11.1, Inleiding
Voor de uitvoering van een heleboel andere specifieke overheidstake zijn organisaties of personen
aangewezen, die deze taken tamelijk onafhankelijk kunnen uitvoeren. De regering heeft in 1990
besloten dat functioneel bestuur alleen mogelijk is wanneer aan een aantal randvoorwaarden wordt
voldaan:
- Het functioneel bestuur moet aanvullend zijn op het algemeen bestuur.
- De instelling van functioneel bestuur mag alleen als wordt aangetoond dat de taken niet door
het algemeen bestuur kunnen worden behartigd.
- Het functioneel bestuur mag het algemeen bestuur niet hinderen bij zijn werkzaamheden.
- Functionele decentralisatie mag niet bij politiek zeer gevoelige onderwerpen,
- Het functioneel bestuur moet zich houden aan alle bestaande wet- en regelgeving en moet
voldoen aan de eisen van doelmatigheid.
Naast de voordelen van het uitbesteden van specifieke overheidstaken, heeft het instellen van
functionele bestuursorganen echter ook een aantal nadelen en risico’s:
- Het kan een ondoorzichtig besluitvormingsproces in de hand werken.
- Er ontstaat een versnippering van taken.
- Er kunnen afstemmingsproblemen ontstaan met andere overheden.
- Het kan ertoe leiden dat deze bestuursorganen te sterk hun eigen belangen gaan behartigen.
11.2, De waterschappen
De waterschappen hebben al lang een belangrijke taak in de strijd tegen het water. De waterschappen
doen afhankelijk van de lokale of regionale situatie heel verschillend werk.
Wat doen ze? In toenemende mate richten waterschappen zich op zowel het waterbeheer.
- Kwantiteitsbeheer wil zeggen het zorgen voor voldoende aan- en afvoer van
oppervlaktewater. De waterbeheersing wordt mogelijk gemaakt door het aanleggen van
stuwen, watergangen, gemalen en beekverbetering.
- Waterkwaliteitsbeheer omvat veelal het zuiveren van afvalwater, uit bedrijfsruimen en
woningen, door rioolwaterzuiveringsinstallaties. Een ander instrument ter verbetering van het
oppervlaktewater is het stellen van voorwaarden bij het verlenen van lozingsvergunningen.
De juridische basis voor de waterschappen is net als voor de gemeenten en de provincies de
Grondwet. De provincie speelt een belangrijke rol bij de waterschappen. Zo is zij bijvoorbeeld
verantwoordelijk voor het instellen en opheffen van waterschappen en regelt zij de taken, de
inrichting en het bestuur van waterschap. Verder toetst de provincie het door een waterschap
opgestelde beheersplan aan het provinciaal waterplan of de omgevingsvisie.
De bestuurders van een waterschap bestaat uit een algemeen bestuur (het opstellen en goedkeuren van
verordeningen en het beslissen over de begroting en de belastingtarieven), een dagelijks bestuur en
een voorzitter (die dijkgraaf wordt genoemd).
De samenstelling van een waterschapsbestuur is wat ingewikkeld. Er geldt geen algemeen kiesrecht.
Als iemand belang heeft bij de werkzaamheden van een waterschap en financieel bijdraagt, krijgt deze
belanghebbende medezeggenschap.
In een waterschapsbestuur kunnen verschillende categorieën vertegenwoordigers worden opgenomen.
Ze hoeven er niet allemaal in te zitten.
- Ingezetenen: iedereen van 18 jaar en ouder die zijn werkelijke woonplaats heeft in het gebied
van het waterschap
- Bedrijven: alle eigenaren van gebouwde onroerende zaken die in gebruik zijn als
bedrijfsruimte binnen het wetenschapsgebied
- Ongebouwd: alle eigenaren van ongebouwde onroerende zaken
- Natuur: alle eigenaren van natuurterreinen, bossen en open water van meer dan 1 hectare
waarbij het beheer is afgestemd op behoud en ontwikkeling van natuur.
Voor de uitvoering van een heleboel andere specifieke overheidstake zijn organisaties of personen
aangewezen, die deze taken tamelijk onafhankelijk kunnen uitvoeren. De regering heeft in 1990
besloten dat functioneel bestuur alleen mogelijk is wanneer aan een aantal randvoorwaarden wordt
voldaan:
- Het functioneel bestuur moet aanvullend zijn op het algemeen bestuur.
- De instelling van functioneel bestuur mag alleen als wordt aangetoond dat de taken niet door
het algemeen bestuur kunnen worden behartigd.
- Het functioneel bestuur mag het algemeen bestuur niet hinderen bij zijn werkzaamheden.
- Functionele decentralisatie mag niet bij politiek zeer gevoelige onderwerpen,
- Het functioneel bestuur moet zich houden aan alle bestaande wet- en regelgeving en moet
voldoen aan de eisen van doelmatigheid.
Naast de voordelen van het uitbesteden van specifieke overheidstaken, heeft het instellen van
functionele bestuursorganen echter ook een aantal nadelen en risico’s:
- Het kan een ondoorzichtig besluitvormingsproces in de hand werken.
- Er ontstaat een versnippering van taken.
- Er kunnen afstemmingsproblemen ontstaan met andere overheden.
- Het kan ertoe leiden dat deze bestuursorganen te sterk hun eigen belangen gaan behartigen.
11.2, De waterschappen
De waterschappen hebben al lang een belangrijke taak in de strijd tegen het water. De waterschappen
doen afhankelijk van de lokale of regionale situatie heel verschillend werk.
Wat doen ze? In toenemende mate richten waterschappen zich op zowel het waterbeheer.
- Kwantiteitsbeheer wil zeggen het zorgen voor voldoende aan- en afvoer van
oppervlaktewater. De waterbeheersing wordt mogelijk gemaakt door het aanleggen van
stuwen, watergangen, gemalen en beekverbetering.
- Waterkwaliteitsbeheer omvat veelal het zuiveren van afvalwater, uit bedrijfsruimen en
woningen, door rioolwaterzuiveringsinstallaties. Een ander instrument ter verbetering van het
oppervlaktewater is het stellen van voorwaarden bij het verlenen van lozingsvergunningen.
De juridische basis voor de waterschappen is net als voor de gemeenten en de provincies de
Grondwet. De provincie speelt een belangrijke rol bij de waterschappen. Zo is zij bijvoorbeeld
verantwoordelijk voor het instellen en opheffen van waterschappen en regelt zij de taken, de
inrichting en het bestuur van waterschap. Verder toetst de provincie het door een waterschap
opgestelde beheersplan aan het provinciaal waterplan of de omgevingsvisie.
De bestuurders van een waterschap bestaat uit een algemeen bestuur (het opstellen en goedkeuren van
verordeningen en het beslissen over de begroting en de belastingtarieven), een dagelijks bestuur en
een voorzitter (die dijkgraaf wordt genoemd).
De samenstelling van een waterschapsbestuur is wat ingewikkeld. Er geldt geen algemeen kiesrecht.
Als iemand belang heeft bij de werkzaamheden van een waterschap en financieel bijdraagt, krijgt deze
belanghebbende medezeggenschap.
In een waterschapsbestuur kunnen verschillende categorieën vertegenwoordigers worden opgenomen.
Ze hoeven er niet allemaal in te zitten.
- Ingezetenen: iedereen van 18 jaar en ouder die zijn werkelijke woonplaats heeft in het gebied
van het waterschap
- Bedrijven: alle eigenaren van gebouwde onroerende zaken die in gebruik zijn als
bedrijfsruimte binnen het wetenschapsgebied
- Ongebouwd: alle eigenaren van ongebouwde onroerende zaken
- Natuur: alle eigenaren van natuurterreinen, bossen en open water van meer dan 1 hectare
waarbij het beheer is afgestemd op behoud en ontwikkeling van natuur.
