HOOFDSTUK 4, POLITIEK IN THEORIE
(4.1, staatsvorming)
staatsvorming: is de institutionalisering van politieke macht tot een staat
wanneer ben je nederlander?
- Als je paspoort of ID nederlands is
nederlanders zijn van elkaar afhankelijk omdat sommige zaken niet door individuen
geregeld kunnen worden maar door het collectief.
belastingmonopolie: het alleenrecht om burgers te verplichten belasting te betalen
- overheid kan goederen realiseren die anders niet beschikbaar zijn omdat de
markt of burgers ze niet aanbieden
geweldsmonopolie: alleen de overheid mag geweld gebruiken
politieke macht: het vermogen om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.
- voorbeeld; regering en parlement
formele macht: vastgelegd in wetten en regelgeving, hierdoor kunnen politieke besluiten
worden genomen.
1. machtsevenwicht: zowel binnen een staat als tussen staten kunnen er
machtsverschillen zichtbaar zijn
2. machtsongelijkheid: tussen staten kan dan een oorlog en geweld ontstaan
3. machtsoverwicht: een bevolkingsgroep die via de overheid afneemt doordat de
bestaande regering het geweldsmonopolie niet meer goed kan uitoefenen of
doordat groepen burgers die macht niet meer als legitiem beschouwen.
4. machtsvacuüm (machtsuitoefenen): afwezigheid van voldoende machtsvacuüm
kan dan zorgen voor geweld tegen de overheid of tussen burgers onderling.
staatsvorming in theorie:
wanneer er sprake is van institutionalisering van politieke macht spreken we over de
vorming van een staat
- vastgelegd wie de politieke macht heeft binnen een staat
interne / externe soevereiniteit: intern is binnen en externe is buiten
de staat heeft interne soevereiniteit omdat:
1. als het hoogste gezag regeert over een groep mensen
2. binnen een bepaald grondgebied valt
3. en daarbij het een geweldsmonopolie en belasting monopolie bezit
- moet ook sprake zijn van externe soevereiniteit; wanneer het staatsgezag niet
ondergeschikt is aan het gezag van andere staten
vazalstaat: is een land dat officieel afhankelijk is maar feitelijk onder het gezag van een
ander, machtiger land staat. (bijv, zuid-Ossetië)
staatsvorming in europa:
het process van staatsvorming is een combinatie van economische, culturele en
politieke ontwikkelingen.
- vanaf late middeleeuwen was er in west-europa sprake van urbanisatie, op
allerlei plekken in europa werden koloniën gesticht.
, er was ook sprake van feodaal stelsel (feodalisme)
- adel was verantwoordelijk voor het bestuur van een klein gebied.
- adel moest verantwoording afleggen aan de leenheer
- burgers gebruikte hun eigen toegenomen welvaart om privileges te kopen van de
feodale adel (werden economisch en politiek zelfstandiger)
door de grote economische en politieke zelfstandigheid kreeg de burgerij meer inspraak
en macht.
- belangrijk voor leveren van belastinggeld
centralisatie: koning maakte einde van macht van adel om zo zelf meer macht te krijgen.
- belastinggeld ging naar leger en opleiden van ambtenaren
- kwam eenheid in wetten en munten maar ook voor veiligheid en bescherming
van burgers
- bij onderlinge conflicten kon de staatsmacht optreden als hoogste
rechtsprekende instantie
representatie: de standen of statenvergaderingen van de vorsten met de adel en
burgerij beschouwen we als eerste aanzet tot het ontstaan van moderne politieke
instituties en organisatie.
rationalisering: is het proces van het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid
met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het doelgericht
inzetten van middelen om zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten te bereiken
(4.2, politieke socialisatie)
(4.1, staatsvorming)
staatsvorming: is de institutionalisering van politieke macht tot een staat
wanneer ben je nederlander?
- Als je paspoort of ID nederlands is
nederlanders zijn van elkaar afhankelijk omdat sommige zaken niet door individuen
geregeld kunnen worden maar door het collectief.
belastingmonopolie: het alleenrecht om burgers te verplichten belasting te betalen
- overheid kan goederen realiseren die anders niet beschikbaar zijn omdat de
markt of burgers ze niet aanbieden
geweldsmonopolie: alleen de overheid mag geweld gebruiken
politieke macht: het vermogen om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.
- voorbeeld; regering en parlement
formele macht: vastgelegd in wetten en regelgeving, hierdoor kunnen politieke besluiten
worden genomen.
1. machtsevenwicht: zowel binnen een staat als tussen staten kunnen er
machtsverschillen zichtbaar zijn
2. machtsongelijkheid: tussen staten kan dan een oorlog en geweld ontstaan
3. machtsoverwicht: een bevolkingsgroep die via de overheid afneemt doordat de
bestaande regering het geweldsmonopolie niet meer goed kan uitoefenen of
doordat groepen burgers die macht niet meer als legitiem beschouwen.
4. machtsvacuüm (machtsuitoefenen): afwezigheid van voldoende machtsvacuüm
kan dan zorgen voor geweld tegen de overheid of tussen burgers onderling.
staatsvorming in theorie:
wanneer er sprake is van institutionalisering van politieke macht spreken we over de
vorming van een staat
- vastgelegd wie de politieke macht heeft binnen een staat
interne / externe soevereiniteit: intern is binnen en externe is buiten
de staat heeft interne soevereiniteit omdat:
1. als het hoogste gezag regeert over een groep mensen
2. binnen een bepaald grondgebied valt
3. en daarbij het een geweldsmonopolie en belasting monopolie bezit
- moet ook sprake zijn van externe soevereiniteit; wanneer het staatsgezag niet
ondergeschikt is aan het gezag van andere staten
vazalstaat: is een land dat officieel afhankelijk is maar feitelijk onder het gezag van een
ander, machtiger land staat. (bijv, zuid-Ossetië)
staatsvorming in europa:
het process van staatsvorming is een combinatie van economische, culturele en
politieke ontwikkelingen.
- vanaf late middeleeuwen was er in west-europa sprake van urbanisatie, op
allerlei plekken in europa werden koloniën gesticht.
, er was ook sprake van feodaal stelsel (feodalisme)
- adel was verantwoordelijk voor het bestuur van een klein gebied.
- adel moest verantwoording afleggen aan de leenheer
- burgers gebruikte hun eigen toegenomen welvaart om privileges te kopen van de
feodale adel (werden economisch en politiek zelfstandiger)
door de grote economische en politieke zelfstandigheid kreeg de burgerij meer inspraak
en macht.
- belangrijk voor leveren van belastinggeld
centralisatie: koning maakte einde van macht van adel om zo zelf meer macht te krijgen.
- belastinggeld ging naar leger en opleiden van ambtenaren
- kwam eenheid in wetten en munten maar ook voor veiligheid en bescherming
van burgers
- bij onderlinge conflicten kon de staatsmacht optreden als hoogste
rechtsprekende instantie
representatie: de standen of statenvergaderingen van de vorsten met de adel en
burgerij beschouwen we als eerste aanzet tot het ontstaan van moderne politieke
instituties en organisatie.
rationalisering: is het proces van het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid
met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het doelgericht
inzetten van middelen om zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten te bereiken
(4.2, politieke socialisatie)
