Boek Datering Inhoud/kenmerken/interpretatie
Genesis De Priesterbron • Twee delen:
combineerde de - H1-11 (Verhalen van de eerste schepselen)
verschillende bron- - H12-50 (Begin van de geschiedenis van Israel bij Abraham.)
nen in ongeveer • Overeenkomsten met buiten-Bijbelse geschriften, zoals Enuma Elish en Gilgamesj.
550 BCE tot de • Volgens Julius Wellhausen hebben de auteurs uit vier bronnen geput: J, D, E, P.*
huidige Pentateuch. Hoofdthema’s van J, E en P in Gen. 12-50 zijn: drievoudige belofte aan Abraham (J),
dromen en etiologie (E), lijsten van nakomelingen (P).
• Hoofdthema: ballingschap en terugkeer (Abraham, Jozef, Jakob).
Exodus • Geboorte van Mozes, etiologie voor zijn naam en link naar verhaal Noach.
• Vrouwen krijgen een belangrijke plek binnen Exodus
• Pascha wordt beschreven met haar symboliek.
• Waarschijnlijk vond de Exodus in de 13e eeuw BCE plaats.
• Het aantal Israëlieten is waarschijnlijk overdreven en de doortocht door de Rietzee
kan ook letterlijk genomen worden.
• Verbonden die worden beschreven zijn veelal opgebouwd volgens de verbonden
van de Hethieten (Zes elementen).
• Drie versies van de Decaloog
• Exclusieve aanbidding van Adonai en liefde voor de naaste, waren de essentie van
het verbond dat de Israëlieten verenigde.
• Verbondscode:casuïstische wetten, waarbij overtreding een aanval op God bete-
kende, net zoals in de Code van Hammurapi (het hoofddoel van zulk soort teksten
was om de Koninklijke macht te verheerlijken).
• Het getal 40 dient als een overgangsaanduiding tussen twee verschillende tijdper-
ken.
• Verhaal van Gouden Kalf met twee lagen: kritiek op 1) Aäron en 2) Jerobeam.
• Rituele Decaloog: de tweede Tien Geboden met twee nadrukken:
- Aanbidding van Adonai moet niet verstoord worden door Kanaänitische
godsdienst en gemengde huwelijken zijn verboden.
- De oprichting van drie heilige feesten
Leviticus Vijf delen:
1. 1-7 | Offers
a. Brandoffers
b. Graanoffers
c. Vette delen die worden geofferd
d. Schuldoffers
2. 8-10 | Inwijdingsceremonies van priesters en de nasleep daarvan
3. 11-15 | Reinheid en onreinheid
4. 16 | Yom Kippur
5. 17-26 | Heiligheid Code
6. 27 | Aanvullende instructies over geloften en offers
Numeri • Naam is van de volkstellingen aan het begin van het boek
• Na de volkstellingen, worden instructies gegeven voor de organisatie van het kamp.
• Belangrijk thema: rebellie. (Miriam en Aaron, de verkenners, Dathan en Abiram,
Korach, Meriba, de koperen slang, Baäl Peor)
• Koningen van gebieden die de Israëlieten weigeren door hun land te laten trekken
worden in Numeri met Goddelijke hulp telkens verslagen.
•Numeri geeft de laatste voorbereidingen voor het volk voordat ze Kanaän intrekken.
Deuteronomium • Tweede wet.
• Afscheidsrede van Mozes
• Samengesteld door de Deuteronomistische school die de kernboodschap wilde
doorgeven: ‘Israel moet terugkeren naar de originele ideeën zoals die zijn voorge-
steld in het verbond dat God met Mozes maakte.’
• De kern staat in H12-26: wetten en regels.
• Prominentie wordt gegeven aan de Levieten (=verschil met Priestertradities)
• Instelling van het koningschap
• 1) Interesse in profetie (net als Elohist) en 2) Connecties met Hosea > Noordrijk
• Verbond tussen Israel en Adonai is opgesteld volgens het suzereiniteitsverdrag.
• Kernboodschap: wees trouw aan de wetten.
• Conclusie v/d Pentateuch; ook een theologische inleiding op het Deut. Gesch.
Genesis De Priesterbron • Twee delen:
combineerde de - H1-11 (Verhalen van de eerste schepselen)
verschillende bron- - H12-50 (Begin van de geschiedenis van Israel bij Abraham.)
nen in ongeveer • Overeenkomsten met buiten-Bijbelse geschriften, zoals Enuma Elish en Gilgamesj.
550 BCE tot de • Volgens Julius Wellhausen hebben de auteurs uit vier bronnen geput: J, D, E, P.*
huidige Pentateuch. Hoofdthema’s van J, E en P in Gen. 12-50 zijn: drievoudige belofte aan Abraham (J),
dromen en etiologie (E), lijsten van nakomelingen (P).
• Hoofdthema: ballingschap en terugkeer (Abraham, Jozef, Jakob).
Exodus • Geboorte van Mozes, etiologie voor zijn naam en link naar verhaal Noach.
• Vrouwen krijgen een belangrijke plek binnen Exodus
• Pascha wordt beschreven met haar symboliek.
• Waarschijnlijk vond de Exodus in de 13e eeuw BCE plaats.
• Het aantal Israëlieten is waarschijnlijk overdreven en de doortocht door de Rietzee
kan ook letterlijk genomen worden.
• Verbonden die worden beschreven zijn veelal opgebouwd volgens de verbonden
van de Hethieten (Zes elementen).
• Drie versies van de Decaloog
• Exclusieve aanbidding van Adonai en liefde voor de naaste, waren de essentie van
het verbond dat de Israëlieten verenigde.
• Verbondscode:casuïstische wetten, waarbij overtreding een aanval op God bete-
kende, net zoals in de Code van Hammurapi (het hoofddoel van zulk soort teksten
was om de Koninklijke macht te verheerlijken).
• Het getal 40 dient als een overgangsaanduiding tussen twee verschillende tijdper-
ken.
• Verhaal van Gouden Kalf met twee lagen: kritiek op 1) Aäron en 2) Jerobeam.
• Rituele Decaloog: de tweede Tien Geboden met twee nadrukken:
- Aanbidding van Adonai moet niet verstoord worden door Kanaänitische
godsdienst en gemengde huwelijken zijn verboden.
- De oprichting van drie heilige feesten
Leviticus Vijf delen:
1. 1-7 | Offers
a. Brandoffers
b. Graanoffers
c. Vette delen die worden geofferd
d. Schuldoffers
2. 8-10 | Inwijdingsceremonies van priesters en de nasleep daarvan
3. 11-15 | Reinheid en onreinheid
4. 16 | Yom Kippur
5. 17-26 | Heiligheid Code
6. 27 | Aanvullende instructies over geloften en offers
Numeri • Naam is van de volkstellingen aan het begin van het boek
• Na de volkstellingen, worden instructies gegeven voor de organisatie van het kamp.
• Belangrijk thema: rebellie. (Miriam en Aaron, de verkenners, Dathan en Abiram,
Korach, Meriba, de koperen slang, Baäl Peor)
• Koningen van gebieden die de Israëlieten weigeren door hun land te laten trekken
worden in Numeri met Goddelijke hulp telkens verslagen.
•Numeri geeft de laatste voorbereidingen voor het volk voordat ze Kanaän intrekken.
Deuteronomium • Tweede wet.
• Afscheidsrede van Mozes
• Samengesteld door de Deuteronomistische school die de kernboodschap wilde
doorgeven: ‘Israel moet terugkeren naar de originele ideeën zoals die zijn voorge-
steld in het verbond dat God met Mozes maakte.’
• De kern staat in H12-26: wetten en regels.
• Prominentie wordt gegeven aan de Levieten (=verschil met Priestertradities)
• Instelling van het koningschap
• 1) Interesse in profetie (net als Elohist) en 2) Connecties met Hosea > Noordrijk
• Verbond tussen Israel en Adonai is opgesteld volgens het suzereiniteitsverdrag.
• Kernboodschap: wees trouw aan de wetten.
• Conclusie v/d Pentateuch; ook een theologische inleiding op het Deut. Gesch.
