Samenvatting Onderneming en omgeving (Hoofdstuk 14, 15, 20 & 21)

Hoofdstuk 14 ‘Inflatie’
14.1 Inflatie schept onzekerheid
De ontwikkeling van de inflatie(algemeen prijsniveau) is een van de risicofactoren bij
ondernemersbeslissingen die op langere periode betrekking hebben. Een verwachte oplopende
inflatie kan het investeringsklimaat nadelig beïnvloeden.

14.2 Het begrip inflatie
We onderscheiden:
 Monetaire inflatie
o Toename van de hoeveelheid geld in de kringloop. (MV=pt)
 Prijsinflatie (= geldontwaarding) (2% is goed voor de economie)
o Stijging van het gemiddeld prijsniveau. (mv = Pt)
Je hebt meer geld nodig om eenzelfde pakket goederen en diensten te kopen.

Inflatie geeft onzekerheid en is een risicofactor voor een onderneming: reële renteontwikkelingen,
looneisen, stijging inkoopprijzen, herziening van prijzen.
Inflatie is goed voor mensen die lenen en slecht voor mensen die geld verstrekken.

14.3 Het meten van prijsinflatie
Het CBS meet de prijsinflatie in Nederland. Met budgetonderzoeken stelt het CBS vast hoe ‘het
Nederlandse gezin’ zijn inkomen uitgeeft. Hiermee worden de wegingsfactoren berekend (het
uitgavenpatroon in het basisjaar) die nodig zijn om te komen tot een gewogen gemiddelde van de
verschillende afzonderlijke prijsindexcijfers. Het resultaat, de consumentenprijsindex, wordt onder
meer gebruikt bij:
 Loononderhandelingen;
 Automatische prijscompensatie
o Afspraak tussen werkgevers- en werknemersorganisaties om de prijsstijgingen door
te laten werken in de lonen.
 Het defleren van in geld uitgedrukte grootheden.
o Het omzetten van nominale grootheden (bijvoorbeeld inkomen) in reële.
Om de inflatiecijfers van de lidstaten van de Europese Unie met elkaar te kunnen vergelijken, is de
geharmoniseerde consumentenprijsindex ontwikkeld (belastingen worden niet meegenomen). Een
andere maatstaf is kerninflatie, de kerninflatie is het inflatiecijfer waaruit de invloed van
veranderingen in de prijzen van energie en landbouwproducten is verwijderd. Dit gebeurt vanwege
het onvoorspelbare en grillige verloop van deze prijzen.

Begrippen:
Consumentenprijsindex (CPI) = Geeft het prijsbeloop van een pakket goederen en diensten dat in een
basisjaar door een standaardgezin werd gekocht.
Referentiejaar = Het jaar waarin de consumentenprijsindex op 100 wordt gesteld.

14.4 De gevolgen van prijsinflatie
Prijsinflatie heeft een aantal gevolgen: er zijn winnaars en verliezers:
 Mensen met schulden profiteren van de geldontwaarding;
 Mensen die geld hebben uitgeleend hebben er nadeel van.

Die voor- en nadelen worden ook beïnvloed door de hoogte van de reële renten en het
belastingstelsel. Bij dit laatste is het al dan niet toepassen van de inflatiecorrectie van belang. Zonder
inflatiecorrectie hebben belastingbetalers nadeel van prijsinflatie. (progressief belastingstelsel)
Specifiek voor ondernemingen zijn er nog de volgende nadelen:

,  Prijsinflatie kan onze internationale concurrentiepositie nadelig beïnvloeden;
o Kostenstijgingen kunnen, als gevolg van internationale concurrentie, vaak niet
volledig worden doorberekend in de verkoopprijzen.
 Prijsinflatie schept onzekerheid en ontmoedigt daarmee het investeren;
 Prijsinflatie leidt tot het ontstaan van schijnwinsten.
o Door te calculeren op basis van de vervangingswaarde wordt het rapporteren van
schijnwinsten vermeden. De Nederlandse belastingwetgeving staat dit niet toe. Wel
zijn er veel andere manieren waarop de fiscus de ondernemer in dit opzicht
tegenmoet.


𝑛𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑙𝑒 𝑟𝑒𝑛𝑡𝑒 𝑖𝑛𝑑𝑒𝑥
𝑅𝑒ë𝑙𝑒 𝑟𝑒𝑛𝑡𝑒 𝑖𝑛𝑑𝑒𝑥 = ∗ 100%
𝐼𝑛𝑓𝑙𝑎𝑡𝑖𝑒 𝑖𝑛𝑑𝑒𝑥

Begrippen:
Schijnwinst = Ondernemingswinst die ontstaat doordat bij de winstbepaling rekening wordt
gehouden met de historische kostprijs.

14.5 Prijsdeflatie
Deflatie is een daling van het algemeen prijspeil. Ook deflatie heeft nadelen voor de ondernemer,
bijvoorbeeld doordat de reële waarde van de uitstaande schulden groter wordt. Voor consumenten
is het voordelig, zij gaan wel bestedingen uitstellen. Kortom, prijsinflatie vorm een nadeel voor
mensen die geld hebben geleend en zet een rem op de economische groei.

14.6 De oorzaken van prijsinflatie
We onderscheiden een aantal oorzaken van prijsinflatie:
 Overbesteding, de vraag naar goederen en diensten is groter dan de aanwezige
productiecapaciteit aankan; (Overbesteding: bestedingen  productie capaciteit 
positieve output gap  Bestedingsinflatie)
 Loonkosteninflatie, de loonstijging overtreft de
loonruimte, zodat de loonkosten per eenheid product
stijgen. Overbestedingsinflatie kan overgaan in
loonkosteninflatie. Zo kan een economie terechtkomen
in de loon-prijsspiraal.
 Andere kostenstijgingen. Vooral door hogere
invoerprijzen kunnen we inflatie als het waren
importeren (Geïmporteerde inflatie
De prijsinflatie in een open economie als de Nederlandse wordt sterk beïnvloed door de
ontwikkeling van de invoerprijzen. Ook een stijging van de overheidstarieven kan bijdragen
tot het ontstaan van inflatie.;
 Inflatieverwachtingen. Wie prijsinflatie verwacht, zal daarop inspelen. Het gedrag van de
mensen roept prijsinflatie op.
als ↑ loonkosten > ↑
Begrippen:
Stagflatie = De combinatie van een oplopende wekloosheid en prijsinflatie. arbeidsproductiviteit :
14.7 Een grafische benadering van bestedingsinflatie
Grafisch kan het verschil tussen keynesianen en monetaristen worden verduidelijkt door uit te gaan
van een stijgende GA-lijn (keynesianen) of een verticaal verlopende GA-lijn (monetaristen).