Verpleegkunde Samenvatting KT4: Blaaskatheteriseren

Inhoudsopgave
Korte uitleg ............................................................................................................................................... 1
Samenvatting KT4: Blaaskatheterisatie, klinisch redeneren rondom blaaskatheterisatie en
bladderscan .............................................................................................................................................. 1
Blaaskatheteriseren ............................................................................................................................. 1
Lesdoelen: ........................................................................................................................................ 4
Test op Skills Online ....................................................................................................................... 17
Kort wat over Bladderscan ................................................................................................................. 22



Korte uitleg
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot blaaskatheteriseren en bladderscan. Deze
onderwerpen moet je kennen voor Kennistoets 4 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de
Hogeschool Utrecht, schooljaar 2016-2017. Omdat deze onderwerpen bij elkaar geclusterd kunnen
worden, heb ik een afzonderlijke samenvatting gemaakt.

Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 4 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.



Samenvatting KT4: Blaaskatheterisatie, klinisch redeneren rondom
blaaskatheterisatie en bladderscan
 Maakt gebruik van powerpoint, skills online en voorbereidingsopdracht VAVT les
blaaskatheteriseren.
 Handige site: observatiepunten en complicaties bij katheterisatie:
o http://www.breederzorg.nl/intranet/prot_boek/docb_sys/pdf/info/protocol/nier_en
_blaaskatheterisatie/observatiepunten_complicaties_katheterisatie.pdf

Blaaskatheteriseren

Gegevens
 Gevulde blaas: gemiddeld 500 ml  dan kan je het niet meer ophouden
 Aandrang om te plassen: 300 ml
 Hoeveel urine blijft er achter in de blaas bij uitplassen?  10-100 ml
o Urineretentie (blijft over) met residu van 200 (residu is aantal ml wat overblijft).
 Hoevaak iemand moet plassen: 0,5-1,0 /ml/kg/uur

Belangrijke dingen om te onthouden:
 Je hebt twee ureters: die lopen van de nieren naar de blaas. Je hebt een urethra. Dat is de
plasbuis. Bij mannen is deze ongeveer 20-25 cm en maakt een s-vormige bocht. De
sluitspieren van de blaas van de man worden omringd door de prostaat, dus bij een vergrote
prostaat kan de urethra vernauwd zijn. Bij een vrouw is de urethra 3-5 cm lang en loopt recht
naar beneden. De kans is groter dat er bacteriën in de urethra komen bij vrouwen.


1

,Let op: tot aan leerdoelen was een voorbereidingsopdracht dus daarin staat niet alles uitgelegd!
Kijk vooral bij leerdoelen
Zoek de onderstaande punten uit met betrekking tot blaaskatheteriseren, voor zowel de man als de
vrouw. Zijn er verschillen?
 Doel van de handeling
o Legen van de blaas
o Bepalen retentie (kan met bladderscan!)
o Opvangen van steriele urine voor onderzoek
o Inbrengen van vloeistof voor blaasfunctieonderzoek
o Nauwkeurig kunnen meten van urineproductie
o Irrigatie/instillatie van de blaas
 Indicaties voor de voorbehouden handeling
o Vrouw
 Incontinentie (afhankelijk van de soort incontinentie)
 Intramurale zorg: vaak tijdens en na grote operatie, cliënten op de IC
 Chronische neurologische aandoeningen: cliënt is niet meer in staat tot
spontaan urineren.
 Verstandelijke handicap: meestal bewoners met blaas- en
incontinentieproblemen als gevolg van aangeboren afwijkingen in het
ruggenmerg of de hersenen.
 Voor sommige bewoners, bijvoorbeeld in de verstandelijke
gehandicaptenzorg, is het middel (de blaaskatheter) echter erger
dan de kwaal, omdat de bewoner hiervoor gesedeerd of gefixeerd
moet worden. Je ziet steeds vaker dat dan besloten wordt tot een
suprapubische katheter. Deze katheter wordt via een metalen
triocart door de buikwand in de blaas ingebracht door een arts.
 Niet kunnen urineren (acuut of chronisch)
 Retentie
 Blaascarcinomen
 Nauwkeurig bewaken van de vochtbalans
 Circulair instabiele patiënt
 Operatie
 Shock
 Coma
o Man
 Incontinentie (afhankelijk van de soort incontinentie)
 Intramurale zorg: vaak tijdens en na grote operatie, cliënten op de IC
 Chronische neurologische aandoeningen: cliënt is niet meer in staat tot
spontaan urineren.
 Verstandelijke handicap: meestal bewoners met blaas- en
incontinentieproblemen als gevolg van aangeboren afwijkingen in het
ruggenmerg of de hersenen.
 Voor sommige bewoners, bijvoorbeeld in de verstandelijke
gehandicaptenzorg, is het middel (de blaaskatheter) echter erger
dan de kwaal, omdat de bewoner hiervoor gesedeerd of gefixeerd
moet worden. Je ziet steeds vaker dat dan besloten wordt tot een
suprapubische katheter. Deze katheter wordt via een metalen
triocart door de buikwand in de blaas ingebracht door een arts.
 Prostaatproblemen
 Niet kunnen urineren (acuut of chronisch)
 Retentie


2

,  Blaascarcinomen
 Nauwkeurig bewaken van de vochtbalans
 Circulair instabiele patiënt
 Operatie
 Shock
 Coma
 Contra-indicaties voor de voorbehouden handeling
o Urethrastrictuur
o Urethratrauma
o Zie uitwerking
 Complicaties van de voorbehouden handeling
o Urineweginfecties
o Beschadiging slijmvlies urethra, blaas (of bij een man de prostaat)
o (man): creëren van een valse route waarbij de prostaat wordt geraakt
o Spasmen van de blaas
o Atonische blaas, blaasatrofie
o Urethritis (ontsteking urethra), cystitis, epididymitis (bijbalontsteking), prostatitis
(ontsteking prostaat), blaasstenen, pyelitis (nierbekkenontsteking), urosepsis
(bloedvergiftiging door urinewegontsteking)
o Zie uitwerking
 Protocol van de voorbehouden handeling
o Als verpleegkundige ben je niet bevoegd het besluit te nemen om te katheteriseren.
In de wet BIG staat vermeld dat katheteriseren een voorbehouden handeling is. Wel
mag je, na gebleken bekwaamheid, in opdracht van de arts, een katheter inbrengen.
Het is belangrijk dat hiervoor een uitvoeringsverzoek is, met het type en de maat
(charrière) van de in te brengen katheter.
o Tot het verrichten van catheterisaties zijn bevoegd:
 a.de artsen,
 b.de verloskundigen, doch dezen uitsluitend voor zover het betreft
handelingen, in de aanhef van dit lid bedoeld, die overeenkomstig het bij of
krachtens hoofdstuk III bepaalde worden gerekend tot hun gebied van
deskundigheid.
o https://www.nursing.nl/PageFiles/11870/002_1391695134146.pdf
 Vergelijk het protocol wat je gevonden hebt met de observatielijsten van
blaaskatheteriseren
o http://educatie-en-school.infonu.nl/studievaardigheden/114834-blaaskatheterisatie-
bij-een-vrouw-protocol.html
o Ongv. Zelfde
 Bijzonderheden/aandachtspunten van de voorbehouden handeling
o Aandachtspunten verzorging:
 Goede voorlichting
 Rapporteren van datum en tijd van inbrengen en hoeveelheid aquadest
 Handschoenen aan bij het legen van een katheterzak
 Katheterzak moet onder blaasniveau hangen
 Extra aandacht voor goede hygiëne
 Min. 2 liter vocht per 24 uur
 Zuurgraad urine verhogen
 Desinfecteren van aftapkraan en aansluitpunt
 Aftapkraan mag de grond niet raken
 Bij weerstand inbrengen staken
 Gebruik voldoende glijmiddel!


3