Vaattoegang voor hemodialyse
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Vaattoegang voor hemodialyse 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Vaattoegang voor hemodialyse 3
Operatieve besluitvorming bij vaattoegang voor hemodialyse 6
Minimale vaatdiameters voor arterioveneuze fistel of graft 8
Zijde van vaattoegang bij pacemakerdraden of katheter 13
Soort vaattoegang en locatie voor hemodialyse 22
Perioperatieve zorg bij vaattoegang voor hemodialyse 37
Gebruik en verzorging bij vaattoegang voor hemodialyse 45
Monitoring en surveillance bij vaattoegang voor hemodialyse 55
Flow disfunctie bij vaattoegang voor hemodialyse 67
Infectie van de vaattoegang bij hemodialyse 95
Ischemie bij vaattoegang voor hemodialyse 103
High-flow vaattoegang bij hemodialyse 109
Ongebruikte vaattoegang bij hemodialyse 116
Randvoorwaarden (Organisatie van zorg) bij vaattoegang voor hemodialyse 122
Communicatie met de patiënt bij vaattoegang voor hemodialyse 123
Landelijke organisatie bij vaattoegang voor hemodialyse 128
,Vaattoegang voor hemodialyse
Startpagina - Vaattoegang voor hemodialyse
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn behandelt het aanleggen, gebruiken en onderhouden van een vaattoegang voor hemodialyse
bij volwassenen. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:
Operatieve besluitvorming (type en configuratie vaattoegang).
Perioperatieve behandeling.
Gebruik en verzorging van een vaattoegang.
Monitoring en surveillance van een vaattoegang.
Behandeling van flow disfunctie van een vaattoegang.
Behandeling van infectie van een vaattoegang.
Behandeling van handischemie als gevolg van een vaattoegang.
Behandeling van een high-flow vaattoegang.
Behandeling van een ongebruikte vaattoegang na niertransplantatie.
Randvoorwaarden (organisatie van zorg).
Voor een aantal onderdelen van de zorg rondom een vaattoegang voor hemodialyse heeft de werkgroep
geen uitgangsvragen geprioriteerd, maar zijn er in de dagelijkse praktijk wel diverse aandachtspunten van
belang. Deze zijn op basis van bestaande internationale richtlijnen samengevat in de bijlagen en gaan over de
onderwerpen:
Preoperatieve diagnostiek (bijlage 1).
Maturatie van de vaattoegang (bijlage 2).
Behandeling van thoracale centraal veneuze obstructie (bijlage 3).
Behandeling van een aneurysmatische vaattoegang (bijlage 4).
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling van volwassen
hemodialyse patiënten.
Voor patiënten
Nierfalen betekent dat de nieren minder dan 15% werken. De nieren kunnen dan niet meer goed afvalstoffen
uit het bloed halen.
Bij nierfalen zijn verschillende behandelingen mogelijk:
dialyse: uw bloed wordt gefilterd door een kunstnier (hemodialyse) of door uw buikvlies (peritoneale
dialyse);
niertransplantatie: u krijgt een nier van iemand anders;
conservatieve behandeling: u krijgt geen behandeling die het werk van de nieren vervangt, maar een
behandeling met alleen medicijnen en een dieet.
PDF aangemaakt op 02-05-2023 3/131
, Vaattoegang voor hemodialyse
Voor hemodialyse moet de dialysemachine worden aangesloten op uw bloedbaan. Dat gebeurt via een
vaattoegang. De meeste mensen krijgen daarvoor een shunt. Een shunt is een ader die via een operatie is
verbonden met een slagader. Daardoor stroomt er veel meer bloed doorheen en zwelt de ader op. De
gezwollen ader ligt net onder de huid. Dat maakt het makkelijk om deze bij elke dialyse aan te prikken. De
meeste mensen krijgen een shunt waarbij een eigen bloedvat wordt verbonden met een slagader. Dat heet
ook wel een fistel. Een andere mogelijkheid is een shunt met een kunststof bloedvat. Dat heet ook wel een
graft.
Een shunt is een van de mogelijkheden voor vaattoegang. Een andere mogelijkheid is een katheter. Een
katheter is een slangetje dat in uw bloedvat zit, meestal in de hals.
De dialyse-machine wordt aangesloten op de katheter.
Een vaattoegang voor hemodialyse is kwetsbaar. Er kunnen verschillende problemen ontstaan aan shunts en
katheters, zoals een vernauwing in een shunt of een infectie van een katheter. Het is daarom belangrijk dat de
vaattoegang bij iedere dialyse wordt gecontroleerd. De verpleegkundige kijkt, voelt en luistert naar de
vaattoegang en let erop dat de dialyse zonder problemen verloopt. De meeste problemen aan de
vaattoegang kunnen met een operatie worden opgelost.
Meer informatie is te vinden op de volgende websites:
Thuisarts: ik heb ernstige nierschade en wil een behandeling kiezen.
Thuisarts: ik krijg dialyse bij ernstige nierschade.
Thuisarts: Ik krijg een aanprik-plek of lijn voor dialyse
Thuisarts: Ik heb een aanprik-plek voor dialyse gekregen
Thuisarts: Ik heb een lijn voor dialyse gekregen.
Thuisarts: ik krijg een donornier bij ernstige nierschade.
https://www.nieren.nl/.
https://nierwijzer.nl/.
https://nierstichting.nl/.
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH). De richtlijn
is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de vaatchirurgen,
internisten, radiologen en verpleegkundigen en verzorgenden na het raadplegen van alle stakeholders om
knelpunten te inventariseren. Er werd aandacht besteed aan het patiëntperspectief door vertegenwoordiging
in de werkgroep van de patiëntenorganisatie Nierpatiënten Vereniging Nederland. Daarnaast is de richtlijn
ter commentaar voorgelegd aan Patiëntenfederatie Nederland.
Toepassen
Er is informatie voor Thuisarts en op nieren.nl geschreven (zie links hierboven) en daarnaast wordt een
consultkaart in beeld ontwikkeld bij deze richtlijn om het proces van samen beslissen door behandelaar en
patiënt te ondersteunen (in ontwikkeling). Er is een presentatie (link) beschikbaar die een overzicht geeft van
PDF aangemaakt op 02-05-2023 4/131
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Vaattoegang voor hemodialyse 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Vaattoegang voor hemodialyse 3
Operatieve besluitvorming bij vaattoegang voor hemodialyse 6
Minimale vaatdiameters voor arterioveneuze fistel of graft 8
Zijde van vaattoegang bij pacemakerdraden of katheter 13
Soort vaattoegang en locatie voor hemodialyse 22
Perioperatieve zorg bij vaattoegang voor hemodialyse 37
Gebruik en verzorging bij vaattoegang voor hemodialyse 45
Monitoring en surveillance bij vaattoegang voor hemodialyse 55
Flow disfunctie bij vaattoegang voor hemodialyse 67
Infectie van de vaattoegang bij hemodialyse 95
Ischemie bij vaattoegang voor hemodialyse 103
High-flow vaattoegang bij hemodialyse 109
Ongebruikte vaattoegang bij hemodialyse 116
Randvoorwaarden (Organisatie van zorg) bij vaattoegang voor hemodialyse 122
Communicatie met de patiënt bij vaattoegang voor hemodialyse 123
Landelijke organisatie bij vaattoegang voor hemodialyse 128
,Vaattoegang voor hemodialyse
Startpagina - Vaattoegang voor hemodialyse
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn behandelt het aanleggen, gebruiken en onderhouden van een vaattoegang voor hemodialyse
bij volwassenen. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:
Operatieve besluitvorming (type en configuratie vaattoegang).
Perioperatieve behandeling.
Gebruik en verzorging van een vaattoegang.
Monitoring en surveillance van een vaattoegang.
Behandeling van flow disfunctie van een vaattoegang.
Behandeling van infectie van een vaattoegang.
Behandeling van handischemie als gevolg van een vaattoegang.
Behandeling van een high-flow vaattoegang.
Behandeling van een ongebruikte vaattoegang na niertransplantatie.
Randvoorwaarden (organisatie van zorg).
Voor een aantal onderdelen van de zorg rondom een vaattoegang voor hemodialyse heeft de werkgroep
geen uitgangsvragen geprioriteerd, maar zijn er in de dagelijkse praktijk wel diverse aandachtspunten van
belang. Deze zijn op basis van bestaande internationale richtlijnen samengevat in de bijlagen en gaan over de
onderwerpen:
Preoperatieve diagnostiek (bijlage 1).
Maturatie van de vaattoegang (bijlage 2).
Behandeling van thoracale centraal veneuze obstructie (bijlage 3).
Behandeling van een aneurysmatische vaattoegang (bijlage 4).
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling van volwassen
hemodialyse patiënten.
Voor patiënten
Nierfalen betekent dat de nieren minder dan 15% werken. De nieren kunnen dan niet meer goed afvalstoffen
uit het bloed halen.
Bij nierfalen zijn verschillende behandelingen mogelijk:
dialyse: uw bloed wordt gefilterd door een kunstnier (hemodialyse) of door uw buikvlies (peritoneale
dialyse);
niertransplantatie: u krijgt een nier van iemand anders;
conservatieve behandeling: u krijgt geen behandeling die het werk van de nieren vervangt, maar een
behandeling met alleen medicijnen en een dieet.
PDF aangemaakt op 02-05-2023 3/131
, Vaattoegang voor hemodialyse
Voor hemodialyse moet de dialysemachine worden aangesloten op uw bloedbaan. Dat gebeurt via een
vaattoegang. De meeste mensen krijgen daarvoor een shunt. Een shunt is een ader die via een operatie is
verbonden met een slagader. Daardoor stroomt er veel meer bloed doorheen en zwelt de ader op. De
gezwollen ader ligt net onder de huid. Dat maakt het makkelijk om deze bij elke dialyse aan te prikken. De
meeste mensen krijgen een shunt waarbij een eigen bloedvat wordt verbonden met een slagader. Dat heet
ook wel een fistel. Een andere mogelijkheid is een shunt met een kunststof bloedvat. Dat heet ook wel een
graft.
Een shunt is een van de mogelijkheden voor vaattoegang. Een andere mogelijkheid is een katheter. Een
katheter is een slangetje dat in uw bloedvat zit, meestal in de hals.
De dialyse-machine wordt aangesloten op de katheter.
Een vaattoegang voor hemodialyse is kwetsbaar. Er kunnen verschillende problemen ontstaan aan shunts en
katheters, zoals een vernauwing in een shunt of een infectie van een katheter. Het is daarom belangrijk dat de
vaattoegang bij iedere dialyse wordt gecontroleerd. De verpleegkundige kijkt, voelt en luistert naar de
vaattoegang en let erop dat de dialyse zonder problemen verloopt. De meeste problemen aan de
vaattoegang kunnen met een operatie worden opgelost.
Meer informatie is te vinden op de volgende websites:
Thuisarts: ik heb ernstige nierschade en wil een behandeling kiezen.
Thuisarts: ik krijg dialyse bij ernstige nierschade.
Thuisarts: Ik krijg een aanprik-plek of lijn voor dialyse
Thuisarts: Ik heb een aanprik-plek voor dialyse gekregen
Thuisarts: Ik heb een lijn voor dialyse gekregen.
Thuisarts: ik krijg een donornier bij ernstige nierschade.
https://www.nieren.nl/.
https://nierwijzer.nl/.
https://nierstichting.nl/.
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH). De richtlijn
is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de vaatchirurgen,
internisten, radiologen en verpleegkundigen en verzorgenden na het raadplegen van alle stakeholders om
knelpunten te inventariseren. Er werd aandacht besteed aan het patiëntperspectief door vertegenwoordiging
in de werkgroep van de patiëntenorganisatie Nierpatiënten Vereniging Nederland. Daarnaast is de richtlijn
ter commentaar voorgelegd aan Patiëntenfederatie Nederland.
Toepassen
Er is informatie voor Thuisarts en op nieren.nl geschreven (zie links hierboven) en daarnaast wordt een
consultkaart in beeld ontwikkeld bij deze richtlijn om het proces van samen beslissen door behandelaar en
patiënt te ondersteunen (in ontwikkeling). Er is een presentatie (link) beschikbaar die een overzicht geeft van
PDF aangemaakt op 02-05-2023 4/131
