Samenvatting artikelen GOP (Deel Cognitieve Gedragstherapie, Intensieve ambulante zorg en residentiële jeugdzorg)

Samenvatting artikelen GOP

Deel Cognitieve Gedragstherapie/Internaliserende problemen

Richtlijn Stemmingsproblemen voor jeugdhulp en jeugdbescherming

De belangrijkste aanbevelingen worden benoemd, zie blz. 3.

Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Doelgroep
Deze richtlijn is primair bedoeld voor de jeugdprofessionals, zij moeten ermee kunnen
werken. Ook is er een aparte cliëntversie gemaakt.

1.2 Definitie stemmingsproblemen en stemmingsstoornissen
Voorbeelden stemmingsproblemen:
 Verdriet
 Somberheid
 Affectlabiliteit (falend zelfbeeld)
 Verliesverwerking

Voorbeelden stemmingsstoornissen:
 Een depressieve stoornis, eenmalige episode
 Een depressieve stoornis, recidiverend (terugvallend)

Stemmingsproblemen kunnen overgaan in stemmingsstoornissen. Ook kennen beide
een episodisch beloop, voordat er volledig herstel optreedt, is er een grote kans op
terugval.

1.3 Beoordeling van wetenschappelijk bewijsmateriaal
Systematiek van de Erkenningscommissie interventies:
 Gebruikt om de kwaliteit van wetenschappelijk bewijsmateriaal te kunnen
beoordelen.
 Er zijn 7 niveaus: van ‘zeer sterk bewijs’ tot ‘zeer zwak bewijs’.
 De conclusies die er uitkomen, zijn in 3 niveaus in te delen.

1.4 Betrokkenheid van cliënten bij de ontwikkeling van de richtlijn
Cliënten zijn tijdens het hele proces van de ontwikkeling van de richtlijn betrokken
geweest.

1.5 Bijstelling en herziening van de richtlijn
Richtlijnen worden eens in de vijf jaar herzien.

1.6 Juridische betekenis van de richtlijn
Deze richtlijn beschrijft wat onder goed professioneel handelen wordt verstaan.

Richtlijnen zijn geen juridische instrumenten, dat betekent dat ze geen juridische status
hebben.


1

,1.7 Gedeelde besluitvorming
Actieve deelname van ouders en jeugdigen:
 Belangrijk dat jeugdprofessional met hen samenwerkt en hen bij de
besluitvorming betrekt.
 Actieve deelname bevordert het effect van de hulpverlening.
 Uitgangspunt: wensen en verwachtingen van ouders en jeugdigen zijn leidend.

1.8 Diversiteit
Om een goede werkrelatie te kunnen opbouwen, is goed contact met zowel de ouders als
de jeugdige van belang.

1.9 Veranderingen in de zorg
Het kan voorkomen dat er in de ene gemeente bepaalde interventies wel worden
aangeboden en in de andere niet. Ook kan het voorkomen dat aanbevolen interventies
niet beschikbaar zijn.

1.10 Leeswijzer
Gespecialiseerde zorg:
De zorg die door BIG-geregistreerde beroepen, gespecialiseerd in stemmings-
stoornissen, wordt uitgevoerd, zoals door GZ-psychologen, psychotherapeuten,
psychiaters en andere bevoegde en bekwame professionals.

Hoofdstuk 2 Risico- en in standhoudende factoren
2.1 Welke risico-, in standhoudende en beschermende factoren met betrekking tot
stemmingsproblemen zijn er?
Risico- en in standhoudende factoren:
Factoren die een bedreiging vormen voor de ontwikkeling van de jeugdige.

Beschermende factoren:
Kunnen de invloed van risicofactoren beperken.

Het is belangrijk om te weten welke factoren een rol spelen in het ontstaan en in
standhouden van stemmingsproblemen.

Doel interventies:
De invloed van risico- en in standhoudende factoren beperken en de invloed van
beschermende factoren versterken. Om zo stemmingsproblemen te voorkomen of
verergering tegengaan.

Zie tabel 1 voor risico- en in standhoudende factoren en beschermende factoren, voor
zowel jeugdige, ouder/gezin als de sociale omgeving/school.

2.2 Welke (groepen) jeugdigen hebben een verhoogd risico op stemmingsproblemen
Hoogrisicogroepen
 Deze jeugdigen lopen meer risico op het ontwikkelen van stemmingsproblemen.
 Er zijn vaak meerdere risicofactoren en/of negatieve levensgebeurtenissen
aanwezig.
 De jeugdige heeft een gemiddelde tot lage veerkracht (herstellingsvermogen).


2

,  Bijvoorbeeld mishandelde, verwaarloosde of seksueel misbruikte jeugdigen,
delinquente jongeren etc.

2.3 Aanbevelingen
Er worden aanbevelingen gedaan voor wat te doen bij alle jeugdigen en bij jeugdigen met
(risico op) stemmingsproblemen.

Hoofdstuk 3 Signaleren en vaststellen van stemmingsproblemen
3.1 Wat zijn signalen van stemmingsproblemen?
Symptomen van stemmingsproblemen verschillen per leeftijdsfase: hoe jonger een
jeugdige is, hoe fysieker de symptomen. Het is lastig om stemmingsproblemen bij
jeugdigen te signaleren, omdat sommige kenmerken ervan horen bij het opgroeien.

3.2 Waaruit moet onderzoek minimaal bestaan voordat hulpverleners de aard en ernst
van stemmingsproblemen kunnen vaststellen?
3.2.1 Screening
Het is wenselijk om een screeningsinstrument in te zetten als je een stemmings-
probleem vermoed, want het is vast lastig om het vast te stellen, omdat jeugdigen vaak
niet willen praten over symptomen.

3.2.2 Vaststellen van de aard van de problematiek
Bij vaststellen van belang om te vragen:
 Zijn er specifieke periode waarin een depressie optreedt.
 Is er sprake van een sombere stemming en verlies van interesse of plezier
gedurende de laatste weken.
 Komt er depressie of neerslachtigheid voor in de familie.
 Is er bij de ouders sprake van andere psychopathologie dan depressie, zoals
angststoornissen of verslavingsproblematiek.

Als het duidelijk is dat een jeugdige symptomen van stemmingsproblemen vertoont, dan
moet je er voor zorgen dat de aard en ernst van de problematiek verder onderzocht
wordt.

Gecompliceerde rouw:
 Als de jeugdige zes maanden na het verlies van een dierbare aanhoudend gericht
is op de overledene, moeite heeft om zijn/haar dood te accepteren, bittere en
boze gevoelens heeft, gevoelloosheid ervaart, moeite om verder te gaan met het
leven en het gevoel hebben dat eigen leven leeg en onbevredigend is.
 Hier moeten stemmingsproblemen en –stoornissen van orden onderscheiden,
omdat gecompliceerde rouw een andere behandelaanpak en ernstinschatting
vraagt.

3.2.3 Vaststellen van de ernst van de problematiek
Ernst vaststellen d.m.v. beoordeling van factoren:
 Het algemeen sociaal en maatschappelijk functioneren en de beperkingen daarin.
 De hoeveelheid symptomen.
 De aard van de symptomen.
 Het beloop (duur van depressieve episode, optreden van stagnatie in herstel etc.).
 Comorbiditeit

3