelen bij de selectie en waardering van bewijsmateriaal. In de Straatsburgse visie vormt het
ondervragingsrecht van de verdachte een middel om de betrouwbaarheid van de getuigenverklaring
te controleren.
Hoewel het strafprocesrecht de selectie en waardering enigszins normeert, moet het strafproces
worden gezien als een systeem van regels dat slechts enkele beperkingen aanbrengt op het
uitgangspunt dat de feitenrechter vrij is in de selectie en waardering van het beschikbare materiaal.
Daarbij geldt bovendien dat de beperkingen met name een rol spelen bij de eerste materiele vraag
en niet bij de andere materiele vragen.
J.D. den Hartog
Systeem in ontwikkeling (Knigge-bundel) 2005
1 Inleiding
De rechter zal in alle strafzaken – alvorens tot een oordeel te komen – de feiten moeten
reconstrueren. In het geval
2 Het onderzoek naar de feitne door de strafrechter
2.1 Waaruit bestaat het onderzoek naar de feiten?
T.a.v. de in art. 350 Sv genoemde beslissingen geldt dat er onderzoek naar de feiten moet worden
gedaan m.b.t. bewijsbaarheid van de tenlastelegging, het onderzoek naar strafuitsluitingsgronden en
de straftoemetingsvraag. Het onderzoek door de rechter vindt plaats op de terechtzitting en – voor
zover het gaat om meervoudige kamer-zaken – tijdens de beraadslaging in de raadkamer.
De selectie en waardering vinden plaats nadat het onderzoek ter terechtzitting gesloten is. Hierbij
vraagt de rechter zich af of er voldoende betrouwbaar materiaal is om tot een veroordeling te
komen. Hij kijkt hierbij of op basis van het materiaal tot een bewezenverklaring kan komen.
Het onderzoek naar de feiten door de rechter bestaat uit twee componenten, namelijk:
× Vergaring van bewijsmateriaal à vindt plaats in aanwezigheid van procespartijen
× Waardering van bewijsmateriaal à vindt plaats tijdens de beraadslaging in de raadkamer
2.2 Het juridisch kader
Het strafprocesrecht bevat een aantal regels dat betrekking heeft op het onderzoek naar de feiten
door de rechter ter terechtzitting. Deze regels zijn te vinden in de wet en jurisprudentie.
Procespartijen mogen invloed uitoefenen op hetgeen onderzocht wordt tijdens de zitting (bv.
getuigen horen). Het onderzoek door de zittingsrecht is in beginsel openbaar en vindt plaats in
aanwezigheid van de procespartijen. Het rechterlijk onderzoek wordt vastgelegd in het p-v, evenals
de beslissingen omtrent dat onderzoek.
M.b.t. de selectie en waardering van het bewijsmateriaal kent de wet twee soorten regels, namelijk:
× Regels m.b.t. selectie en waardering zelf
× Regels m.b.t. verantwoording van de selectie en waardering (motivering in het vonnis)
De wet kent m.b.t. de selectie en waardering slecht een beperkt aantal regels en deze hebben slechts
betrekking op de eerste vraag van art. 350 Sv. Deze regels zijn met name te vinden in art. 338 t/m
344a Sv. Onder invloed van de Straatsburgse rechtspraak zijn bewijsvergaringsregels een rol gaan
spelen bij de selectie en waardering van bewijsmateriaal. In de Straatsburgse visie vormt het
ondervragingsrecht van de verdachte een middel om de betrouwbaarheid van de getuigenverklaring
te controleren.
Hoewel het strafprocesrecht de selectie en waardering enigszins normeert, moet het strafproces
worden gezien als een systeem van regels dat slechts enkele beperkingen aanbrengt op het
uitgangspunt dat de feitenrechter vrij is in de selectie en waardering van het beschikbare materiaal.
Daarbij geldt bovendien dat de beperkingen met name een rol spelen bij de eerste materiele vraag
en niet bij de andere materiele vragen.
