Filosofie hoorcollege 1
Introductie in de filosofie
• Verschillende soorten vragen bij pedagogisch handelen
• Filosofie als een activiteit
• Nut en nadelen van filosofie voor pedagogen
Verschillende soorten vragen bij pedagogisch handelen
• Feitelijke vragen “wat”
“wat is een driftbij?”
- Je kan het waarnemen met je zintuigen
- Antwoord op waar of onwaar
- Antwoorden zijn descriptief
(Descriptief = letterlijk beschrijven wat er gebeurt)
• Technische vragen
c “hoe”
“hoe reageer je op de driftbij van een puber?”
- Vraag naar instructie
- Antwoord is een handelingsrecept
- Gebaseerd op ervaringen en op onderzoeken
• Filosofische en ethische vragen
c “waarom”
“waarom hebben kinderen driftbuien?” / “waarom willen wij iets doen
aan driftbuien?”
- Antwoord kan je niet bewijzen en roept nieuwe vragen op
- Vraagt naar vooronderstelling, invulling van begrippen en/ of naar achterliggende
opvattingen
Ethische vragen, vragen naar het goed of het kwaad, de normen en waarden.
Wat mag en wat moe? Antwoorden zijn prescriptief.
(Prescriptief = Hoe dingen voorgeschreven staan, oftewel hoe dingen gedaan zouden
moeten worden)
Voorbeeld
1. Wat doet een peuter tijdens zijn driftbui? Feitelijke vragen
2. Hoe reageer je op een driftbui? Technische vraag
3. Waarom hebben kinderen driftbuien? /waarom willen we iets doen aan die
driftbuien? Filosofische vraag
, Filosofie als een activiteit
“Het radicaliseren van de verwonderringen naar alle kanten”
• Verwondering over wat vanzelfsprekend lijkt
• Van het bekende naar het onbekende
• Variaties fundamenteel onbeantwoord vragen
Met welk doel?
Fundamentele opvatting: overwin de verwondering
Sceptische opvatting: elk antwoord vraagt om een nieuwe vraag
Nut en nadelen van filosofie in de pedagogiek
Filosofische vragen tot in de kern van pedagogisch werk
Normatief beroep
Denk routines doorbreken
Filosofische vaardigheden voor kwetsbaar opvoeden
Twee opvattingen over pedagogiek
1. Kinderen introduceren in de wereld. Om ze vervolgens los te laten.
(Met zijn waarden, normen, gewoonten, overtuigingen ect.)
Onzekere opvoed doelen
Opvoeding is sterk waarden geladen
2. Kinderen optimale ontwikkelingskansen bieden.
Beroepen op mensen en wetenschappen. Maar wat kun je “zeker”
weten
De norm (optimaal) volt niet automatisch uit de beschrijving
Filosofische vaardigheden voor kwetsbaar opvoeden
• Sensitief maken voor andere denkpatronen
• Oordelen opschorten
• Vanzelfsprekendheid problematiseren
• Gesprekken opnieuw vormgeven
• Denkpatronen doorbreken
• Gelijkwaardigheid in de kwetsbaarheid realiseren
Introductie in de filosofie
• Verschillende soorten vragen bij pedagogisch handelen
• Filosofie als een activiteit
• Nut en nadelen van filosofie voor pedagogen
Verschillende soorten vragen bij pedagogisch handelen
• Feitelijke vragen “wat”
“wat is een driftbij?”
- Je kan het waarnemen met je zintuigen
- Antwoord op waar of onwaar
- Antwoorden zijn descriptief
(Descriptief = letterlijk beschrijven wat er gebeurt)
• Technische vragen
c “hoe”
“hoe reageer je op de driftbij van een puber?”
- Vraag naar instructie
- Antwoord is een handelingsrecept
- Gebaseerd op ervaringen en op onderzoeken
• Filosofische en ethische vragen
c “waarom”
“waarom hebben kinderen driftbuien?” / “waarom willen wij iets doen
aan driftbuien?”
- Antwoord kan je niet bewijzen en roept nieuwe vragen op
- Vraagt naar vooronderstelling, invulling van begrippen en/ of naar achterliggende
opvattingen
Ethische vragen, vragen naar het goed of het kwaad, de normen en waarden.
Wat mag en wat moe? Antwoorden zijn prescriptief.
(Prescriptief = Hoe dingen voorgeschreven staan, oftewel hoe dingen gedaan zouden
moeten worden)
Voorbeeld
1. Wat doet een peuter tijdens zijn driftbui? Feitelijke vragen
2. Hoe reageer je op een driftbui? Technische vraag
3. Waarom hebben kinderen driftbuien? /waarom willen we iets doen aan die
driftbuien? Filosofische vraag
, Filosofie als een activiteit
“Het radicaliseren van de verwonderringen naar alle kanten”
• Verwondering over wat vanzelfsprekend lijkt
• Van het bekende naar het onbekende
• Variaties fundamenteel onbeantwoord vragen
Met welk doel?
Fundamentele opvatting: overwin de verwondering
Sceptische opvatting: elk antwoord vraagt om een nieuwe vraag
Nut en nadelen van filosofie in de pedagogiek
Filosofische vragen tot in de kern van pedagogisch werk
Normatief beroep
Denk routines doorbreken
Filosofische vaardigheden voor kwetsbaar opvoeden
Twee opvattingen over pedagogiek
1. Kinderen introduceren in de wereld. Om ze vervolgens los te laten.
(Met zijn waarden, normen, gewoonten, overtuigingen ect.)
Onzekere opvoed doelen
Opvoeding is sterk waarden geladen
2. Kinderen optimale ontwikkelingskansen bieden.
Beroepen op mensen en wetenschappen. Maar wat kun je “zeker”
weten
De norm (optimaal) volt niet automatisch uit de beschrijving
Filosofische vaardigheden voor kwetsbaar opvoeden
• Sensitief maken voor andere denkpatronen
• Oordelen opschorten
• Vanzelfsprekendheid problematiseren
• Gesprekken opnieuw vormgeven
• Denkpatronen doorbreken
• Gelijkwaardigheid in de kwetsbaarheid realiseren
