Inhoudsopgave
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Levensfasen: de basisschool- en adolescentieperiode ............................................. 1
1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek (PGO) ............................................................................... 1
Hoofdstuk 5: de basisschoolperiode 4-12 jaar..................................................................................... 2
Hoofdstuk 6: Adolescentieperiode: 12-19 jaar .................................................................................... 6
7.4 Kinderen met psychische problematiek......................................................................................... 7
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot de levensfasen. Deze onderwerpen moet je
kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht,
schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen worden, heb ik een
afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Levensfasen: de basisschool- en
adolescentieperiode
Oskam, E. e.a. (2013). Nederlands Leerboek Jeugdgezondheidszorg
o Hoofdstuk 1: paragraaf 1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek
o Hoofdstuk 5: De basisschoolperiode 4-12 jaar
o Hoofdstuk 6: De adolescentieperiode 12-19 jaar
o Hoofdstuk 7: Paragraaf 7.4 Kinderen met psychische problematiek
1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek (PGO)
In het verleden werd in de JGZ gesproken van een periodiek onderzoek van het kind waarbij
onderscheid werd gemaakt tussen een periodiek geneeskundig onderzoek en een periodiek
verpleegkundig onderzoek achterhaald.
De vaste periodiciteit van het onderzoek is sterk veranderd.
De scherpe scheiding tussen de medische en de verpleegkundige invalshoek is voor een
belangrijk deel verdwenen.
Het heet nu ‘preventief gezondheidsonderzoek’
o Arts: medisch preventief gezondheidsonderzoek
o Verpleegkundige: verpleegkundig preventief gezondheidsonderzoek
Preventief gezondheidsonderzoek wordt uitgevoerd volgens de criteria en het schema voor
de contactmomenten van het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar in groep 2
en 7 van de basisschool en in klas 2 van het voortgezet onderwijs.
o Onderzoekt tijdens dit contactmoment ontwikkeling van de jeugdigen.
Medische aspecten van het PGO
1
, Het medisch onderzoek van het kind in de opvolgende fasen van zijn ontwikkeling beoogt
een beoordeling van: gezondheidstoestand van het kind, van de groei en van de lichamelijke
ontwikkeling en rijping.
o Vroegtijdig onderkennen van ontwikkelingsstoornissen, andere pathologische
verschijnselen, risicofactoren en risicogedragingen.
Het (medisch) preventief gezondheidsonderzoek kent de volgende onderdelen:
o Anamnese, inclusief kennisname mogelijke risicofactoren
o Observatie en algemeen lichamelijk onderzoek
o Beoordeling en interpretatie van de groeidiagrammen
o Onderzoek van de psychomotorische ontwikkeling
o Informatie en advisering van de ouders
o Registratie
Op indicatie zijn speciale onderzoeken mogelijk.
Verpleegkundige aspecten van het PGO
Er wordt nagegaan of het kind, de ouders, het gezin of de gemeenschap/groep waar toe het
behoort voldoende competent zijn (voldoende kennis, inzicht, vaardigheden om kind gezond
te laten opgroeien)
o Kan leiden tot een of meerdere verpleegkundige diagnose(n) en van daaruit tot
informatieoverdracht, voorlichting, advisering en toepassen van interventies.
Kan gericht zijn op individu, maar ook op groep.
Specifieke interventies pas als dat nodig is volgens onderzoek.
Hoofdstuk 5: de basisschoolperiode 4-12 jaar
Ik zou er vanuit gaan dat je enkel moet weten wat ze ongeveer testen en onderzoeken bij zo’n PGO
bij 4-12.
5.1 Typering van de leeftijdsfase
Vanaf 4 naar school (5 leerplicht)
o Niet meer fulltime met ouders, maar ook met leeftijdsgenootjes etc.
Kind leert eigen mogelijkheden kennen.
o Wil om nieuwe vaardigheden en kennis op te doen
o Behoefte om te meten met anderen
Ontwikkelingstaken zijn thema’s die karakteristiek zijn voor een bepaalde levensfase en di
van het kind bepaalde gedragingen en vaardigheden vragen.
o Rekening houden met anderen
o Onafhankelijkheid
o Onderwijs
o Vriendschappen
o Verantwoordelijkheden thuis
o Gebruik van basale infrastructuren
o Veiligheid
o Gezondheid
o ^ komen uit socialecompetentiemodel.
5.2 Het interne milieu: groei en ontwikkeling
Bij jonge kinderen is de ontwikkeling deels genetisch bepaald en deels door de interactie met
hun omgeving.
Bij het ouder worden steeds meer besef van wereld om zich heen:
o Gedachten vormen
o Concreet handelen in relatie tot omgeving.
2
, 5.2.1 Lichamelijke groei en ontwikkeling
Lichamelijke groei is een complex proces van toename van het aantal en het volume van
lichaamscellen, verandering en rijping van cellen en de daardoor gevormde organen en
systemen.
Aan begin van de puberteit begint de groeispurt.
In de praktijk van de JGZ zijn de relaties van lengte naar leeftijd, gewicht naar lengte en body
mass index naar leeftijd bruikbare beoordelingscriteria.
De lengtegroei wordt beïnvloed door een samenspel van verschillende factoren:
o Genetisch
o Hormonaal
o Psychosociaal
o Voeding
Groei wordt gemeten bij PGO. Bij afwijking moet groei extra beoordeeld worden.
Fysieke gezondheidstoestand (en dus groei) is de resultante van:
o Aanleg
o Doorgemaakte ziekte en ongevallen
o Fysieke en psychosociale omgevingsinvloeden
o Gedrag ten aanzien van gezondheid
o daarom bij beoordeling en advisering alle determinanten van model van Lalonde
betrekken
Lengtegroei:
o Doel van regelmatige meting is monitoren van de lengtegroei, om te beoordelen of
deze normaal verloopt in vergelijking met anderen.
o In het lengtegroeidiagram wordt de lengte naar leeftijd afgezet.
o Vervolgens wat specificaties over lengtegroei. Gaat te ver.
Skeletrijping, gebitsontwikkeling en lengtegroei
o Botontwikkeling kan beoordeeld worden
o Gebitsontwikkeling heeft aantal fasen:
Fase 1: doorbraak melkgebit (6-30 maanden)
Fase 2: eerste wisselfase (5-8 jaar); acht voortanden wisselen en eerste
blijvende kiezen breken door
Fase 3: tussen de wisselfasen in, melkhoektanden maar wel blijvende
voortanden
Fase 4: tweede wisselfase (9-12 jaar); melkhoektanden en –kiezen wisselen
Fase 5: op de verstandskiezen na is het blijvend gebit compleet (11-13 jaar)
Fase 6: vanaf 18: verstandskiezen
Beoordeling gewicht
o Halfjaarlijks gemeten
o Lengte en gewicht worden in groeidiagram ingevoerd
o Body mass index gewicht naar leeftijd en lengte.
o Vervolgens specificaties van overgewicht en ondergewicht, wanneer dat is in de
tabel etc. Hoef je niet te weten.
5.2.2 Neurobiologische ontwikkeling en rijping
Centrale zenuwstelsel
o Neurale ontwikkeling door verschillende processen (te ingewikkeld om uit te leggen)
o Denk aan ontwikkeling van spraak, cognitieve functies etc.
o Motorische bewegingen worden automatisme.
Lateralisatie
o Hersenen zijn functioneel en anatomisch asymmetrisch handvoorkeur? stabiel
tussen 6-7 jaar.
3
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Levensfasen: de basisschool- en adolescentieperiode ............................................. 1
1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek (PGO) ............................................................................... 1
Hoofdstuk 5: de basisschoolperiode 4-12 jaar..................................................................................... 2
Hoofdstuk 6: Adolescentieperiode: 12-19 jaar .................................................................................... 6
7.4 Kinderen met psychische problematiek......................................................................................... 7
Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot de levensfasen. Deze onderwerpen moet je
kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht,
schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen worden, heb ik een
afzonderlijke samenvatting gemaakt.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Samenvatting KT4: Levensfasen: de basisschool- en
adolescentieperiode
Oskam, E. e.a. (2013). Nederlands Leerboek Jeugdgezondheidszorg
o Hoofdstuk 1: paragraaf 1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek
o Hoofdstuk 5: De basisschoolperiode 4-12 jaar
o Hoofdstuk 6: De adolescentieperiode 12-19 jaar
o Hoofdstuk 7: Paragraaf 7.4 Kinderen met psychische problematiek
1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek (PGO)
In het verleden werd in de JGZ gesproken van een periodiek onderzoek van het kind waarbij
onderscheid werd gemaakt tussen een periodiek geneeskundig onderzoek en een periodiek
verpleegkundig onderzoek achterhaald.
De vaste periodiciteit van het onderzoek is sterk veranderd.
De scherpe scheiding tussen de medische en de verpleegkundige invalshoek is voor een
belangrijk deel verdwenen.
Het heet nu ‘preventief gezondheidsonderzoek’
o Arts: medisch preventief gezondheidsonderzoek
o Verpleegkundige: verpleegkundig preventief gezondheidsonderzoek
Preventief gezondheidsonderzoek wordt uitgevoerd volgens de criteria en het schema voor
de contactmomenten van het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar in groep 2
en 7 van de basisschool en in klas 2 van het voortgezet onderwijs.
o Onderzoekt tijdens dit contactmoment ontwikkeling van de jeugdigen.
Medische aspecten van het PGO
1
, Het medisch onderzoek van het kind in de opvolgende fasen van zijn ontwikkeling beoogt
een beoordeling van: gezondheidstoestand van het kind, van de groei en van de lichamelijke
ontwikkeling en rijping.
o Vroegtijdig onderkennen van ontwikkelingsstoornissen, andere pathologische
verschijnselen, risicofactoren en risicogedragingen.
Het (medisch) preventief gezondheidsonderzoek kent de volgende onderdelen:
o Anamnese, inclusief kennisname mogelijke risicofactoren
o Observatie en algemeen lichamelijk onderzoek
o Beoordeling en interpretatie van de groeidiagrammen
o Onderzoek van de psychomotorische ontwikkeling
o Informatie en advisering van de ouders
o Registratie
Op indicatie zijn speciale onderzoeken mogelijk.
Verpleegkundige aspecten van het PGO
Er wordt nagegaan of het kind, de ouders, het gezin of de gemeenschap/groep waar toe het
behoort voldoende competent zijn (voldoende kennis, inzicht, vaardigheden om kind gezond
te laten opgroeien)
o Kan leiden tot een of meerdere verpleegkundige diagnose(n) en van daaruit tot
informatieoverdracht, voorlichting, advisering en toepassen van interventies.
Kan gericht zijn op individu, maar ook op groep.
Specifieke interventies pas als dat nodig is volgens onderzoek.
Hoofdstuk 5: de basisschoolperiode 4-12 jaar
Ik zou er vanuit gaan dat je enkel moet weten wat ze ongeveer testen en onderzoeken bij zo’n PGO
bij 4-12.
5.1 Typering van de leeftijdsfase
Vanaf 4 naar school (5 leerplicht)
o Niet meer fulltime met ouders, maar ook met leeftijdsgenootjes etc.
Kind leert eigen mogelijkheden kennen.
o Wil om nieuwe vaardigheden en kennis op te doen
o Behoefte om te meten met anderen
Ontwikkelingstaken zijn thema’s die karakteristiek zijn voor een bepaalde levensfase en di
van het kind bepaalde gedragingen en vaardigheden vragen.
o Rekening houden met anderen
o Onafhankelijkheid
o Onderwijs
o Vriendschappen
o Verantwoordelijkheden thuis
o Gebruik van basale infrastructuren
o Veiligheid
o Gezondheid
o ^ komen uit socialecompetentiemodel.
5.2 Het interne milieu: groei en ontwikkeling
Bij jonge kinderen is de ontwikkeling deels genetisch bepaald en deels door de interactie met
hun omgeving.
Bij het ouder worden steeds meer besef van wereld om zich heen:
o Gedachten vormen
o Concreet handelen in relatie tot omgeving.
2
, 5.2.1 Lichamelijke groei en ontwikkeling
Lichamelijke groei is een complex proces van toename van het aantal en het volume van
lichaamscellen, verandering en rijping van cellen en de daardoor gevormde organen en
systemen.
Aan begin van de puberteit begint de groeispurt.
In de praktijk van de JGZ zijn de relaties van lengte naar leeftijd, gewicht naar lengte en body
mass index naar leeftijd bruikbare beoordelingscriteria.
De lengtegroei wordt beïnvloed door een samenspel van verschillende factoren:
o Genetisch
o Hormonaal
o Psychosociaal
o Voeding
Groei wordt gemeten bij PGO. Bij afwijking moet groei extra beoordeeld worden.
Fysieke gezondheidstoestand (en dus groei) is de resultante van:
o Aanleg
o Doorgemaakte ziekte en ongevallen
o Fysieke en psychosociale omgevingsinvloeden
o Gedrag ten aanzien van gezondheid
o daarom bij beoordeling en advisering alle determinanten van model van Lalonde
betrekken
Lengtegroei:
o Doel van regelmatige meting is monitoren van de lengtegroei, om te beoordelen of
deze normaal verloopt in vergelijking met anderen.
o In het lengtegroeidiagram wordt de lengte naar leeftijd afgezet.
o Vervolgens wat specificaties over lengtegroei. Gaat te ver.
Skeletrijping, gebitsontwikkeling en lengtegroei
o Botontwikkeling kan beoordeeld worden
o Gebitsontwikkeling heeft aantal fasen:
Fase 1: doorbraak melkgebit (6-30 maanden)
Fase 2: eerste wisselfase (5-8 jaar); acht voortanden wisselen en eerste
blijvende kiezen breken door
Fase 3: tussen de wisselfasen in, melkhoektanden maar wel blijvende
voortanden
Fase 4: tweede wisselfase (9-12 jaar); melkhoektanden en –kiezen wisselen
Fase 5: op de verstandskiezen na is het blijvend gebit compleet (11-13 jaar)
Fase 6: vanaf 18: verstandskiezen
Beoordeling gewicht
o Halfjaarlijks gemeten
o Lengte en gewicht worden in groeidiagram ingevoerd
o Body mass index gewicht naar leeftijd en lengte.
o Vervolgens specificaties van overgewicht en ondergewicht, wanneer dat is in de
tabel etc. Hoef je niet te weten.
5.2.2 Neurobiologische ontwikkeling en rijping
Centrale zenuwstelsel
o Neurale ontwikkeling door verschillende processen (te ingewikkeld om uit te leggen)
o Denk aan ontwikkeling van spraak, cognitieve functies etc.
o Motorische bewegingen worden automatisme.
Lateralisatie
o Hersenen zijn functioneel en anatomisch asymmetrisch handvoorkeur? stabiel
tussen 6-7 jaar.
3
