SAMENVATTING BUSINESS ETHICS
TENTAMENDOELEN
Let op: 25 meerkeuze vragen en 3 openvragen (over punten 4-6).
1. Student kent de concepten ethiek, moraliteit en bedrijfsethiek.
2. Student kent de filosofische inzichten van Kant.
3. Student kent de economische inzichten van Friedman, Elkington en Raworth en het triple layered
BMC.
4. Student kan bedrijfsmoreel beoordelen.
5. Student kan een opinie vormen, onderbouwd met argumenten.
6. Een korte betogende tekst schrijven op niveau 2.
STUDENT KENT DE CONCEPTEN ETHIEK, MORALITEIT EN BEDRIJFSETHIEK
ETHIEK
Uitleg: De rationele studie van moraliteit. Kritisch vermogen ontwikkelen om de juiste keuzes te maken en die
te onderbouwen voor als je straks zelf onderneemt of werkt als entrepreneur.
MORALITEIT
Uitleg: Stelt vast wat er in welke groep als OK wordt gezien. Ethiek onderzoekt de mores oftewel wat is in welke
groep OK. Wat is goed en fout.
Toelichting: ‘Wat wordt algemeen als juist en onjuist gezien binnen een bepaalde groep, denk aan normen en
waarden binnen een cultuur, land, regio, klasse, traditie of religie.’
BEDRIJFSETHIEK/ONDERNEMERSETHIEK
Bedrijfsethiek: wat is het doel van een bedrijf? Het gaat over het kritische vermogen om de juiste keuzes te
maken binnen een organisatie. Denk aan: waarde creëren, bijdragen aan de samenleving, werknemers
tevreden houden en winst maken.
Grow the pie: bedrijven die ethisch verantwoorde keuzes maken (MVO), doen het 3% beter op de beurs dan
bedrijven die niet-ethisch verantwoorde keuzes maken.
FILOSOFISCHE INZICHTEN VAN KANT
PRINCIPES IMMANUEL KANT
- De mens heeft een denkend vermogen
- Gaat uit van het principe van omkeerbaarheid. Dit noem je ook wel categorisch imperatief: hanteer
altijd de regel waarvan je wilt dat het algemene wet wordt. ‘Je mag niet liegen’, je zou willen dat dat
, een wet is. Daar heb je empathie voor nodig. Je denkt niet alleen aan jezelf, maar verplaats je in de
ander: dan weet je wat goed of fout is.
- Je bent atonoom. Dit komt door de vrijheid die er is, draag je verantwoordelijkheid. Je moet zelf je
dingen kunnen verantwoorden.
- Utilitairisme: Het algemene nut rechtvaardigen dat ‘wat jij zou doen’?
TOEPASSEN STAPPENPLAN KANT
1. Wat gebeurt er? Arie steelt brood. Je haalt de wissel om om 4 extra mensen te redden. Jeans center
buit werknemers uit in Bangladesh.
2. Maak het algemene wet. Iedereen gaat het ten alle tijden doen. Iedereen mag stelen als hij/zij te kort
heeft aan iets. Iedereen verkiest voor de meeste overlevende. Alle textiel medewerkers worden
uitgebuit.
3. Bij jou wordt hetzelfde gedaan, of jij maakt het ook mee. Er wordt van mij eten gesloten. Mijn leven
wordt gered t.o.v. het leven van iemand anders. Ik word uitgebuit.
4. Het gevolg is … Continu van elkaar stelen. Bezit is niet meer veilig. Een iemand gaat dood om 5
anderen te redden. Iedereen wordt als slaaf behandeld op de werkvloer.
5. Beter om het wel/niet te doen? Beter om niet te stelen. Beter om meerderheid mensen te redden.
Beter om aan te kaarten.
6. Moeten we het op een andere manier oplossen? Toch te gaan bedelen, instanties banderen.
Wisselspoor om zetten en proberen man te wekken. Jeans Centre + Bangladesh samenwerken aan
betere arbeidsomstandigheden.
ECONOMISCHE INZICHTEN VAN FRIEDMAN, ELKINGTON EN RAWORD + TRIPPLE BMC
MILTON FRIEDMAN – AMERIKAANS ECONOOM
STANDPUNTEN FRIEDMAN
Uitleg: het doel van bedrijven is winstmaximalisatie en ze hebben geen verplichting om rekening te houden
met zaken zoals sociale rechtvaardigheid of het welzijn van de samenleving. Hij vindt dat de overheid daarvoor
verantwoordelijk is. Hij vindt dat al het geld van de aandeelhouders is. Zij mogen bepalen wat zij er mee doen.
Gevolgen: Bedrijven focussen zich op korte termijn, kwartaalcijfers en extreme focus op exponentieel groeien.
KRITIEK OP FRIEDMAN DOOR BETEKENISECONOMEN
GEEN VERANTWOORDELIJKHEID
Bedrijven volgen de lokale regels maar voelen zich niet verantwoordelijk voor het grotere gevolg.
Voorbeeld: Shell voelt geen verantwoordelijkheid voor olielekkage in Nigeria, sjoemelen met uitstootcijfers VW
KORTE TERMIJN DENKEN
Door focus te leggen op kwartaalcijfers en groei, verliezen bedrijven de lange termijn (doelen/gevolgen) uit het
zicht.
Voorbeeld: Medicijnen testen in Afrika.
MONOPOLIE-VORMING
TENTAMENDOELEN
Let op: 25 meerkeuze vragen en 3 openvragen (over punten 4-6).
1. Student kent de concepten ethiek, moraliteit en bedrijfsethiek.
2. Student kent de filosofische inzichten van Kant.
3. Student kent de economische inzichten van Friedman, Elkington en Raworth en het triple layered
BMC.
4. Student kan bedrijfsmoreel beoordelen.
5. Student kan een opinie vormen, onderbouwd met argumenten.
6. Een korte betogende tekst schrijven op niveau 2.
STUDENT KENT DE CONCEPTEN ETHIEK, MORALITEIT EN BEDRIJFSETHIEK
ETHIEK
Uitleg: De rationele studie van moraliteit. Kritisch vermogen ontwikkelen om de juiste keuzes te maken en die
te onderbouwen voor als je straks zelf onderneemt of werkt als entrepreneur.
MORALITEIT
Uitleg: Stelt vast wat er in welke groep als OK wordt gezien. Ethiek onderzoekt de mores oftewel wat is in welke
groep OK. Wat is goed en fout.
Toelichting: ‘Wat wordt algemeen als juist en onjuist gezien binnen een bepaalde groep, denk aan normen en
waarden binnen een cultuur, land, regio, klasse, traditie of religie.’
BEDRIJFSETHIEK/ONDERNEMERSETHIEK
Bedrijfsethiek: wat is het doel van een bedrijf? Het gaat over het kritische vermogen om de juiste keuzes te
maken binnen een organisatie. Denk aan: waarde creëren, bijdragen aan de samenleving, werknemers
tevreden houden en winst maken.
Grow the pie: bedrijven die ethisch verantwoorde keuzes maken (MVO), doen het 3% beter op de beurs dan
bedrijven die niet-ethisch verantwoorde keuzes maken.
FILOSOFISCHE INZICHTEN VAN KANT
PRINCIPES IMMANUEL KANT
- De mens heeft een denkend vermogen
- Gaat uit van het principe van omkeerbaarheid. Dit noem je ook wel categorisch imperatief: hanteer
altijd de regel waarvan je wilt dat het algemene wet wordt. ‘Je mag niet liegen’, je zou willen dat dat
, een wet is. Daar heb je empathie voor nodig. Je denkt niet alleen aan jezelf, maar verplaats je in de
ander: dan weet je wat goed of fout is.
- Je bent atonoom. Dit komt door de vrijheid die er is, draag je verantwoordelijkheid. Je moet zelf je
dingen kunnen verantwoorden.
- Utilitairisme: Het algemene nut rechtvaardigen dat ‘wat jij zou doen’?
TOEPASSEN STAPPENPLAN KANT
1. Wat gebeurt er? Arie steelt brood. Je haalt de wissel om om 4 extra mensen te redden. Jeans center
buit werknemers uit in Bangladesh.
2. Maak het algemene wet. Iedereen gaat het ten alle tijden doen. Iedereen mag stelen als hij/zij te kort
heeft aan iets. Iedereen verkiest voor de meeste overlevende. Alle textiel medewerkers worden
uitgebuit.
3. Bij jou wordt hetzelfde gedaan, of jij maakt het ook mee. Er wordt van mij eten gesloten. Mijn leven
wordt gered t.o.v. het leven van iemand anders. Ik word uitgebuit.
4. Het gevolg is … Continu van elkaar stelen. Bezit is niet meer veilig. Een iemand gaat dood om 5
anderen te redden. Iedereen wordt als slaaf behandeld op de werkvloer.
5. Beter om het wel/niet te doen? Beter om niet te stelen. Beter om meerderheid mensen te redden.
Beter om aan te kaarten.
6. Moeten we het op een andere manier oplossen? Toch te gaan bedelen, instanties banderen.
Wisselspoor om zetten en proberen man te wekken. Jeans Centre + Bangladesh samenwerken aan
betere arbeidsomstandigheden.
ECONOMISCHE INZICHTEN VAN FRIEDMAN, ELKINGTON EN RAWORD + TRIPPLE BMC
MILTON FRIEDMAN – AMERIKAANS ECONOOM
STANDPUNTEN FRIEDMAN
Uitleg: het doel van bedrijven is winstmaximalisatie en ze hebben geen verplichting om rekening te houden
met zaken zoals sociale rechtvaardigheid of het welzijn van de samenleving. Hij vindt dat de overheid daarvoor
verantwoordelijk is. Hij vindt dat al het geld van de aandeelhouders is. Zij mogen bepalen wat zij er mee doen.
Gevolgen: Bedrijven focussen zich op korte termijn, kwartaalcijfers en extreme focus op exponentieel groeien.
KRITIEK OP FRIEDMAN DOOR BETEKENISECONOMEN
GEEN VERANTWOORDELIJKHEID
Bedrijven volgen de lokale regels maar voelen zich niet verantwoordelijk voor het grotere gevolg.
Voorbeeld: Shell voelt geen verantwoordelijkheid voor olielekkage in Nigeria, sjoemelen met uitstootcijfers VW
KORTE TERMIJN DENKEN
Door focus te leggen op kwartaalcijfers en groei, verliezen bedrijven de lange termijn (doelen/gevolgen) uit het
zicht.
Voorbeeld: Medicijnen testen in Afrika.
MONOPOLIE-VORMING
