Samenvatting Economie
Monetaire zaken
Hoofdstuk 1. Geld
1.1 Geld als ruilmiddel en rekenmiddel
Chartaal geld: Munten en bankbiljetten
Giraal geld: Geld op direct opeisbare bankrekeningen
Geld dient als ruilmiddel en als rekenmiddel. Er zijn verschillenden benamingen voor
rekeningen waarmee je giraal kunt betalen: betaalrekening en rekening-courant. Veel
mensen hebben hiernaast ook een spaarrekening.
1.2 Betalen is ruilen
Substitutie: Het omzetten van de ene geldsoort in een andere geldsoort
1.3 Sparen
Sparen is het niet-besteden van inkomen. Je kunt geld oppotten (chartaal of op
betaalrekening laten staan); dan is het meteen beschikbaar als je het nodig hebt = liquide.
Het levert niets op. Als je iets wilt verdienen met spaargeld moet je beleggen. Dit kan door
een spaarrekening of door aandelen. Je ontvangt hierover rente of dividend (soms
koerswinst). De hoogte van rente is afhankelijk van:
1. Risico van geld terug krijgen
2. De koopkracht verandert
3. Jij kunt het geld niet gebruiken
Beleggen kan naast financieel ook in onroerend goed. De beloning is dan huur, pacht en
waardestijging. Wie spaart bouwt vermogen op. Vermogen is de waarde van bezittingen
min de schulden (voorraadgrootheid).
Investeren: Het aanschaffen van kapitaalgoederen door bedrijven
Beleggen: Geld wordt omgezet (financieel/materieel) om geld te verdienen
1.4 Lenen
De vermogensmarkt bestaat uit het geheel van vraag naar en aanbod van vermogen.
Leningen tot twee jaar: geldmarkt. De vermogensmarkt voor langere termijn:
kapitaalmarkt.
, Hoofdstuk 2. Het ontstaan van geld en banken
Een product kan dienen als geld als het voldoet aan zes eisen:
1. Deelbaar
2. Hanteerbaar
3. Houdbaar
4. Waardevast
5. Niet-reproduceerbaar
6. Algemeen geaccepteerd
2.1 Munten
Intrinsieke waarde: Materiaalwaarde van een munt
Nominale waarde: Extrinsieke waarde; waarde die vermeld staat
2.2 Bankbiljetten
Het bankbiljet ontstond doordat kooplieden hun gouden munten bewaarden bij
goudsmeden, in ruil voor een ontvangstbewijs. Naarmate de ontvangstbewijzen vaker als
betaalmiddel worden gebruikt, wordt er minder goud opgevraagd. Hierdoor kan de
goudsmid een groter bedrag aan ontvangstbewijzen uitschrijven dan hij aan goud bezit. De
goudsmid gaat kredieten verlenen tegen rente, hierdoor wordt hij bankier.
Activa: Alle eigendommen van de goudsmid (goud, woning, spullen)
Passiva: Verschafte middelen waarmee de bezittingen zijn gefinancierd
Ontvangstbewijzen die als betaalmiddel werden gebruikt noemen we fiduciair geld (=
vertrouwen). Een bank die aan haar direct opeisbare verplichtingen kan voldoen is liquide.
2.3 Giraal geld
De geschiedenis van het bankbiljet herhaalt zich bij giraal geld. Er wordt een klein deel van
het girale geld opgevraagd en daarom is het niet nodig het girale geld volledig te dekken
door chartaal geld. Banken kunnen girale kredieten verlenen zonder in de problemen te
komen. Een bank moet tegenover haar rekening-couranttegoeden voldoende liquide
middelen en eigen vermogen hebben staan, oftewel liquide en solvabel zijn. Door het
depositogarantiestelsel garanderen gezamenlijke banken dat het geld van klanten
terugbetaald wordt.
2.4 De financiële sector in Nederland
Onder de financiële sector vallen de banken, de centrale bank en de institutionele beleggers
(verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen). Banken hadden lange tijd hun eigen
specialisme (internationale handel, landbouw). Spaarbanken en hypotheekbanken lenen
niet meer uit dan hun kapitaal. Door toenemende concurrentie begaven verschillende
banken zich steeds meer op elkaars terrein: branchevervaging. Dit leidde tot fusies en
overnames. Ook gingen banken en verzekeringsmaatschappijen samen. Banken en
verzekeringsmaatschappijen zijn samen te groot.
Het aandeel van de financiële sector in het bbp is hoog vergeleken met andere landen
(kleine 10%).
Monetaire zaken
Hoofdstuk 1. Geld
1.1 Geld als ruilmiddel en rekenmiddel
Chartaal geld: Munten en bankbiljetten
Giraal geld: Geld op direct opeisbare bankrekeningen
Geld dient als ruilmiddel en als rekenmiddel. Er zijn verschillenden benamingen voor
rekeningen waarmee je giraal kunt betalen: betaalrekening en rekening-courant. Veel
mensen hebben hiernaast ook een spaarrekening.
1.2 Betalen is ruilen
Substitutie: Het omzetten van de ene geldsoort in een andere geldsoort
1.3 Sparen
Sparen is het niet-besteden van inkomen. Je kunt geld oppotten (chartaal of op
betaalrekening laten staan); dan is het meteen beschikbaar als je het nodig hebt = liquide.
Het levert niets op. Als je iets wilt verdienen met spaargeld moet je beleggen. Dit kan door
een spaarrekening of door aandelen. Je ontvangt hierover rente of dividend (soms
koerswinst). De hoogte van rente is afhankelijk van:
1. Risico van geld terug krijgen
2. De koopkracht verandert
3. Jij kunt het geld niet gebruiken
Beleggen kan naast financieel ook in onroerend goed. De beloning is dan huur, pacht en
waardestijging. Wie spaart bouwt vermogen op. Vermogen is de waarde van bezittingen
min de schulden (voorraadgrootheid).
Investeren: Het aanschaffen van kapitaalgoederen door bedrijven
Beleggen: Geld wordt omgezet (financieel/materieel) om geld te verdienen
1.4 Lenen
De vermogensmarkt bestaat uit het geheel van vraag naar en aanbod van vermogen.
Leningen tot twee jaar: geldmarkt. De vermogensmarkt voor langere termijn:
kapitaalmarkt.
, Hoofdstuk 2. Het ontstaan van geld en banken
Een product kan dienen als geld als het voldoet aan zes eisen:
1. Deelbaar
2. Hanteerbaar
3. Houdbaar
4. Waardevast
5. Niet-reproduceerbaar
6. Algemeen geaccepteerd
2.1 Munten
Intrinsieke waarde: Materiaalwaarde van een munt
Nominale waarde: Extrinsieke waarde; waarde die vermeld staat
2.2 Bankbiljetten
Het bankbiljet ontstond doordat kooplieden hun gouden munten bewaarden bij
goudsmeden, in ruil voor een ontvangstbewijs. Naarmate de ontvangstbewijzen vaker als
betaalmiddel worden gebruikt, wordt er minder goud opgevraagd. Hierdoor kan de
goudsmid een groter bedrag aan ontvangstbewijzen uitschrijven dan hij aan goud bezit. De
goudsmid gaat kredieten verlenen tegen rente, hierdoor wordt hij bankier.
Activa: Alle eigendommen van de goudsmid (goud, woning, spullen)
Passiva: Verschafte middelen waarmee de bezittingen zijn gefinancierd
Ontvangstbewijzen die als betaalmiddel werden gebruikt noemen we fiduciair geld (=
vertrouwen). Een bank die aan haar direct opeisbare verplichtingen kan voldoen is liquide.
2.3 Giraal geld
De geschiedenis van het bankbiljet herhaalt zich bij giraal geld. Er wordt een klein deel van
het girale geld opgevraagd en daarom is het niet nodig het girale geld volledig te dekken
door chartaal geld. Banken kunnen girale kredieten verlenen zonder in de problemen te
komen. Een bank moet tegenover haar rekening-couranttegoeden voldoende liquide
middelen en eigen vermogen hebben staan, oftewel liquide en solvabel zijn. Door het
depositogarantiestelsel garanderen gezamenlijke banken dat het geld van klanten
terugbetaald wordt.
2.4 De financiële sector in Nederland
Onder de financiële sector vallen de banken, de centrale bank en de institutionele beleggers
(verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen). Banken hadden lange tijd hun eigen
specialisme (internationale handel, landbouw). Spaarbanken en hypotheekbanken lenen
niet meer uit dan hun kapitaal. Door toenemende concurrentie begaven verschillende
banken zich steeds meer op elkaars terrein: branchevervaging. Dit leidde tot fusies en
overnames. Ook gingen banken en verzekeringsmaatschappijen samen. Banken en
verzekeringsmaatschappijen zijn samen te groot.
Het aandeel van de financiële sector in het bbp is hoog vergeleken met andere landen
(kleine 10%).
