Inhoudsopgave
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Kwalitatief onderzoek ............................................................................................... 1
Principes van kwalitatief en kwantitatief onderzoek........................................................................... 2
Kenmerken van kwalitatief onderzoek ................................................................................................ 2
Onderscheid onderzoeksmethoden..................................................................................................... 5
Kwalitatief onderzoek: validiteit, betrouwbaarheid en verwerking van data ..................................... 7
Levels of Evidence .............................................................................................................................. 11
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot kwalitatief onderzoek. Deze onderwerpen moet
je kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht,
schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen worden, heb ik een
afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Kwalitatief onderzoek
Hiervoor staat Evidence-based practice voor verpleegkundigen van Guus Munten, maar ik heb me
veelal gebaseerd op de powerpoints.
1
,Principes van kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek geeft inzicht in hoe mensen een bepaald fenomeen ervaren en welke
betekenis dit voor hen heeft.
‘Een onderzoeksproces gericht op het inzichtelijk maken van een situatie gebaseerd op
verschillende onderzoekstradities die een maatschappelijk of menselijk probleem
blootleggen. De onderzoeker creëert een complex holistisch beeld, analyseert tekst,
rapporteert opvattingen van betrokkenen en plaatst de studie in een natuurlijke context’.
Waarom kwalitatief onderzoek (relevantie)?
1. Theorievorming
(=uitgebreide schets specifiek thema/groep)
2. Onbekend onderwerp exploreren
(=motieven/redenen achterhalen)
3. Bekend onderwerp, maar tegenstrijdigheden
(=verschillen verklaren)
4. Complexe situaties
(=niet alleen bestuderen, maar ook veranderen)
5. Ethische/praktische overwegingen bestuderen
(=vraagt om relatieopbouw)
2
, “Kwalitatief onderzoek is een vorm van empirisch onderzoek waarbij overwegend gebruik gemaakt
wordt van gegevens van kwalitatieve aard en dat als doel heeft onderzoeksproblemen in of van
situaties, gebeurtenissen en personen te beschrijven en te interpreteren.”
Kwalitatieve gegevens hebben betrekking op de aard, de waarde en de eigenschappen van het
onderzochte verschijnsel en niet op kwantiteiten zoals hoeveelheid, omvang en frequentie.
Voorbeelden van kwalitatieve gegevens zijn het beleven, ervaren, typeren en het waarderen van
bepaalde zaken.
1. Nadruk op betekenissen, ervaringen en gezichtspunten van alle betrokkenen;
2. Systematische verzameling, organisatie, en interpretatie van tekstueel materiaal;
3. Ontwikkeling van concepten die helpen sociale verschijnselen te begrijpen in hun natuurlijke
context
Kenmerken kwalitatief onderzoek
Onderzoek onder alledaagse omstandigheden;
Onderzoekssituatie is een geheel binnen een context;
Directe waarneming;
Integratie van dataverzameling en data-analyse;
Theorie in kwalitatief onderzoek;
Tijd- en arbeidsintensief karakter;
Onderzoeker onder allerdaagse omstandigheden
Kwalitatief onderzoek wordt verricht in alledaagse situaties, zoals op een afdeling, consult
huisartsen of op straat.
Waar, bij andere onderzoeksmethoden, een onderzoekssituatie wordt gecreëerd, gebruikt
kwalitatief onderzoek de bestaande situatie als onderzoekssituatie.
Het is dan ook de bedoeling om deze bestaande situatie zo min mogelijk te verstoren.
Onderzoekssituatie is een geheel binnen een context
Het onderzoeksprobleem wordt als een samenhangend geheel beschouwd: holisme
genoemd.
Een kwalitatief onderzoeker geeft de voorkeur aan verschillende soorten gegevens en
gegevensbronnen.
Het onderzoek moet ook gericht zijn op de context waarin het probleem zich voordoet:
contextualiteit genoemd.
Directe waarneming
Bij kwalitatief onderzoek worden de gegevens verkregen door directe waarneming.
De onderzoeker is daarbij zelf het onderzoeksinstrument. Het functioneren van de
kwalitatieve onderzoeker is van groot belang voor het slagen van het onderzoek en daarom
worden er hoge eisen gesteld aan hem/haar.
De gegevens moeten zo ‘natuurlijk’ mogelijk worden verzameld, zonder gebruik te maken
van al te opvallende onderzoeksinstrumenten. Deze kunnen de onderzoekssituatie namelijk
verstoren en op die manier de kwaliteit van onderzoeksgegevens negatief beïnvloeden.
Integratie van dataverzameling en data-analyse
In kwalitatief onderzoek worden gegevens verzameld aan de hand van onderzoeksvragen. Als
er voldoende gegevens verzameld zijn, worden de gegevens geanalyseerd.
Perioden van dataverzameling en data-analyse wisselen elkaar af.
3
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Kwalitatief onderzoek ............................................................................................... 1
Principes van kwalitatief en kwantitatief onderzoek........................................................................... 2
Kenmerken van kwalitatief onderzoek ................................................................................................ 2
Onderscheid onderzoeksmethoden..................................................................................................... 5
Kwalitatief onderzoek: validiteit, betrouwbaarheid en verwerking van data ..................................... 7
Levels of Evidence .............................................................................................................................. 11
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot kwalitatief onderzoek. Deze onderwerpen moet
je kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht,
schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen worden, heb ik een
afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Kwalitatief onderzoek
Hiervoor staat Evidence-based practice voor verpleegkundigen van Guus Munten, maar ik heb me
veelal gebaseerd op de powerpoints.
1
,Principes van kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek geeft inzicht in hoe mensen een bepaald fenomeen ervaren en welke
betekenis dit voor hen heeft.
‘Een onderzoeksproces gericht op het inzichtelijk maken van een situatie gebaseerd op
verschillende onderzoekstradities die een maatschappelijk of menselijk probleem
blootleggen. De onderzoeker creëert een complex holistisch beeld, analyseert tekst,
rapporteert opvattingen van betrokkenen en plaatst de studie in een natuurlijke context’.
Waarom kwalitatief onderzoek (relevantie)?
1. Theorievorming
(=uitgebreide schets specifiek thema/groep)
2. Onbekend onderwerp exploreren
(=motieven/redenen achterhalen)
3. Bekend onderwerp, maar tegenstrijdigheden
(=verschillen verklaren)
4. Complexe situaties
(=niet alleen bestuderen, maar ook veranderen)
5. Ethische/praktische overwegingen bestuderen
(=vraagt om relatieopbouw)
2
, “Kwalitatief onderzoek is een vorm van empirisch onderzoek waarbij overwegend gebruik gemaakt
wordt van gegevens van kwalitatieve aard en dat als doel heeft onderzoeksproblemen in of van
situaties, gebeurtenissen en personen te beschrijven en te interpreteren.”
Kwalitatieve gegevens hebben betrekking op de aard, de waarde en de eigenschappen van het
onderzochte verschijnsel en niet op kwantiteiten zoals hoeveelheid, omvang en frequentie.
Voorbeelden van kwalitatieve gegevens zijn het beleven, ervaren, typeren en het waarderen van
bepaalde zaken.
1. Nadruk op betekenissen, ervaringen en gezichtspunten van alle betrokkenen;
2. Systematische verzameling, organisatie, en interpretatie van tekstueel materiaal;
3. Ontwikkeling van concepten die helpen sociale verschijnselen te begrijpen in hun natuurlijke
context
Kenmerken kwalitatief onderzoek
Onderzoek onder alledaagse omstandigheden;
Onderzoekssituatie is een geheel binnen een context;
Directe waarneming;
Integratie van dataverzameling en data-analyse;
Theorie in kwalitatief onderzoek;
Tijd- en arbeidsintensief karakter;
Onderzoeker onder allerdaagse omstandigheden
Kwalitatief onderzoek wordt verricht in alledaagse situaties, zoals op een afdeling, consult
huisartsen of op straat.
Waar, bij andere onderzoeksmethoden, een onderzoekssituatie wordt gecreëerd, gebruikt
kwalitatief onderzoek de bestaande situatie als onderzoekssituatie.
Het is dan ook de bedoeling om deze bestaande situatie zo min mogelijk te verstoren.
Onderzoekssituatie is een geheel binnen een context
Het onderzoeksprobleem wordt als een samenhangend geheel beschouwd: holisme
genoemd.
Een kwalitatief onderzoeker geeft de voorkeur aan verschillende soorten gegevens en
gegevensbronnen.
Het onderzoek moet ook gericht zijn op de context waarin het probleem zich voordoet:
contextualiteit genoemd.
Directe waarneming
Bij kwalitatief onderzoek worden de gegevens verkregen door directe waarneming.
De onderzoeker is daarbij zelf het onderzoeksinstrument. Het functioneren van de
kwalitatieve onderzoeker is van groot belang voor het slagen van het onderzoek en daarom
worden er hoge eisen gesteld aan hem/haar.
De gegevens moeten zo ‘natuurlijk’ mogelijk worden verzameld, zonder gebruik te maken
van al te opvallende onderzoeksinstrumenten. Deze kunnen de onderzoekssituatie namelijk
verstoren en op die manier de kwaliteit van onderzoeksgegevens negatief beïnvloeden.
Integratie van dataverzameling en data-analyse
In kwalitatief onderzoek worden gegevens verzameld aan de hand van onderzoeksvragen. Als
er voldoende gegevens verzameld zijn, worden de gegevens geanalyseerd.
Perioden van dataverzameling en data-analyse wisselen elkaar af.
3
