H13 Therapieën voor psychische stoornissen
13.1 Wat is therapie?
Er bestaan talloze vormen van therapie voor psychische stoornissen, maar het
gemeenschappelijke element is een therapeutische relatie die is gericht op het verbeteren van
iemands geestelijke, gedragsmatige en/of sociale functioneren. Therapeuten spreken meestal
over patiënten of cliënten. Patiënt wordt meestal gebruikt door behandelaars vanuit een
biologisch of medische invalshoek en cliënt door therapeuten die psychische stoornissen niet
als ziekten beschouwen, maar als problemen die bij het leven horen. Het medische model
gaat ervan uit dat psychische stoornissen gelijk zijn aan lichamelijk ziekten. Therapeutische
alliantie is de relatie tussen therapeut en cliënt, waarbij beide partijen samenwerken om de
cliënt te helpen het hoofd te bieden aan psychologische of gedragsmatige problemen. De
kwaliteit van deze alliantie is de meest bepalende factor bij de effectiviteit van therapie.
Vertrouwen en empathie zijn hiervoor het meest belangrijk. Naast het proces van het vestigen
van een relatie tussen therapeut en cliënt, verloopt een therapeutisch proces normaal
gesproken volgens de volgende stappen: identificeren van het probleem, identificeren van
oorzaken van het probleem en/of de omstandigheden die het probleem in stand houden en een
keuze voor een bepaald soort behandeling maken en dan de behandeling zelf. Hoe we omgaan
met psychische stoornissen is afhankelijk van de wijze waarop we over psychische
stoornissen denken. In middeleeuws Europe werden psychische stoornissen vaak als het werk
van duivels en demonen gezien. Er werd op aangedrongen deze mensen in een inrichting
onder te brengen, zodat ze beschermt werden tegen de wereld, maar helaas werd dit vaak niet
verwezenlijkt. De beruchtste inrichting was het Bethlehem Hospital in Londen, waar mensen
de inwoners konden bekijken als een soort show. In de meeste inrichtingen werden de
inwoners in het gunstigste geval alleen lichamelijk verzorgd. De tegenwoordige therapieën
zijn gebaseerd op psychologische en biologische theorieën over de geest en het gedrag.
Psychologische therapie is gebaseerd op psychologische principes (in plaats van op het
medische model), vaak psychotherapie genoemd. Tussen psychotherapie en counseling
bestaat geen scherp onderscheid, hoewel counseling in de praktijk meestal wordt gebruikt
voor een korter proces waarin een specifiek probleem centraal staat, terwijl psychotherapie
doorgaans de lange termijn betreft en zich richt op een breder spectrum van problemen.
Psychotherapie is gericht op het veranderen van verstorende gedachten, gevoelens en gedrag
met behulp van psychologische technieken. Er bestaan verschillende vormen van
psychotherapie: inzichtgevende therapie en klachtgerichte therapie. Inzichtgevende therapie is
erop gericht mensen inzicht te geven in hun problemen, waardoor ze hun gedachten, motieven
of gevoelens kunnen veranderen. Klachtgerichte therapie richt zich voornamelijk op
gedragsveranderingen. Biomedische therapie is een behandeling waarbij het accent ligt op het
veranderen van de hersenen, vooral door het toepassen van geneesmiddelen, psychochirurgie
of elektroshocktherapie. Vaak kiest men voor een gecombineerde benadering van
psychologische therapie en biomedische therapie, waarbij men zowel gebruikmaakt van
geneesmiddelen als van psychotherapie. In verschillende culturen wordt heel verschillend
gedacht over psychische stoornissen en het behandelen daarvan. De overwegende visie in de
meer individualistische westerse cultuur is dat psychische stoornissen meestal veroorzaakt
worden door een ziekteproces, genetische fouten, verstoorde hersenprocessen, een ongezonde
omgeving of stressoren. In Aziatische maatschappijen worden ze eerder beschouwd als een
verstoring van de verbinding tussen het individu en de groep. En veel Afrikanen geloven dat
ze ontstaan doordat een individu vervreemd is geraakt van de natuur en de gemeenschap en
13.1 Wat is therapie?
Er bestaan talloze vormen van therapie voor psychische stoornissen, maar het
gemeenschappelijke element is een therapeutische relatie die is gericht op het verbeteren van
iemands geestelijke, gedragsmatige en/of sociale functioneren. Therapeuten spreken meestal
over patiënten of cliënten. Patiënt wordt meestal gebruikt door behandelaars vanuit een
biologisch of medische invalshoek en cliënt door therapeuten die psychische stoornissen niet
als ziekten beschouwen, maar als problemen die bij het leven horen. Het medische model
gaat ervan uit dat psychische stoornissen gelijk zijn aan lichamelijk ziekten. Therapeutische
alliantie is de relatie tussen therapeut en cliënt, waarbij beide partijen samenwerken om de
cliënt te helpen het hoofd te bieden aan psychologische of gedragsmatige problemen. De
kwaliteit van deze alliantie is de meest bepalende factor bij de effectiviteit van therapie.
Vertrouwen en empathie zijn hiervoor het meest belangrijk. Naast het proces van het vestigen
van een relatie tussen therapeut en cliënt, verloopt een therapeutisch proces normaal
gesproken volgens de volgende stappen: identificeren van het probleem, identificeren van
oorzaken van het probleem en/of de omstandigheden die het probleem in stand houden en een
keuze voor een bepaald soort behandeling maken en dan de behandeling zelf. Hoe we omgaan
met psychische stoornissen is afhankelijk van de wijze waarop we over psychische
stoornissen denken. In middeleeuws Europe werden psychische stoornissen vaak als het werk
van duivels en demonen gezien. Er werd op aangedrongen deze mensen in een inrichting
onder te brengen, zodat ze beschermt werden tegen de wereld, maar helaas werd dit vaak niet
verwezenlijkt. De beruchtste inrichting was het Bethlehem Hospital in Londen, waar mensen
de inwoners konden bekijken als een soort show. In de meeste inrichtingen werden de
inwoners in het gunstigste geval alleen lichamelijk verzorgd. De tegenwoordige therapieën
zijn gebaseerd op psychologische en biologische theorieën over de geest en het gedrag.
Psychologische therapie is gebaseerd op psychologische principes (in plaats van op het
medische model), vaak psychotherapie genoemd. Tussen psychotherapie en counseling
bestaat geen scherp onderscheid, hoewel counseling in de praktijk meestal wordt gebruikt
voor een korter proces waarin een specifiek probleem centraal staat, terwijl psychotherapie
doorgaans de lange termijn betreft en zich richt op een breder spectrum van problemen.
Psychotherapie is gericht op het veranderen van verstorende gedachten, gevoelens en gedrag
met behulp van psychologische technieken. Er bestaan verschillende vormen van
psychotherapie: inzichtgevende therapie en klachtgerichte therapie. Inzichtgevende therapie is
erop gericht mensen inzicht te geven in hun problemen, waardoor ze hun gedachten, motieven
of gevoelens kunnen veranderen. Klachtgerichte therapie richt zich voornamelijk op
gedragsveranderingen. Biomedische therapie is een behandeling waarbij het accent ligt op het
veranderen van de hersenen, vooral door het toepassen van geneesmiddelen, psychochirurgie
of elektroshocktherapie. Vaak kiest men voor een gecombineerde benadering van
psychologische therapie en biomedische therapie, waarbij men zowel gebruikmaakt van
geneesmiddelen als van psychotherapie. In verschillende culturen wordt heel verschillend
gedacht over psychische stoornissen en het behandelen daarvan. De overwegende visie in de
meer individualistische westerse cultuur is dat psychische stoornissen meestal veroorzaakt
worden door een ziekteproces, genetische fouten, verstoorde hersenprocessen, een ongezonde
omgeving of stressoren. In Aziatische maatschappijen worden ze eerder beschouwd als een
verstoring van de verbinding tussen het individu en de groep. En veel Afrikanen geloven dat
ze ontstaan doordat een individu vervreemd is geraakt van de natuur en de gemeenschap en
