Sepsis bij kinderen
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Sepsis bij kinderen 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Sepsis bij kinderen 3
Vroege herkenning van sepsis bij kinderen 5
Diagnostiek bij sepsis bij kinderen 12
Lumbaalpunctie bij kinderen met een verdenking op een sepsis 13
Biomarkers voor vroege herkenning van sepsis bij kinderen 18
Behandeling van sepsis bij kinderen 28
Hemodynamische ondersteuning bij sepsis bij kinderen 29
Vasoactieve medicatie bij sepsis bij kinderen 37
Empirisch antibioticabeleid bij sepsis bij kinderen 43
Organisatie van zorg bij sepsis bij kinderen 47
Overdracht van een kind met sepsis 48
Nazorg voor kinderen na doorgemaakte sepsis 51
,Sepsis bij kinderen
Startpagina - Sepsis bij kinderen
Waar gaat deze richtlijn over?
Sepsis is een belangrijke oorzaak van morbiditeit en sterfte bij kinderen. Vooralsnog was er in Nederland
geen kinderrichtlijn over sepsis beschikbaar. Wel was recent in het Verenigd Koninkrijk, binnen het National
Institute for Health and Care Excellence (NICE), een richtlijn over sepsis beschikbaar gekomen die alle
leeftijdscategorieën bespreekt (https://www.nice.org.uk/guidance/ng51). Binnen deze richtlijn werd
ruimschoots aandacht gegeven aan pediatrische aspecten rond sepsis waaronder vroege herkenning,
diagnostiek en overwegingen voor empirische therapie bij de eerste opvang door de algemene kinderarts.
Deze richtlijn leek ook voor de Nederlandse setting deels bruikbaar. Een kanttekening was dat de
microbiologische aspecten niet direct te extrapoleren waren en daarom een goede inventarisatie vereisten.
Gedurende de ontwikkeling van deze richtlijn is geïnventariseerd op welke manier de NICE-richtlijn Sepsis het
beste kon worden verwerkt in de Nederlandse richtlijn. Tijdens het schrijven van de richtlijn kwamen enkele
belangrijke rapporten en richtlijnen uit, zoals het NIVEL adviesrapport over lijnsepsis
(https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1003638.pdf) en de internationale richtlijn geformeerd
door de ’surviving sepsis campaign’ die gepubliceerd werd in Intensive Care Medicine (Weiss, 2020). De
laatste inzichten uit deze rapporten en publicaties werden, indien relevant, zo goed mogelijk meegenomen.
Daarnaast kwam vanuit diverse patientenorganisaties duidelijk het signaal dat er veel behoefte is aan uitleg
en begrip over de diagnose sepsis en aan adviezen over hoe de follow-up na het doormaken van sepsis er uit
zou moeten zien. Ook aan dit aspect wordt in deze richtlijn aandacht gegeven.
De richtlijn richt zich op vroege herkenning, diagnostiek en overwegingen voor empirische therapie van sepsis
bij kinderen (1 maand tot 18 jaar). Deze richtlijn heeft geen betrekking op de behandeling van sepsis bij
neonaten en de behandeling op de intensive care. Wat betreft de behandeling van sepsis bij kinderen met
een oncologische dan wel immunologische afwijking beperkt deze richtlijn zich tot de eerste handelingen die
nodig zijn als een kind zich meldt in het ziekenhuis. Kinderen die sepsis ontwikkelen tijdens opname in het
ziekenhuis worden nadrukkelijk wel meegenomen in deze richtlijn.
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
De richtlijn is primair bedoeld voor algemene kinderartsen, en spoedeisende hulp artsen. Daarnaast zal de
richtlijn relevant zijn voor verpleegkundigen, medisch microbiologen en ziekenhuisapothekers.
Voor patiënten
Deze richtlijn gaat over sepsis bij kinderen. Een sepsis is een ontstekingsreactie van het lichaam op een
infectie die zo ernstig verloopt dat weefsels beschadigd raken en orgaanfuncties uitvallen. Allerlei soorten
infecties kunnen een sepsis veroorzaken, zoals een blaasontsteking, longontsteking of hersenvliesontsteking.
Deze richtlijn gaat over het herkennen van sepsis bij kinderen in het ziekenhuis en testen die kunnen worden
afgenomen. Daarnaast gaat de richtlijn over de behandeling van sepsis bij kinderen en wat belangrijk is bij
het opvolgen van kinderen die een sepsis in het ziekenhuis hebben doorgemaakt.
Meer informatie over sepsis bij kinderen is te vinden op Thuisarts.nl:
Mijn kind heeft (misschien) een sepsis
Mijn kind wordt behandeld voor een sepsis
Mijn kind heeft een sepsis gehad en mag weer naar huis
PDF aangemaakt op 01-05-2023 3/58
, Sepsis bij kinderen
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. De
richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de kinderartsen,
medisch microbiologen, klinisch chemici en verpleegkundigen. Er werd aandacht besteed aan het
patiëntenperspectief door afvaardiging van Stichting Kind en Ziekenhuis in de werkgroep. Daarnaast is de
richtlijn ter commentaar opgestuurd naar Stichting Ouders Groep B Streptokokken en de Nederlandse
Meningitis Stichting.
Toepassen
https://www.sepsisnet.nl/patienten
https://www.sepsis-en-daarna.nl
https://www.sepsis-en-daarna.nl/wp-content/uploads/2020/09/ESA-Life-After-Sepsis-Brochure-Dutch-.pdf
Status van de richtlijn
Uiterlijk in 2025 bepaalt het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde of de modules
van deze richtlijn nog actueel zijn.
PDF aangemaakt op 01-05-2023 4/58
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Sepsis bij kinderen 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Sepsis bij kinderen 3
Vroege herkenning van sepsis bij kinderen 5
Diagnostiek bij sepsis bij kinderen 12
Lumbaalpunctie bij kinderen met een verdenking op een sepsis 13
Biomarkers voor vroege herkenning van sepsis bij kinderen 18
Behandeling van sepsis bij kinderen 28
Hemodynamische ondersteuning bij sepsis bij kinderen 29
Vasoactieve medicatie bij sepsis bij kinderen 37
Empirisch antibioticabeleid bij sepsis bij kinderen 43
Organisatie van zorg bij sepsis bij kinderen 47
Overdracht van een kind met sepsis 48
Nazorg voor kinderen na doorgemaakte sepsis 51
,Sepsis bij kinderen
Startpagina - Sepsis bij kinderen
Waar gaat deze richtlijn over?
Sepsis is een belangrijke oorzaak van morbiditeit en sterfte bij kinderen. Vooralsnog was er in Nederland
geen kinderrichtlijn over sepsis beschikbaar. Wel was recent in het Verenigd Koninkrijk, binnen het National
Institute for Health and Care Excellence (NICE), een richtlijn over sepsis beschikbaar gekomen die alle
leeftijdscategorieën bespreekt (https://www.nice.org.uk/guidance/ng51). Binnen deze richtlijn werd
ruimschoots aandacht gegeven aan pediatrische aspecten rond sepsis waaronder vroege herkenning,
diagnostiek en overwegingen voor empirische therapie bij de eerste opvang door de algemene kinderarts.
Deze richtlijn leek ook voor de Nederlandse setting deels bruikbaar. Een kanttekening was dat de
microbiologische aspecten niet direct te extrapoleren waren en daarom een goede inventarisatie vereisten.
Gedurende de ontwikkeling van deze richtlijn is geïnventariseerd op welke manier de NICE-richtlijn Sepsis het
beste kon worden verwerkt in de Nederlandse richtlijn. Tijdens het schrijven van de richtlijn kwamen enkele
belangrijke rapporten en richtlijnen uit, zoals het NIVEL adviesrapport over lijnsepsis
(https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/1003638.pdf) en de internationale richtlijn geformeerd
door de ’surviving sepsis campaign’ die gepubliceerd werd in Intensive Care Medicine (Weiss, 2020). De
laatste inzichten uit deze rapporten en publicaties werden, indien relevant, zo goed mogelijk meegenomen.
Daarnaast kwam vanuit diverse patientenorganisaties duidelijk het signaal dat er veel behoefte is aan uitleg
en begrip over de diagnose sepsis en aan adviezen over hoe de follow-up na het doormaken van sepsis er uit
zou moeten zien. Ook aan dit aspect wordt in deze richtlijn aandacht gegeven.
De richtlijn richt zich op vroege herkenning, diagnostiek en overwegingen voor empirische therapie van sepsis
bij kinderen (1 maand tot 18 jaar). Deze richtlijn heeft geen betrekking op de behandeling van sepsis bij
neonaten en de behandeling op de intensive care. Wat betreft de behandeling van sepsis bij kinderen met
een oncologische dan wel immunologische afwijking beperkt deze richtlijn zich tot de eerste handelingen die
nodig zijn als een kind zich meldt in het ziekenhuis. Kinderen die sepsis ontwikkelen tijdens opname in het
ziekenhuis worden nadrukkelijk wel meegenomen in deze richtlijn.
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
De richtlijn is primair bedoeld voor algemene kinderartsen, en spoedeisende hulp artsen. Daarnaast zal de
richtlijn relevant zijn voor verpleegkundigen, medisch microbiologen en ziekenhuisapothekers.
Voor patiënten
Deze richtlijn gaat over sepsis bij kinderen. Een sepsis is een ontstekingsreactie van het lichaam op een
infectie die zo ernstig verloopt dat weefsels beschadigd raken en orgaanfuncties uitvallen. Allerlei soorten
infecties kunnen een sepsis veroorzaken, zoals een blaasontsteking, longontsteking of hersenvliesontsteking.
Deze richtlijn gaat over het herkennen van sepsis bij kinderen in het ziekenhuis en testen die kunnen worden
afgenomen. Daarnaast gaat de richtlijn over de behandeling van sepsis bij kinderen en wat belangrijk is bij
het opvolgen van kinderen die een sepsis in het ziekenhuis hebben doorgemaakt.
Meer informatie over sepsis bij kinderen is te vinden op Thuisarts.nl:
Mijn kind heeft (misschien) een sepsis
Mijn kind wordt behandeld voor een sepsis
Mijn kind heeft een sepsis gehad en mag weer naar huis
PDF aangemaakt op 01-05-2023 3/58
, Sepsis bij kinderen
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. De
richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de kinderartsen,
medisch microbiologen, klinisch chemici en verpleegkundigen. Er werd aandacht besteed aan het
patiëntenperspectief door afvaardiging van Stichting Kind en Ziekenhuis in de werkgroep. Daarnaast is de
richtlijn ter commentaar opgestuurd naar Stichting Ouders Groep B Streptokokken en de Nederlandse
Meningitis Stichting.
Toepassen
https://www.sepsisnet.nl/patienten
https://www.sepsis-en-daarna.nl
https://www.sepsis-en-daarna.nl/wp-content/uploads/2020/09/ESA-Life-After-Sepsis-Brochure-Dutch-.pdf
Status van de richtlijn
Uiterlijk in 2025 bepaalt het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde of de modules
van deze richtlijn nog actueel zijn.
PDF aangemaakt op 01-05-2023 4/58
