Verpleegkunde Samenvatting Kennistoets 4: Wet Publieke Gezondheid, Zorgverzekeringswet, BOPZ, RM, IBS

Inhoudsopgave
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Wet publieke gezondheid, zorgverzekeringswet, BOPZ/RM/IBS ............................. 1
Wet Publieke Gezondheid .................................................................................................................... 1
Zorgverzekeringswet ............................................................................................................................ 2
BOPZ ..................................................................................................................................................... 2
Externe rechtspositie ....................................................................................................................... 3
Interne rechtspositie (als iemand eenmaal opgenomen is) ............................................................ 4
Positie van minderjarigen ................................................................................................................ 6
RM ........................................................................................................................................................ 6
IBS ......................................................................................................................................................... 8



Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot de Wet Publieke Gezondheid,
Zorgverzekeringswet en de wet Bopz met aansluitend RM en IBS. Deze onderwerpen moet je kennen
voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht, schooljaar
2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen worden, heb ik een afzonderlijke
samenvatting gemaakt.

Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.


Samenvatting KT4: Wet publieke gezondheid, zorgverzekeringswet,
BOPZ/RM/IBS
Ik maak voornamelijk gebruik van Jansen, L. (2015). Gezondheidsrecht begrepen, hoofdstuk 8 en
Haaren (2015). Maatschappelijke Gezondheidszorg Hoofdstuk 5. Daarnaast zal ik powerpoints van
vorig jaar / dit jaar gebruiken.

Wet Publieke Gezondheid
Haaren (2015). Maatschappelijke Gezondheidszorg Hoofdstuk 5

 Richt zich op gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de
gehele bevolking of specifieke groepen daaruit.
 De wet regelt de organisatie van de openbare gezondheidszorg, de bestrijding van
infectieziekte en de isolatie van personen/vervoermiddelen die internationaal
gezondheidsgevaar kunnen opleveren.
 Vanuit de Wpg zijn gemeenten bestuurlijk verantwoordelijk voor de volgende taken op het
gebied van de publieke gezondheidszorg:
o Algemene bevorderingstaken, zoals de afstemming van de publieke gezondheidszorg
met de curatieve gezondheidszorg, gezondheidsbevordering en medische
milieukunde
o Jeugdgezondheidszorg tot 19 jaar

1

, o Ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar
o Infectieziektebestrijding
 Kenmerkend voor de publieke gezondheidszorg is dat er sprake is van een
maatschappelijke hulpvraag.
 Gemeenten moeten elke vier jaar een epidemiologische analyse uitvoeren om inzicht te
krijgen in de gezondheidssituatie van de bevolking  op basis daarvan behoefte aan zorg
inschatten.
 Wie voert de wet uit?
o Gemeenten  in veel gevallen laten ze de GGD uitvoeren
 Gemeenten zijn wettelijk verplicht een GGD in stand te houden voor de
uitvoering van taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg.

Zorgverzekeringswet
Haaren (2015). Maatschappelijke Gezondheidszorg Hoofdstuk 5

 Met de zorgverzekeringswet (zvw) is er meer marktwerking gekomen in de zorg en
zorgverzekeraars en zorgaanbieders hebben meer vrijheid gekregen.
o Vrijheid betekent dat er minder regels gekomen zijn: er wordt meer overgelaten aan
de eigen verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraars en zorgaanbieders.
o Verzekerden kunnen hun eigen verzekeraar kiezen en afhankelijk van de soort polis
ook hun zorgaanbieder.
 Iedereen die in Nederland woont of werkt moet een basisverzekering hebben.
o Basispakket dekt veelgebruikte zorg zoals huisarts, ziekenhuis of apotheek.
o Daarnaast kan je aanvullende verzekeringen kiezen.
 Onderliggende wetgeving (besluit zorgverzekring en regeling zorgverzekering) bepaalt de
omvang van de dekking van de zorgverzekering door de Zvw.
 De Zorgverzekeringswet bepaalt dat verzekeraars verplicht zijn iedereen te accepteren en
zorgverzekeringen niet mogen beëindigen bij slecht schadeverloop.
o Iedereen krijgt noodzakelijke zorg, ook mensen die schade hebben door roekeloos
leven.
 Wie voert de wet uit?
o Zorgverzekeraars
o De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet toe op de uitvoering.
 Verwachte ontwikkeling
o Ligt een voorstel dat vanaf 2015 wijkverpleging in het basispakket van de
verzekeringswet wordt opgenomen.
o Wijkverpleegkundige krijgt meer verantwoordelijkheid: coördineert alle zorg rondom
de patiënt.

BOPZ
Haaren (2015). Maatschappelijke Gezondheidszorg Hoofdstuk 5
 Wet zorg en dwang
o Iemand die een gevaar vormt voor zichzelf kan gedwongen opgenomen worden. Dit
wordt geregeld in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
(BOPZ).
 Geldt voor instellingen met een BOPZ-aanmerking; niet voor mensen thuis, al
komt het wel voor dat er vrijheidsbeperkende maatregelen worden toepast
thuis.
o Wetsvoorstellen om BOPZ op te splitsen:



2

,  De Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg (voor psychiatrische
patiënten)
 De Wet Zorg en dwang (voor mensen met een verstandelijke handicap of een
psychogeriatrische aandoening/dementie).
o Hoofdpunten uit wetsvoorstel Zorg en Dwang
 Uitgangspunt: dwangmaatregelen horen niet thuis in de zorg voor ouderen
en gehandicapten  gevaarlijke situaties moeten altijd met vrijwillige zorg
worden opgelost.
 Onvrijwillige zorg is alleen mogelijk, en onder strikte voorwaarden, als het
gedrag van een patiënt leidt tot een ernstig nadeel voor zichzelf of anderen.
 Laatste optie
 Via stappenplan proberen vrijwillige zorg te bereiken. Als dat niet lukt, dan
wordt er steeds meer externe deskundigheid ingeroepen om mee te denken.

Jansen, L. (2013). Gezondheidsrecht begrepen. Hoofdstuk 8
 De wet Bopz geeft aan in welke gevallen een dwangopname mogelijk is, welke procedures
daarvoor moeten worden gevolgd, wanneer de patiënt weer in vrijheid behoort te worden
gesteld en welke rechten de patiënt kan uitoefenen tijdens zijn gedwongen opname.
 Gevaarscriterium
o Enige reden voor dwangopname in een psychiatrisch ziekenhuis is het gevaar dat de
patiënt vormt voor zichzelf of anderen. Denk aan het gevaar dat:
 Iemand zichzelf of een ander ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen of zal
doden;
 De betrokkene maatschappelijk te gronde gaat of zichzelf ernstig
verwaarloost;
 Hij met hinderlijk gedrag de agressie van anderen zal oproepen;
 Hij de psychische gezondheid van anderen zal schaden;
 Hij iemand die aan zijn zorg is toevertrouwd zal verwaarlozen.
o Dwangopname vindt plaats in een psychiatrisch ziekenhuis.

Wet BOPZ heeft zes manieren van bijzondere opneming:
1. De voorlopige machtiging
2. De voorwaardelijke machtiging
3. De machtiging tot voortgezet verblijf
4. De inbewarestelling
5. De rechterlijke machtiging op eigen verzoek
6. Via een indicatiecommissie

Wet BOPZ
 Externe rechtspositie: hoofdstuk 2 Bopz: opnemingen
 Interne rechtspositie: hoofdstuk 3 Bopz: rechten van onvrijwillig in een psychiatrisch
ziekenhuis verblijvende patiënten

Externe rechtspositie
 Opnemingen
o Voorlopige (rechterlijke) machtiging (RM)
o Machtiging tot voortgezet verblijf
o Inbewaringstelling (IBS)
 Bijvoorbeeld als je zelfmoord wil plegen
o Machtiging tot voortzetting van de ibs
o Voorwaardelijke machtiging

3