Sinus Pilonidalis
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Sinus Pilonidalis 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Sinus Pilonidalis 3
Classificatie ernst sinus pilonidalis 5
Sinus pilonidalis en hidradenitis suppurativa 15
Chirurgische behandeling 18
Behandeling sinus pilonidalis 19
Type verschuivingsplastiek 41
Laserontharing 54
Behandeling niet genezende hypergranulerende wond 60
Etiologie, risicofactoren en preventieve adviezen 66
,Sinus Pilonidalis
Startpagina - Sinus Pilonidalis
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn gaat over de diagnostiek (classificatie), behandeling en nazorg van patiënten met een sinus
pilonidalis. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:
Diagnostiek
Classificatie ernst sinus pilonidalis
Differentiaaldiagnose hidradenitis suppurativa
Behandeling van sinus pilonidalis
Optimale behandeling symptomatische sinus pilonidalis
Type verschuivingsplastiek
Nazorg van sinus pilonidalis
Laserontharing
Behandeling niet genezende hypergranulerende wond
Etiologie, risicofactoren en preventieve adviezen
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is geschreven voor alle beroepsbeoefenaars die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met
sinus pilonidalis. De richtlijn is primair bedoeld voor chirurgen, omdat zij de meeste patiënten behandelen in
Nederland. Daarnaast is de richtlijn relevant voor dermatologen, SEH-artsen, wondverpleegkundigen,
plastisch chirurgen en kinderchirurgen. Het komt voor dat een patiënt met een geabcedeerde sinus
pilonidalis zelf op de spoedeisende hulp komt of wordt doorverwezen door dermatologen, omdat het
ziektebeeld soms overeenkomsten heeft met hidradenitis suppurativa. Wondverpleegkundigen zijn ook vaak
betrokken bij patiënten, waarbij de wonden niet of traag willen genezen. Tenslotte worden sommige
ingrepen, bijvoorbeeld verschuivingsplastieken, uitgevoerd door plastisch chirurgen eventueel in
samenwerking met algemeen chirurgen. Kinderchirurgen komen ook in aanraking met sinus pilonidalis bij
kinderen.
Voor patiënten
Sinus pilonidalis (voorheen ook wel een haarnestcyste genoemd) is een ontsteking in de bilnaad.
Het ziektebeeld sinus pilonidalis wordt beschreven op Thuisarts: https://www.thuisarts.nl/ontsteking-in-
bilspleet
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief van de richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH). De
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) is als penvoerder betrokken geweest bij
het schrijven van de aanvraag, aangezien tijdens het ontwikkelen van de richtlijn de Guideline Development
Tool (GDT) werd geëvalueerd. Het evalueren van de GDT was een project van de NVDV. Lees meer over
deze software in het evaluatierapport of de handleiding.
De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de heelkunde,
kindergeneeskunde, plastische chirurgie, dermatologie, bedrijfsgeneeskunde, verpleegkunde en de
PDF aangemaakt op 28-04-2023 3/74
, Sinus Pilonidalis
Hidradenitis Patiënten Vereniging.
Definities en begrippen
Asymptomatisch sinus pilonidalis: een sinus pilonidalis, door een medicus geobjectiveerd, bestaand uit kleine
openingen in de bilnaad (“pits”), met of zonder laterale openingen, die bij de patiënt geen subjectieve
klachten geeft (zoals pijn, jeuk of afvloed van pus of bloed).
Classificatie: methode om de ernst van de ziekte in te delen. Er zijn verschillende classificatiesystemen
ontwikkeld zoals die van Guner (2016).
Excisie: volledig uitsnijden van de sinus pilonidalis (huid en subcutis). Daarna kan de wond gesloten worden
met hechtingen (primaire wondgenezing) of opengelaten worden (secundaire wondgenezing).
Minimaal invasieve chirurgie: chirurgische behandelmethode om met minimaal chirurgisch trauma de
onderliggende infectie te saneren. Adjuvante behandelingen bestaan uit phenol, laser, endoscopische
diathermie of laterale drainage.
Niet genezende wond: een wond in de middenlijn van de bilnaad bij een patiënt met een sinus pilonidalis
waarbij de huid niet sluit. Dit kan een primair ontstane sinus pilonidalis zijn, maar ook secundair na chirurgie.
Recidief: een terugkerende sinus pilonidalis na eerdere (chirurgische) behandeling, waarbij de huid na de
behandeling gesloten was en de patiënt geen symptomen meer had (Doll, 2007).
Sinus pilonidalis: ziekte die veroorzaakt wordt door subcutaan (onderhuids) gemigreerde haren in
voornamelijk de bilnaad. Leidt vaak tot recidiverende infecties met uitvloed van pus en/of bloed, of tot
abcedering.
Verschuivingsplastiek: het verschuiven van een stuk huid en eventueel subcutis, nadat de sinus is behandeld.
Sluiting van de wond vindt buiten de middellijn plaats.
Referenties
Guner, A., Cekic, A. B., Boz, A., Turkyilmaz, S., & Kucuktulu, U. (2016). A proposed staging system for chronic
symptomatic pilonidal sinus disease and results in patients treated with stage-based approach. BMC surgery,
16(1), 1-7.
Doll, D., Krueger, C. M., Schrank, S., Dettmann, H., Petersen, S., & Duesel, W. (2007). Timeline of recurrence
after primary and secondary pilonidal sinus surgery. Diseases of the colon & rectum, 50(11), 1928-1934.
PDF aangemaakt op 28-04-2023 4/74
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Sinus Pilonidalis 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Sinus Pilonidalis 3
Classificatie ernst sinus pilonidalis 5
Sinus pilonidalis en hidradenitis suppurativa 15
Chirurgische behandeling 18
Behandeling sinus pilonidalis 19
Type verschuivingsplastiek 41
Laserontharing 54
Behandeling niet genezende hypergranulerende wond 60
Etiologie, risicofactoren en preventieve adviezen 66
,Sinus Pilonidalis
Startpagina - Sinus Pilonidalis
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn gaat over de diagnostiek (classificatie), behandeling en nazorg van patiënten met een sinus
pilonidalis. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:
Diagnostiek
Classificatie ernst sinus pilonidalis
Differentiaaldiagnose hidradenitis suppurativa
Behandeling van sinus pilonidalis
Optimale behandeling symptomatische sinus pilonidalis
Type verschuivingsplastiek
Nazorg van sinus pilonidalis
Laserontharing
Behandeling niet genezende hypergranulerende wond
Etiologie, risicofactoren en preventieve adviezen
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is geschreven voor alle beroepsbeoefenaars die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met
sinus pilonidalis. De richtlijn is primair bedoeld voor chirurgen, omdat zij de meeste patiënten behandelen in
Nederland. Daarnaast is de richtlijn relevant voor dermatologen, SEH-artsen, wondverpleegkundigen,
plastisch chirurgen en kinderchirurgen. Het komt voor dat een patiënt met een geabcedeerde sinus
pilonidalis zelf op de spoedeisende hulp komt of wordt doorverwezen door dermatologen, omdat het
ziektebeeld soms overeenkomsten heeft met hidradenitis suppurativa. Wondverpleegkundigen zijn ook vaak
betrokken bij patiënten, waarbij de wonden niet of traag willen genezen. Tenslotte worden sommige
ingrepen, bijvoorbeeld verschuivingsplastieken, uitgevoerd door plastisch chirurgen eventueel in
samenwerking met algemeen chirurgen. Kinderchirurgen komen ook in aanraking met sinus pilonidalis bij
kinderen.
Voor patiënten
Sinus pilonidalis (voorheen ook wel een haarnestcyste genoemd) is een ontsteking in de bilnaad.
Het ziektebeeld sinus pilonidalis wordt beschreven op Thuisarts: https://www.thuisarts.nl/ontsteking-in-
bilspleet
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief van de richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH). De
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) is als penvoerder betrokken geweest bij
het schrijven van de aanvraag, aangezien tijdens het ontwikkelen van de richtlijn de Guideline Development
Tool (GDT) werd geëvalueerd. Het evalueren van de GDT was een project van de NVDV. Lees meer over
deze software in het evaluatierapport of de handleiding.
De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de heelkunde,
kindergeneeskunde, plastische chirurgie, dermatologie, bedrijfsgeneeskunde, verpleegkunde en de
PDF aangemaakt op 28-04-2023 3/74
, Sinus Pilonidalis
Hidradenitis Patiënten Vereniging.
Definities en begrippen
Asymptomatisch sinus pilonidalis: een sinus pilonidalis, door een medicus geobjectiveerd, bestaand uit kleine
openingen in de bilnaad (“pits”), met of zonder laterale openingen, die bij de patiënt geen subjectieve
klachten geeft (zoals pijn, jeuk of afvloed van pus of bloed).
Classificatie: methode om de ernst van de ziekte in te delen. Er zijn verschillende classificatiesystemen
ontwikkeld zoals die van Guner (2016).
Excisie: volledig uitsnijden van de sinus pilonidalis (huid en subcutis). Daarna kan de wond gesloten worden
met hechtingen (primaire wondgenezing) of opengelaten worden (secundaire wondgenezing).
Minimaal invasieve chirurgie: chirurgische behandelmethode om met minimaal chirurgisch trauma de
onderliggende infectie te saneren. Adjuvante behandelingen bestaan uit phenol, laser, endoscopische
diathermie of laterale drainage.
Niet genezende wond: een wond in de middenlijn van de bilnaad bij een patiënt met een sinus pilonidalis
waarbij de huid niet sluit. Dit kan een primair ontstane sinus pilonidalis zijn, maar ook secundair na chirurgie.
Recidief: een terugkerende sinus pilonidalis na eerdere (chirurgische) behandeling, waarbij de huid na de
behandeling gesloten was en de patiënt geen symptomen meer had (Doll, 2007).
Sinus pilonidalis: ziekte die veroorzaakt wordt door subcutaan (onderhuids) gemigreerde haren in
voornamelijk de bilnaad. Leidt vaak tot recidiverende infecties met uitvloed van pus en/of bloed, of tot
abcedering.
Verschuivingsplastiek: het verschuiven van een stuk huid en eventueel subcutis, nadat de sinus is behandeld.
Sluiting van de wond vindt buiten de middellijn plaats.
Referenties
Guner, A., Cekic, A. B., Boz, A., Turkyilmaz, S., & Kucuktulu, U. (2016). A proposed staging system for chronic
symptomatic pilonidal sinus disease and results in patients treated with stage-based approach. BMC surgery,
16(1), 1-7.
Doll, D., Krueger, C. M., Schrank, S., Dettmann, H., Petersen, S., & Duesel, W. (2007). Timeline of recurrence
after primary and secondary pilonidal sinus surgery. Diseases of the colon & rectum, 50(11), 1928-1934.
PDF aangemaakt op 28-04-2023 4/74
