College 1
Deel 1: basistheorie en voorbereiding van de literatuur
Basisbegrippen
Cultuur = een groep mensen met dezelfde waarden, normen en gewoonten. Cultuur staat niet vast –
het veranderd steeds
Subcultuur = kleine groepjes binnen een cultuur
Etnocentrisme theorie
3 soorten groepen in meervoudige samenlevingen
1. Ingroups = groepen waartoe een persoon behoort en waarvan de normen worden geaccepteerd
2. Outgroups = degenen waartoe een persoon niet behoort en wiens normen worden afgewezen
3. Positieve referentiegroepen = groepen waartoe een persoon niet behoort, maar waarvan de
normen worden geaccepteerd
Het is waarschijnlijk dat de dominante samenleving wordt gezien als
Een positieve referentiegroep voor degenen die willen integreren of assimileren,
Terwijl het waarschijnlijk wordt gezien als een outgroup door degenen die willen scheiden of
marginaliseren
Etnocentrismetheorie
= stelt dat etnocentrisme een sociaal en psychologisch universeel verschijnsel is – alle culturele
groeperingen beoordelen zichzelf positiever dan outgroups.
Bij etnocentrisme geldt dat hoe positiever personen hun groep beoordelen, hoe negatiever zij
outgroups beoordelen.
Brewer heeft deze ingroup-vooringenomenheid echter onderzocht en heeft betoogd dat
dergelijk vriendjespolitiek binnen de groep niet noodzakelijkerwijs geassocieerd is met
afwijking van de outgroup.
Etnocentrisme als psychologisch universeel: etnocentrisme is een wijdverbreid fenomeen; maar
het varieert in expressie tussen etnisch-culturele groepen.
Het hebben van buitenlandse vrienden vermindert zowel de individuele als de collectieve dreiging.
Indirect contact is effectief in het verminderen van vooroordelen tegen buitenlanders
Belangrijke begrippen voor de contacthypothese: stereotypen, vooroordelen en discriminatie
Het is mogelijk dat sommige acties van individuen (zoals reacties op vooroordelen en discriminatie)
kunnen leiden tot veranderingen in de interculturele contexten.
Pettigrew heeft de 2 verschillende tradities van het onderzoeken van interculturele relaties
geïdentificeerd:
1. Psychologisch en richt zich op individuele en intergroepsprocessen (micro)
2. Cultureel en structureel en richt zich op factoren op maatschappelijk niveau, zoals de
voorgeschiedenis van relaties (macro).
Ze zouden eerder complementair dan tegenstrijdig moeten zijn
, Stereotypen
= meestal over gedragingen of persoonlijkheidskenmerken die je toeschrijft aan een groep (cognitief)
Positief = zorgt voor structuur, organisatie en voorspelbaarheid
Negatief = als je gaat over generaliseren waardoor er een negatief beeld bestaat
Stereotypering is geworteld in de historische beelden en collectieve sociale representaties van een
groep
Campbell: hij stelde voor dat hoe groter de echte culturele verschillen tussen twee groepen mensen,
hoe groter de kans dat deze verschillen in hun wederzijdse stereotypen zullen verschijnen
Er is enige convergentie van bewijs voor de validiteit van stereotypen in intergroepsrelaties. Het is
echter waarschijnlijk dat hun nut niet opweegt tegen hun problemen van overgeneralisatie
Spiegelbeeld fenomeen
= Als twee groepen bijvoorbeeld met elkaar in conflict zijn, ziet elk zichzelf als vreedzaam en de
ander als oorlogszuchtig; en deze stereotypen worden beantwoord.
Stereotype inhoudsmodel / stereotype content model
= onderscheidt twee dimensies van stereotypen: competentie en warmte.
(Uit deze onderzoeken blijkt dat er minimaal 2 dimensies nodig zijn om de stereotypen die over verschillende
groepen worden gehanteerd te onderscheiden)
Competentie
Laag Hoog
Laag Minachtend/ Contemptuous stereotype Jaloers/ envious stereotype
(dakloze en arme mensen; migranen (rijke mensen, professionals en
zonder papieren) immigranten uit Oost-azie)
Lage status hoog competitief
Warmte
Hoge status en hoog competitief
Hoog Paternalistisch/ paternalistic stereotype Bewondering / admiration
(huisvrouwen, ouderen, migranten van stereotype
Italië en Ierland) (studenten, 3e generatie migranten
en migranten van Europa en Canada)
Lage status en niet competitief
Hoge status en niet competitief
, Vooroordelen
= Negatieve meningen en verwachtingen over mensen uit een bepaalde groep (affectief/evaluatie)
Onderscheid in vormen van vooroordelen:
1. Ouderwets racisme
2. Nieuw (of modern) racisme.
Dit onderscheid is geworteld in de bevinding dat veel individuen nu terughoudend zijn om
openlijk racistische attitudes te uiten en racisme indirect proberen uit te drukken.
Deze verandering ging gepaard met een verschuiving van een focus op de biologische basis
van groepsdifferentiatie naar een culturele basis, en zelfs naar niet-specifieke uitingen van
minderwaardigheid en superioriteit.
2 soorten vooroordelen:
1. Algemene etnische vooroordelen
2. Etnische attitudes ten opzichte van specifieke groepen
Enkele sociaaleconomische variabelen als voorspellers van vooroordelen - beoordeeld op schalen
van:
Schuld
Beleid
Verstoring
Multiculturalisme
Assimilatie
Landen die welvarender waren, hadden over het algemeen meer steun voor beleid dat interculturele
contacten bevorderde.
3 verschillende clusters van personen die varieerden volgens hun houding ten opzichte van
immigranten in Europa.
Items stelden vragen over categorische toegangscriteria (zoals huidskleur en religie) en
individuele uitzettingscriteria (zoals criminele geschiedenis, werkloosheid).
1. Eén groep was een milde gatekeeper (23% van de steekproef), die tegen alle criteria was.
Zweden, Noorwegen en Denemarken
2. Een tweede groep werd de strikte gatekeeper genoemd (36%), die voorstander was van alle
criteria
Polen, Portugal, Griekenland en Hongarije
3. Een derde groep, genaamd individualistische gatekeeper (41%), gaf de voorkeur aan
individuele criteria maar was tegen categorische criteria
Nederland, Duitsland en Zwitserland
Het verschil in landen kan te wijten zijn aan een geografische spreiding - het suggereert dat
de geschiedenis van het beleid en de middelen voor arbeidsbehoeften deze
landenverschillen kunnen verklaren
Xenofobie
= angst voor vreemdelingen
Een fundamenteel kenmerk van pluralistische samenlevingen is dat er waarschijnlijk een complex
patroon van interetnische attitudes bestaat tussen ingoup- en outgroup-leden.
, Discriminatie
= omdat ze uit een groep horen waar iemand een vooroordeel heeft (gedrag)
Discriminatie is het resultaat van stereotypen (cognitieve processen) en vooroordelen (evaluatieve
processen)
Critici van het multiculturalisme
= beweren vaak dat discriminatie als zijn echte motief de wens heeft om mensen op hun plaats te
houden door ze gemakkelijker te identificeren als anders en misschien van mindere waarde in de
samenleving
Discriminatie houdt in:
daden van gedwongen uitsluiting (zoals bij segregatie en uitsluiting), maar ook naar gedwongen
opname (zoals bij assimilatie in de smeltkroes)
Geen discriminatie als:
Wanneer een samenleving openstaat voor de wensen van een individu of groep en deze accepteert,
en waar individuen vrij zijn om hun gewenste mate van cultureel onderhoud en deelname aan de
grotere samenleving te kiezen
Deel 1: basistheorie en voorbereiding van de literatuur
Basisbegrippen
Cultuur = een groep mensen met dezelfde waarden, normen en gewoonten. Cultuur staat niet vast –
het veranderd steeds
Subcultuur = kleine groepjes binnen een cultuur
Etnocentrisme theorie
3 soorten groepen in meervoudige samenlevingen
1. Ingroups = groepen waartoe een persoon behoort en waarvan de normen worden geaccepteerd
2. Outgroups = degenen waartoe een persoon niet behoort en wiens normen worden afgewezen
3. Positieve referentiegroepen = groepen waartoe een persoon niet behoort, maar waarvan de
normen worden geaccepteerd
Het is waarschijnlijk dat de dominante samenleving wordt gezien als
Een positieve referentiegroep voor degenen die willen integreren of assimileren,
Terwijl het waarschijnlijk wordt gezien als een outgroup door degenen die willen scheiden of
marginaliseren
Etnocentrismetheorie
= stelt dat etnocentrisme een sociaal en psychologisch universeel verschijnsel is – alle culturele
groeperingen beoordelen zichzelf positiever dan outgroups.
Bij etnocentrisme geldt dat hoe positiever personen hun groep beoordelen, hoe negatiever zij
outgroups beoordelen.
Brewer heeft deze ingroup-vooringenomenheid echter onderzocht en heeft betoogd dat
dergelijk vriendjespolitiek binnen de groep niet noodzakelijkerwijs geassocieerd is met
afwijking van de outgroup.
Etnocentrisme als psychologisch universeel: etnocentrisme is een wijdverbreid fenomeen; maar
het varieert in expressie tussen etnisch-culturele groepen.
Het hebben van buitenlandse vrienden vermindert zowel de individuele als de collectieve dreiging.
Indirect contact is effectief in het verminderen van vooroordelen tegen buitenlanders
Belangrijke begrippen voor de contacthypothese: stereotypen, vooroordelen en discriminatie
Het is mogelijk dat sommige acties van individuen (zoals reacties op vooroordelen en discriminatie)
kunnen leiden tot veranderingen in de interculturele contexten.
Pettigrew heeft de 2 verschillende tradities van het onderzoeken van interculturele relaties
geïdentificeerd:
1. Psychologisch en richt zich op individuele en intergroepsprocessen (micro)
2. Cultureel en structureel en richt zich op factoren op maatschappelijk niveau, zoals de
voorgeschiedenis van relaties (macro).
Ze zouden eerder complementair dan tegenstrijdig moeten zijn
, Stereotypen
= meestal over gedragingen of persoonlijkheidskenmerken die je toeschrijft aan een groep (cognitief)
Positief = zorgt voor structuur, organisatie en voorspelbaarheid
Negatief = als je gaat over generaliseren waardoor er een negatief beeld bestaat
Stereotypering is geworteld in de historische beelden en collectieve sociale representaties van een
groep
Campbell: hij stelde voor dat hoe groter de echte culturele verschillen tussen twee groepen mensen,
hoe groter de kans dat deze verschillen in hun wederzijdse stereotypen zullen verschijnen
Er is enige convergentie van bewijs voor de validiteit van stereotypen in intergroepsrelaties. Het is
echter waarschijnlijk dat hun nut niet opweegt tegen hun problemen van overgeneralisatie
Spiegelbeeld fenomeen
= Als twee groepen bijvoorbeeld met elkaar in conflict zijn, ziet elk zichzelf als vreedzaam en de
ander als oorlogszuchtig; en deze stereotypen worden beantwoord.
Stereotype inhoudsmodel / stereotype content model
= onderscheidt twee dimensies van stereotypen: competentie en warmte.
(Uit deze onderzoeken blijkt dat er minimaal 2 dimensies nodig zijn om de stereotypen die over verschillende
groepen worden gehanteerd te onderscheiden)
Competentie
Laag Hoog
Laag Minachtend/ Contemptuous stereotype Jaloers/ envious stereotype
(dakloze en arme mensen; migranen (rijke mensen, professionals en
zonder papieren) immigranten uit Oost-azie)
Lage status hoog competitief
Warmte
Hoge status en hoog competitief
Hoog Paternalistisch/ paternalistic stereotype Bewondering / admiration
(huisvrouwen, ouderen, migranten van stereotype
Italië en Ierland) (studenten, 3e generatie migranten
en migranten van Europa en Canada)
Lage status en niet competitief
Hoge status en niet competitief
, Vooroordelen
= Negatieve meningen en verwachtingen over mensen uit een bepaalde groep (affectief/evaluatie)
Onderscheid in vormen van vooroordelen:
1. Ouderwets racisme
2. Nieuw (of modern) racisme.
Dit onderscheid is geworteld in de bevinding dat veel individuen nu terughoudend zijn om
openlijk racistische attitudes te uiten en racisme indirect proberen uit te drukken.
Deze verandering ging gepaard met een verschuiving van een focus op de biologische basis
van groepsdifferentiatie naar een culturele basis, en zelfs naar niet-specifieke uitingen van
minderwaardigheid en superioriteit.
2 soorten vooroordelen:
1. Algemene etnische vooroordelen
2. Etnische attitudes ten opzichte van specifieke groepen
Enkele sociaaleconomische variabelen als voorspellers van vooroordelen - beoordeeld op schalen
van:
Schuld
Beleid
Verstoring
Multiculturalisme
Assimilatie
Landen die welvarender waren, hadden over het algemeen meer steun voor beleid dat interculturele
contacten bevorderde.
3 verschillende clusters van personen die varieerden volgens hun houding ten opzichte van
immigranten in Europa.
Items stelden vragen over categorische toegangscriteria (zoals huidskleur en religie) en
individuele uitzettingscriteria (zoals criminele geschiedenis, werkloosheid).
1. Eén groep was een milde gatekeeper (23% van de steekproef), die tegen alle criteria was.
Zweden, Noorwegen en Denemarken
2. Een tweede groep werd de strikte gatekeeper genoemd (36%), die voorstander was van alle
criteria
Polen, Portugal, Griekenland en Hongarije
3. Een derde groep, genaamd individualistische gatekeeper (41%), gaf de voorkeur aan
individuele criteria maar was tegen categorische criteria
Nederland, Duitsland en Zwitserland
Het verschil in landen kan te wijten zijn aan een geografische spreiding - het suggereert dat
de geschiedenis van het beleid en de middelen voor arbeidsbehoeften deze
landenverschillen kunnen verklaren
Xenofobie
= angst voor vreemdelingen
Een fundamenteel kenmerk van pluralistische samenlevingen is dat er waarschijnlijk een complex
patroon van interetnische attitudes bestaat tussen ingoup- en outgroup-leden.
, Discriminatie
= omdat ze uit een groep horen waar iemand een vooroordeel heeft (gedrag)
Discriminatie is het resultaat van stereotypen (cognitieve processen) en vooroordelen (evaluatieve
processen)
Critici van het multiculturalisme
= beweren vaak dat discriminatie als zijn echte motief de wens heeft om mensen op hun plaats te
houden door ze gemakkelijker te identificeren als anders en misschien van mindere waarde in de
samenleving
Discriminatie houdt in:
daden van gedwongen uitsluiting (zoals bij segregatie en uitsluiting), maar ook naar gedwongen
opname (zoals bij assimilatie in de smeltkroes)
Geen discriminatie als:
Wanneer een samenleving openstaat voor de wensen van een individu of groep en deze accepteert,
en waar individuen vrij zijn om hun gewenste mate van cultureel onderhoud en deelname aan de
grotere samenleving te kiezen
