Inhoudsopgave
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Neuromusculaire aandoeningen & Dwarslaesie ...................................................... 1
Dwarslaesie .......................................................................................................................................... 4
Ruggenmergcompressie ....................................................................................................................... 9
Multipele Sclerose .............................................................................................................................. 14
Amyotrofische lateraal sclerose (ALS) ............................................................................................... 17
Syndroom van Guillain-Barré ............................................................................................................. 19
Polyneuropathie ................................................................................................................................. 20
Myasthenia gravis .............................................................................................................................. 21
Duchenne-spierdystrofie en Becker-spierdystrofie ........................................................................... 23
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot neuromusculaire aandoeningen en dwarslaesie.
Deze onderwerpen moet je kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de
Hogeschool Utrecht, schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen
worden, heb ik een afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Neuromusculaire aandoeningen & Dwarslaesie
Let op: deze vat ik vooral samen aan de hand van de AFPF leerdoelen. Voor uitgebreide
uitwerkingen kan je het beste gewoon op Merck Manual kijken, daar staat alles in zijn
volledigheid. Met AFPF leerdoelen kan je de toets gewoon goed maken. Ik heb mij vooral
gebaseerd op merck manual! + sommige dingen zal ik niet helemaal uitwerken want die spreken
ook best wel voor zich met bijv. plaatjes of gezond verstand.
Bekijk ook de powerpoint van Casus 3 OOA voor meer ondersteunende uitleg!
Beers, M., Fletcher, A. & Jones, T. (2005). Merck Manual Medisch handboek.
Hoofdstuk 73: Spierdystrofie en verwante aandoeningen (alléén: Duchenne-Spierdystrofie en
Beckerspierdystrofie)
Hoofdstuk 92: Multipele Sclerose
Hoofdstuk 93: Ruggenmergaandoeningen (alléén: Inleiding, Letsel als geval van een ongeluk
en Ruggenmergcompressie).
Hoofdstuk 95: Aandoeningen van de perifere zenuwen (alléén: Myasthenia Gravis en
Polyneuropathie).
1
,Waugh, A. & Grant, A. (2013) Ross en Wilson Anatomie en fysiologie in gezondheid en ziekte. Sectie
2: Hoofdstuk 7. Het zenuwstelsel *Demyeliniserende ziekten, *Aandoeningen van het ruggenmerg en
aandoeningen van perifere zenuwen.
Gelmers, H. J. Neurologie voor verpleegkundigen, 8e herziene druk, Koninklijke Van Gorcum, Assen,
2006 Paragraaf 17.1.1 Amyotrofische lateraal sclerose (HUBL)
1. Uitleggen hoe aandoeningen aan het ruggenmerg en perifere zenuwen het normale
functioneren beïnvloeden
Afhankelijk van welke aandoening worden bepaalde delen van het lichaam beïnvloed, waardoor je
bepaalde dingen niet meer kan. Er treedt bijv. functieverlies of gevoelsverlies op. Al deze AFPF
doelen zijn uiteindelijk gericht op aandoeningen aan het ruggenmerg e.d. dus verderop lees je
vanzelf wel wat dat voor invloed heeft op normaal functioneren.
Als bijv. je motorische zenuwen zijn aangetast, kan de informatie van de hersenen niet naar de
spieren, dus de spierbeweging kan niet in beweging worden gezet. Bij aandoeningen van de sensibele
zenuwen komt er nooit informatie aan bij de hersenen.
Over de gehele lengte van het ruggenmerg treden 31 paren ruggenmergzenuwen uit door openingen
tussen de wervels. De ruggenmergzenuwen zijn met zenuwen door het gehele lichaam verbonden.
Elke ruggenmergzenuw heeft twee zenuwwortels (behalve de eerste, die geen sensibele wortel
heeft). De wortel aan de voorzijde, de motorische wortel, brengt impulsen over van het ruggenmerg
naar de spieren. De wortel aan de achterzijde, de sensibele wortel, voert sensibele informatie (over
tast, positie, pijn en temperatuur) van het lichaam naar het ruggenmerg.
Vanwege de functie en organisatie van het ruggenmerg kan beschadiging van het ruggenmerg
resulteren in allerlei symptoomcomplexen, zoals gevoelloosheid, zwakte, verlies van zintuiglijke
waarneming, verlies van darm- en blaascontrole, verlamming en rugpijn. Aan de hand van deze
symptoomcomplexen kan de arts bepalen op welke plaats (hoogte) het ruggenmerg is beschadigd.
Sommige ruggenmergaandoeningen hebben hun oorsprong buiten het ruggenmerg. Dit zijn onder
meer verwondingen, infecties, blokkade van de bloedtoevoer en samendrukking. Het ruggenmerg
kan worden samengedrukt door bot (zoals bij cervicale spondylose of een fractuur), door een
ophoping van bloed (hematoom), een tumor, een lokale ophoping van pus (abces) of een gescheurde
of uitpuilende tussenwervelschijf. Andere ruggenmergaandoeningen ontstaan binnen het
ruggenmerg. Dit zijn onder meer met vocht gevulde holten (syringae), tumoren, abcessen,
bloedingen en aandoeningen als acute transversale myelitis en multipele sclerose.
http://www.merckmanual.nl/mmhenl/sec06/ch093/ch093a.html
Powerpoint:
Centraal motorisch neuron
Perifeer motorisch neuron
o Motorische voorhoorncel
o Zenuwwortel, plexus, perifere zenuw
Neuromusculaire overgang
Spier
Perifeer motorisch neuron & neuromusculaire overgang
2
,Kliniek
• Centraal motorisch neuron:
– Zwakte (parese); verlamming (paralyse)
– Hypertonie
– Hoge reflexen
3
, • Perifeer:
– Zwakte (parese); verlamming (paralyse)
– Hypotonie
– Lage reflexen
– Atrofie
– Fasciculaties
NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN
Perifeer motorisch neuron
o Aandoeningen van de motorische voorhoorncel
ALS
o Aandoeningen van de zenuwwortel, plexus, perifere zenuw
Guillain-Barré syndroom
Polyneuropathie
Aandoening van de neuromusculaire overgang
o Myasthenia gravis
Aandoening van de spier spierziekten
o Spierdystrofieën van Duchenne en Becker
Dwarslaesie
2. Beschrijf wat wordt verstaan onder een dwarslaesie
http://www.dwarslaesie.nl/de-aandoening/de-dwarslaesie/
Dwarslaesie
o Beschadiging van het ruggenmerg, waardoor uitval van de zenuwen ontstaat die
onder het niveau van het ruggenmerg ontspringen.
Hierdoor ontstaat verlamming van benen, bij hogere letsels ook van de
armen of zelfs van de ademhalingsspieren.
Kan over het algemeen niet meer genezen.
Het ruggenmerg
o Komt erop neer dat bij een dwarslaesie geen informatie meer doorgegeven kan
worden van het centrale zenuwstelsel naar het perifere zenuwstelsel vanaf de laesie,
omdat deze bijvoorbeeld doorgesneden zijn. Dit kan zichzelf niet meer herstellen.
Ruggenmergschade en zenuwcellen
o De werking van het zenuwstelsel berust op de activiteit van zenuwcellen (neuronen)
die met hun uitlopers onderling contacten maken om zo informatie door te geven en
uit te wisselen in zenuwbanen en neuronale circuits. Neuronen hebben een
cellichaam en vele celuitlopers (neurieten) waarvan een uitloper vanaf het
cellichaam de 'boodschapper-neuriet' is, het axon. Dit axon maakt contact met
andere neuronen of cellen van organen zoals spieren. De boodschap is het afgeven
van een chemische stof op de plaats waar het axon contact maakt met andere
neuronen (synaps) of bijvoorbeeld de spier (motorische eindplaat).
o Wanneer het axon beschadigd of doorsneden wordt, kan het neuron geen informatie
meer overbrengen. Het cellichaam verschrompelt en kan tenslotte zelfs helemaal
verdwijnen. De cellen waarmee contact werd gemaakt ontvangen geen boodschap
meer. Er treedt verlies van functie op.
https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/dwarslaesie/item40290
Complete dwarslaesie
4
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Neuromusculaire aandoeningen & Dwarslaesie ...................................................... 1
Dwarslaesie .......................................................................................................................................... 4
Ruggenmergcompressie ....................................................................................................................... 9
Multipele Sclerose .............................................................................................................................. 14
Amyotrofische lateraal sclerose (ALS) ............................................................................................... 17
Syndroom van Guillain-Barré ............................................................................................................. 19
Polyneuropathie ................................................................................................................................. 20
Myasthenia gravis .............................................................................................................................. 21
Duchenne-spierdystrofie en Becker-spierdystrofie ........................................................................... 23
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot neuromusculaire aandoeningen en dwarslaesie.
Deze onderwerpen moet je kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de
Hogeschool Utrecht, schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen
worden, heb ik een afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Neuromusculaire aandoeningen & Dwarslaesie
Let op: deze vat ik vooral samen aan de hand van de AFPF leerdoelen. Voor uitgebreide
uitwerkingen kan je het beste gewoon op Merck Manual kijken, daar staat alles in zijn
volledigheid. Met AFPF leerdoelen kan je de toets gewoon goed maken. Ik heb mij vooral
gebaseerd op merck manual! + sommige dingen zal ik niet helemaal uitwerken want die spreken
ook best wel voor zich met bijv. plaatjes of gezond verstand.
Bekijk ook de powerpoint van Casus 3 OOA voor meer ondersteunende uitleg!
Beers, M., Fletcher, A. & Jones, T. (2005). Merck Manual Medisch handboek.
Hoofdstuk 73: Spierdystrofie en verwante aandoeningen (alléén: Duchenne-Spierdystrofie en
Beckerspierdystrofie)
Hoofdstuk 92: Multipele Sclerose
Hoofdstuk 93: Ruggenmergaandoeningen (alléén: Inleiding, Letsel als geval van een ongeluk
en Ruggenmergcompressie).
Hoofdstuk 95: Aandoeningen van de perifere zenuwen (alléén: Myasthenia Gravis en
Polyneuropathie).
1
,Waugh, A. & Grant, A. (2013) Ross en Wilson Anatomie en fysiologie in gezondheid en ziekte. Sectie
2: Hoofdstuk 7. Het zenuwstelsel *Demyeliniserende ziekten, *Aandoeningen van het ruggenmerg en
aandoeningen van perifere zenuwen.
Gelmers, H. J. Neurologie voor verpleegkundigen, 8e herziene druk, Koninklijke Van Gorcum, Assen,
2006 Paragraaf 17.1.1 Amyotrofische lateraal sclerose (HUBL)
1. Uitleggen hoe aandoeningen aan het ruggenmerg en perifere zenuwen het normale
functioneren beïnvloeden
Afhankelijk van welke aandoening worden bepaalde delen van het lichaam beïnvloed, waardoor je
bepaalde dingen niet meer kan. Er treedt bijv. functieverlies of gevoelsverlies op. Al deze AFPF
doelen zijn uiteindelijk gericht op aandoeningen aan het ruggenmerg e.d. dus verderop lees je
vanzelf wel wat dat voor invloed heeft op normaal functioneren.
Als bijv. je motorische zenuwen zijn aangetast, kan de informatie van de hersenen niet naar de
spieren, dus de spierbeweging kan niet in beweging worden gezet. Bij aandoeningen van de sensibele
zenuwen komt er nooit informatie aan bij de hersenen.
Over de gehele lengte van het ruggenmerg treden 31 paren ruggenmergzenuwen uit door openingen
tussen de wervels. De ruggenmergzenuwen zijn met zenuwen door het gehele lichaam verbonden.
Elke ruggenmergzenuw heeft twee zenuwwortels (behalve de eerste, die geen sensibele wortel
heeft). De wortel aan de voorzijde, de motorische wortel, brengt impulsen over van het ruggenmerg
naar de spieren. De wortel aan de achterzijde, de sensibele wortel, voert sensibele informatie (over
tast, positie, pijn en temperatuur) van het lichaam naar het ruggenmerg.
Vanwege de functie en organisatie van het ruggenmerg kan beschadiging van het ruggenmerg
resulteren in allerlei symptoomcomplexen, zoals gevoelloosheid, zwakte, verlies van zintuiglijke
waarneming, verlies van darm- en blaascontrole, verlamming en rugpijn. Aan de hand van deze
symptoomcomplexen kan de arts bepalen op welke plaats (hoogte) het ruggenmerg is beschadigd.
Sommige ruggenmergaandoeningen hebben hun oorsprong buiten het ruggenmerg. Dit zijn onder
meer verwondingen, infecties, blokkade van de bloedtoevoer en samendrukking. Het ruggenmerg
kan worden samengedrukt door bot (zoals bij cervicale spondylose of een fractuur), door een
ophoping van bloed (hematoom), een tumor, een lokale ophoping van pus (abces) of een gescheurde
of uitpuilende tussenwervelschijf. Andere ruggenmergaandoeningen ontstaan binnen het
ruggenmerg. Dit zijn onder meer met vocht gevulde holten (syringae), tumoren, abcessen,
bloedingen en aandoeningen als acute transversale myelitis en multipele sclerose.
http://www.merckmanual.nl/mmhenl/sec06/ch093/ch093a.html
Powerpoint:
Centraal motorisch neuron
Perifeer motorisch neuron
o Motorische voorhoorncel
o Zenuwwortel, plexus, perifere zenuw
Neuromusculaire overgang
Spier
Perifeer motorisch neuron & neuromusculaire overgang
2
,Kliniek
• Centraal motorisch neuron:
– Zwakte (parese); verlamming (paralyse)
– Hypertonie
– Hoge reflexen
3
, • Perifeer:
– Zwakte (parese); verlamming (paralyse)
– Hypotonie
– Lage reflexen
– Atrofie
– Fasciculaties
NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN
Perifeer motorisch neuron
o Aandoeningen van de motorische voorhoorncel
ALS
o Aandoeningen van de zenuwwortel, plexus, perifere zenuw
Guillain-Barré syndroom
Polyneuropathie
Aandoening van de neuromusculaire overgang
o Myasthenia gravis
Aandoening van de spier spierziekten
o Spierdystrofieën van Duchenne en Becker
Dwarslaesie
2. Beschrijf wat wordt verstaan onder een dwarslaesie
http://www.dwarslaesie.nl/de-aandoening/de-dwarslaesie/
Dwarslaesie
o Beschadiging van het ruggenmerg, waardoor uitval van de zenuwen ontstaat die
onder het niveau van het ruggenmerg ontspringen.
Hierdoor ontstaat verlamming van benen, bij hogere letsels ook van de
armen of zelfs van de ademhalingsspieren.
Kan over het algemeen niet meer genezen.
Het ruggenmerg
o Komt erop neer dat bij een dwarslaesie geen informatie meer doorgegeven kan
worden van het centrale zenuwstelsel naar het perifere zenuwstelsel vanaf de laesie,
omdat deze bijvoorbeeld doorgesneden zijn. Dit kan zichzelf niet meer herstellen.
Ruggenmergschade en zenuwcellen
o De werking van het zenuwstelsel berust op de activiteit van zenuwcellen (neuronen)
die met hun uitlopers onderling contacten maken om zo informatie door te geven en
uit te wisselen in zenuwbanen en neuronale circuits. Neuronen hebben een
cellichaam en vele celuitlopers (neurieten) waarvan een uitloper vanaf het
cellichaam de 'boodschapper-neuriet' is, het axon. Dit axon maakt contact met
andere neuronen of cellen van organen zoals spieren. De boodschap is het afgeven
van een chemische stof op de plaats waar het axon contact maakt met andere
neuronen (synaps) of bijvoorbeeld de spier (motorische eindplaat).
o Wanneer het axon beschadigd of doorsneden wordt, kan het neuron geen informatie
meer overbrengen. Het cellichaam verschrompelt en kan tenslotte zelfs helemaal
verdwijnen. De cellen waarmee contact werd gemaakt ontvangen geen boodschap
meer. Er treedt verlies van functie op.
https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/dwarslaesie/item40290
Complete dwarslaesie
4
