Samenvatting Hoorcolleges Inleiding
Pedagogiek
Hoorcollege 1 Introductie
Pedagogische praktijken worden in sterke mate bepaald door maatschappelijke (culturele) factoren.
Opvoeding, vorming en onderwijs zijn geen op zichzelf staande eilandjes.
Pedagogiek (Koenen, Van Dale): is een opvoedingskunst en leer van de opvoeding. Een pedagoog is
volgens de Van Dale een gouverneur of leermeester; iemand die zich toelegt op de studie van de
pedagogiek. Volgens wikipedia is een pedagoog iemand die kijkt naar de ontwikkeling van de
jeugdige. Al deze omschrijvingen kloppen, maar het is veel meer dan dat!
Pedagogiek als opvoedingswetenschap: kennis over opvoeding, kennis ten dienste van opvoeding.
Hierbij: objectiviteit, neutraliteit, normativiteit of waardegeladenheid. Waardegeladenheid is ‘de
vraag wat opvoeding is, kan niet losgezien worden van de vraag wat opvoeding hoort te zijn’. Dit is
gebaseerd op bijvoorbeeld religieuze overtuiging, mensbeeld (bv. Gevoelswezen, rationeel wezen) of
maatschappelijke idealen. Bijvoorbeeld: “Wetenschappelijk onderzoek bewijst dat investeren in de
ontwikkeling van jonge kinderen van groot belang is. Een goede basis maakt een wereld van verschil
voor onze economie en maatschappij.” Dus de rechtvaardiging van dit pedagogisch onderzoek en
opvoeding is op economische gronden?!
Pedagogiek is een handelingswetenschap: gericht op het verbeteren van praktijken
(gezinsopvoeding, - ondersteuning basis- en voortgezet onderwijs (jeugd)hulpverlening en zorg
educatie en vorming.
Opvoeding als maatschappelijk verschijnsel: Wie zijn betrokken en wat doen ze? Waarom doen ze
dat zo? Waarom is dat wel/niet wenselijk? Volgens wie? En met het oog waarop (doel)? Wat zijn de
gevolgen/effecten van dit gedrag? En wat kunnen/moeten/willen/mogen we nu doen?
Ethische dilemma’s kunnen zijn: mogen agressieve patiënten in de gehandicaptenzorg worden
vastgebonden ter bescherming van zichzelf en anderen? Is een kind met overgewicht reden voor een
actie van Bureau Jeugdzorg?
Wet- en regelgeving, o.a.: Leerplichtwet, Wet op de Jeugdzorg, Universele verklaring Rechten van het
Kind, Kinderbescherming, WMO (wet maatschappelijke ondersteuning) vormen randvoorwaarden
voor pedagogische praktijken.
Pedagogiek = de wetenschap die zich bezighoudt met vraagstukken rond opvoeding, vorming, leren
en ontwikkeling in hun maatschappelijke en culturele context. Met als doel om de bestaande
opvoedingspraktijken beter te begrijpen en ze te verbeteren. Dit is vaak complex en ingewikkeld.
Hoorcollege 2 Overgewicht als opvoedingsvraagstuk
Het probleem
Uit een gezondheidsenquete van 2013 blijkt dat van de 2-25 jarigen bijna 15% (nu 20%) overgewicht
heeft, waarvan 3% ernstig overgewicht. Er zijn kleine verschillen tussen jongens en meisjes. Er is wel
Pedagogiek
Hoorcollege 1 Introductie
Pedagogische praktijken worden in sterke mate bepaald door maatschappelijke (culturele) factoren.
Opvoeding, vorming en onderwijs zijn geen op zichzelf staande eilandjes.
Pedagogiek (Koenen, Van Dale): is een opvoedingskunst en leer van de opvoeding. Een pedagoog is
volgens de Van Dale een gouverneur of leermeester; iemand die zich toelegt op de studie van de
pedagogiek. Volgens wikipedia is een pedagoog iemand die kijkt naar de ontwikkeling van de
jeugdige. Al deze omschrijvingen kloppen, maar het is veel meer dan dat!
Pedagogiek als opvoedingswetenschap: kennis over opvoeding, kennis ten dienste van opvoeding.
Hierbij: objectiviteit, neutraliteit, normativiteit of waardegeladenheid. Waardegeladenheid is ‘de
vraag wat opvoeding is, kan niet losgezien worden van de vraag wat opvoeding hoort te zijn’. Dit is
gebaseerd op bijvoorbeeld religieuze overtuiging, mensbeeld (bv. Gevoelswezen, rationeel wezen) of
maatschappelijke idealen. Bijvoorbeeld: “Wetenschappelijk onderzoek bewijst dat investeren in de
ontwikkeling van jonge kinderen van groot belang is. Een goede basis maakt een wereld van verschil
voor onze economie en maatschappij.” Dus de rechtvaardiging van dit pedagogisch onderzoek en
opvoeding is op economische gronden?!
Pedagogiek is een handelingswetenschap: gericht op het verbeteren van praktijken
(gezinsopvoeding, - ondersteuning basis- en voortgezet onderwijs (jeugd)hulpverlening en zorg
educatie en vorming.
Opvoeding als maatschappelijk verschijnsel: Wie zijn betrokken en wat doen ze? Waarom doen ze
dat zo? Waarom is dat wel/niet wenselijk? Volgens wie? En met het oog waarop (doel)? Wat zijn de
gevolgen/effecten van dit gedrag? En wat kunnen/moeten/willen/mogen we nu doen?
Ethische dilemma’s kunnen zijn: mogen agressieve patiënten in de gehandicaptenzorg worden
vastgebonden ter bescherming van zichzelf en anderen? Is een kind met overgewicht reden voor een
actie van Bureau Jeugdzorg?
Wet- en regelgeving, o.a.: Leerplichtwet, Wet op de Jeugdzorg, Universele verklaring Rechten van het
Kind, Kinderbescherming, WMO (wet maatschappelijke ondersteuning) vormen randvoorwaarden
voor pedagogische praktijken.
Pedagogiek = de wetenschap die zich bezighoudt met vraagstukken rond opvoeding, vorming, leren
en ontwikkeling in hun maatschappelijke en culturele context. Met als doel om de bestaande
opvoedingspraktijken beter te begrijpen en ze te verbeteren. Dit is vaak complex en ingewikkeld.
Hoorcollege 2 Overgewicht als opvoedingsvraagstuk
Het probleem
Uit een gezondheidsenquete van 2013 blijkt dat van de 2-25 jarigen bijna 15% (nu 20%) overgewicht
heeft, waarvan 3% ernstig overgewicht. Er zijn kleine verschillen tussen jongens en meisjes. Er is wel
