Handelingsgericht werken in passend onderwijs
H1. Handelingsgericht werken in de praktijk, ontwikkelingen en
achtergronden
1.1 Inleiding
Passend onderwijs heeft uitgangspunten geformuleerd die zich goed laten verenigen met de uitgangspunten
van het handelingsgericht werken.
1.2 Handelingsgericht werken: definitie en uitgangspunten
= een werkwijze om het onderwijs aan en de begeleiding van alle leerlingen in het onderwijs te verbeteren. Het
concretiseert een visie op doeltreffende leerlingbegeleiding in het perspectief van effectief adaptief onderwijs.
Bij handelingsgericht werken (HGW) is er sprake van een planmatige manier van werken, waarbij de
onderwijsprofessional de 7 uitgangspunten toepast:
1. De onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal
2. Het gaat om afstemming en wisselwerking, we gaan uit van transactie in de onderwijsleersituatie
3. De leraar doet ertoe
4. Positieve aspecten zijn van groot belang
5. We werken constructief samen
6. Ons handelen is doelgericht
7. De werkwijze is systematisch en transparant
1.2.1 De onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal
Als leraar zie je dingen, hoor je dingen, ken je de leerlingen, maak je inschatting van de situatie en zal je op de
grond van deze inschatting je reactie bepalen. Je sluit telkens aan bij de onderwijsbehoefte van het kind. Dat
wat de leerling nodig heeft is bij HGW leidend voor het handelen. Door te denken in defecten in plaats van
onderwijsbehoeften verleg je de locus of control. Het lijkt dan of je er weinig invloed op uit kunt oefenen.
Een andere reden om te werken met onderwijsbehoefte is de samenwerking tussen ouders. Wat de ouders
doen en wat de school doet is mooi af te stemmen.
Daarnaast kan de onderwijsbehoefte gezien worden als kapstok waar alle informatie, kennis en ervaring aan
opgehangen kan worden.
Onderwijsbehoeften zijn leidend, omdat het een gemeenschappelijke taal biedt, waarmee ouders,
professionals en het kind elkaar kunnen begrijpen.
Tot slot stellen onderwijsbehoeften de leraar in staat deze te clusteren op groepsniveau.
1.2.2 Het gaat om afstemming en wisselwerking, we gaan uit van transactie in de
onderwijsleersituatie
Kinderen ontwikkelen zich in een bepaalde omgeving. Deze omgeving beïnvloedt het kind en het kind
beïnvloedt de omgeving. Door uit te gaan van deze wisselwerking, zullen we de aandacht richten op het
analyseren en onderzoeken van de omgeving waarin het kind zich ontwikkelt. Het kind zal zich in een constante
dialoog met zijn omgeving ontwikkelen. Dit is een voortgaand proces van ontwikkeling waarbij de situatie
eerder dynamisch dan statisch is.
1.2.3 De leraar doet ertoe
De leraar speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de leerlingen. De leraar kan een positieve bijdrage
leveren aan de leerprestaties, taakwerkhouding en de sociale en emotionele ontwikkeling van de leerling.
Feedback op de aanpak van de taak en aanwijzingen over de te verwachten resultaten door van te voren
afgesprokene sociale tekens en versterkers, zijn het meest effectief.
1.2.4 Positieve aspecten zijn van groot belang
HGW zoekt naar kansen, kwaliteiten en mogelijkheden van het kind. Hoe kunnen we deze gebruiken en deze
talenten een plekje geven binnen de school. Praten over positieve aspecten creëert nog meer energie, meer
kracht en geeft een reëler beeld van de gehele werkelijkheid waarin kansen zich aandienen.
1.2.5 We werken constructief samen
Een goede communicatie vormt de basis voor effectieve ouderbetrokkenheid. Constructieve communicatie
heeft een positieve invloed op het sociaal en emotionele functioneren en welbevinden van het kind,
schoolprestaties en de werkhouding. Je kan het op 4 manieren inzetten:
- Samen met ouders de situatie analyseren, samen zoeken naar mogelijke verklaringen
- Samen met ouders de onderwijsbehoefte van de leerling formuleren en samen oplossingen bedenken
- Samen met de ouders doelen formuleren
H1. Handelingsgericht werken in de praktijk, ontwikkelingen en
achtergronden
1.1 Inleiding
Passend onderwijs heeft uitgangspunten geformuleerd die zich goed laten verenigen met de uitgangspunten
van het handelingsgericht werken.
1.2 Handelingsgericht werken: definitie en uitgangspunten
= een werkwijze om het onderwijs aan en de begeleiding van alle leerlingen in het onderwijs te verbeteren. Het
concretiseert een visie op doeltreffende leerlingbegeleiding in het perspectief van effectief adaptief onderwijs.
Bij handelingsgericht werken (HGW) is er sprake van een planmatige manier van werken, waarbij de
onderwijsprofessional de 7 uitgangspunten toepast:
1. De onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal
2. Het gaat om afstemming en wisselwerking, we gaan uit van transactie in de onderwijsleersituatie
3. De leraar doet ertoe
4. Positieve aspecten zijn van groot belang
5. We werken constructief samen
6. Ons handelen is doelgericht
7. De werkwijze is systematisch en transparant
1.2.1 De onderwijsbehoeften van leerlingen staan centraal
Als leraar zie je dingen, hoor je dingen, ken je de leerlingen, maak je inschatting van de situatie en zal je op de
grond van deze inschatting je reactie bepalen. Je sluit telkens aan bij de onderwijsbehoefte van het kind. Dat
wat de leerling nodig heeft is bij HGW leidend voor het handelen. Door te denken in defecten in plaats van
onderwijsbehoeften verleg je de locus of control. Het lijkt dan of je er weinig invloed op uit kunt oefenen.
Een andere reden om te werken met onderwijsbehoefte is de samenwerking tussen ouders. Wat de ouders
doen en wat de school doet is mooi af te stemmen.
Daarnaast kan de onderwijsbehoefte gezien worden als kapstok waar alle informatie, kennis en ervaring aan
opgehangen kan worden.
Onderwijsbehoeften zijn leidend, omdat het een gemeenschappelijke taal biedt, waarmee ouders,
professionals en het kind elkaar kunnen begrijpen.
Tot slot stellen onderwijsbehoeften de leraar in staat deze te clusteren op groepsniveau.
1.2.2 Het gaat om afstemming en wisselwerking, we gaan uit van transactie in de
onderwijsleersituatie
Kinderen ontwikkelen zich in een bepaalde omgeving. Deze omgeving beïnvloedt het kind en het kind
beïnvloedt de omgeving. Door uit te gaan van deze wisselwerking, zullen we de aandacht richten op het
analyseren en onderzoeken van de omgeving waarin het kind zich ontwikkelt. Het kind zal zich in een constante
dialoog met zijn omgeving ontwikkelen. Dit is een voortgaand proces van ontwikkeling waarbij de situatie
eerder dynamisch dan statisch is.
1.2.3 De leraar doet ertoe
De leraar speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de leerlingen. De leraar kan een positieve bijdrage
leveren aan de leerprestaties, taakwerkhouding en de sociale en emotionele ontwikkeling van de leerling.
Feedback op de aanpak van de taak en aanwijzingen over de te verwachten resultaten door van te voren
afgesprokene sociale tekens en versterkers, zijn het meest effectief.
1.2.4 Positieve aspecten zijn van groot belang
HGW zoekt naar kansen, kwaliteiten en mogelijkheden van het kind. Hoe kunnen we deze gebruiken en deze
talenten een plekje geven binnen de school. Praten over positieve aspecten creëert nog meer energie, meer
kracht en geeft een reëler beeld van de gehele werkelijkheid waarin kansen zich aandienen.
1.2.5 We werken constructief samen
Een goede communicatie vormt de basis voor effectieve ouderbetrokkenheid. Constructieve communicatie
heeft een positieve invloed op het sociaal en emotionele functioneren en welbevinden van het kind,
schoolprestaties en de werkhouding. Je kan het op 4 manieren inzetten:
- Samen met ouders de situatie analyseren, samen zoeken naar mogelijke verklaringen
- Samen met ouders de onderwijsbehoefte van de leerling formuleren en samen oplossingen bedenken
- Samen met de ouders doelen formuleren
