Arbeid en organisatie TBEAEO12
Hoofdstuk 1
We leven in een maatschappij van organisaties en de ontwikkeling wordt gedragen door
organisaties.
1.1
Organisatie, 3 betekenissen:
1. Organisatie in institutionele zin: de instelling.
2. Organisatie in instrumentele zin: de organisatie van de organisatie.
3. Organisatie in functionele zin: het organiseren.
Organiseren: het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen beschikbare mensen, middelen en
handelingen om bepaalde doeleinden te bereiken.
Algemene kenmerken van elke organisatie:
Mensen, die
Samenwerken
Voor een bepaald doel.
Een organisatie is een doelrealiserend samenwerkingsverband waarin belanghebbende partijen in
een coalitie samenwerken om een gemeenschappelijk doel te bereiken, maar ook om (ieder voor
zich) een eigen doelstelling te realiseren.
Werknemer-participant (managers en uitvoerende medewerkers) wijkt in één opzicht af van andere
participanten: hij accepteert gezagsrelatie (bereid om in de voor hem geldende acceptatiezone
opdrachten en instructies te aanvaarden en uit te voeren).
Doelstellingen van een organisatie hebben betrekking op:
o Product / marktpositie
o Productiviteit en toegevoegde waarde
o Winstgevendheid, of gunstige verhouding kosten – opbrengsten
o Maatschappelijke verantwoordelijkheid
o Groei en continuïteit
Afhankelijk van interne- en externe belanghebbenden.
Een organisatiecultuur wordt gevormd door het gedrag binnen organisaties. Deze is afhankelijk van
opvattingen, waarden en normen, verwachtingen, houdingen en overtuigingen. Een belangrijke
functie van de organisatiecultuur is dat daardoor de gedragingen in de organisatie meer
overzichtelijk en beter voorspelbaar zijn.
Formele organisatie: de door de leiding ingestelde taakverdeling aangevuld met functie- en
taakbeschrijvingen, beleidsrichtlijnen en procedures. Kenmerken: vastgelegd in schema’s,
beleidsdocumenten en procedurevoorschriften.
Informele organisatie: de taakverdeling die niet door de formele leiding is ingesteld. Deze ontwikkelt
zich onder invloed van de organisatiecultuur en ontstaat min of meer spontaan. Ze berust op
wederzijdse afhankelijkheid en persoonlijke verhoudingen.
1.2
Manager: iemand die het handelen van andere mensen in een organisatie op gang brengt, stuurt en
beslissingen neemt. Bij directe gezagsrelaties hebben de managers direct contact met de eigen
medewerkers. En ze zijn afhankelijk van functionarissen van andere afdelingen, waarmee ze een
indirecte relatie hebben.
Succesvolle werkwijze: 1. De agendabepaling (= het bepalen van onderwerpen die in de loop van de
tijd aandacht moeten krijgen). 2. Het ontwikkelen en onderhouden van een netwerk van relaties, ze
dienen tijd hieraan te besteden (beschikken over netwerkvaardigheid).
1
Hoofdstuk 1
We leven in een maatschappij van organisaties en de ontwikkeling wordt gedragen door
organisaties.
1.1
Organisatie, 3 betekenissen:
1. Organisatie in institutionele zin: de instelling.
2. Organisatie in instrumentele zin: de organisatie van de organisatie.
3. Organisatie in functionele zin: het organiseren.
Organiseren: het scheppen van doelmatige verhoudingen tussen beschikbare mensen, middelen en
handelingen om bepaalde doeleinden te bereiken.
Algemene kenmerken van elke organisatie:
Mensen, die
Samenwerken
Voor een bepaald doel.
Een organisatie is een doelrealiserend samenwerkingsverband waarin belanghebbende partijen in
een coalitie samenwerken om een gemeenschappelijk doel te bereiken, maar ook om (ieder voor
zich) een eigen doelstelling te realiseren.
Werknemer-participant (managers en uitvoerende medewerkers) wijkt in één opzicht af van andere
participanten: hij accepteert gezagsrelatie (bereid om in de voor hem geldende acceptatiezone
opdrachten en instructies te aanvaarden en uit te voeren).
Doelstellingen van een organisatie hebben betrekking op:
o Product / marktpositie
o Productiviteit en toegevoegde waarde
o Winstgevendheid, of gunstige verhouding kosten – opbrengsten
o Maatschappelijke verantwoordelijkheid
o Groei en continuïteit
Afhankelijk van interne- en externe belanghebbenden.
Een organisatiecultuur wordt gevormd door het gedrag binnen organisaties. Deze is afhankelijk van
opvattingen, waarden en normen, verwachtingen, houdingen en overtuigingen. Een belangrijke
functie van de organisatiecultuur is dat daardoor de gedragingen in de organisatie meer
overzichtelijk en beter voorspelbaar zijn.
Formele organisatie: de door de leiding ingestelde taakverdeling aangevuld met functie- en
taakbeschrijvingen, beleidsrichtlijnen en procedures. Kenmerken: vastgelegd in schema’s,
beleidsdocumenten en procedurevoorschriften.
Informele organisatie: de taakverdeling die niet door de formele leiding is ingesteld. Deze ontwikkelt
zich onder invloed van de organisatiecultuur en ontstaat min of meer spontaan. Ze berust op
wederzijdse afhankelijkheid en persoonlijke verhoudingen.
1.2
Manager: iemand die het handelen van andere mensen in een organisatie op gang brengt, stuurt en
beslissingen neemt. Bij directe gezagsrelaties hebben de managers direct contact met de eigen
medewerkers. En ze zijn afhankelijk van functionarissen van andere afdelingen, waarmee ze een
indirecte relatie hebben.
Succesvolle werkwijze: 1. De agendabepaling (= het bepalen van onderwerpen die in de loop van de
tijd aandacht moeten krijgen). 2. Het ontwikkelen en onderhouden van een netwerk van relaties, ze
dienen tijd hieraan te besteden (beschikken over netwerkvaardigheid).
1
