Inflammatoire darmziekten volwassenen
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Inflammatoire darmziekten volwassenen 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Inflammatoire darmziekten 4
Medicamenteuze behandeling van colitis ulcerosa 6
Algemene introductie 7
Milde- tot matig ernstige distale colitis ulcerosa (Montreal classificatie E1-2, S1-2) 9
Ernstige distale colitis ulcerosa 13
Mild tot matig ernstige pancolitis ulcerosa 16
Ernstige pancolitis ulcerosa 22
Onderhoudsbehandeling 28
Pouchitis 33
Medicamenteuze behandeling van de ziekte van Crohn 37
Algemene introductie 38
Milde tot matige Crohnse ziekteactiviteit van de distale dunne - en de dikke darm 41
Ernstige Crohnse ziekteactiviteit van de distale dunne - en de dikke darm 53
Crohnse ziekteactiviteit in slokdarm, maag of duodenum 57
Onderhoudsbehandeling van de ziekte van Crohn 60
Biologicals - start en stop 75
Therapeutic drug monitoring en farmacogenetica 76
Medicamenteuze behandeling van patiënten >60 jaar 77
Behandeling van perianale fistels bij de ziekte van Crohn 88
Chirurgische behandeling van inflammatoire darmziekten 104
Indicaties voor chirurgie 105
Type chirurgische ingreep per indicatie 108
Timing van chirurgische ingreep 117
Aantal verrichtingen per jaar per chirurg met betrekking tot bijzondere vormen van chirurgie 120
Preoperatief beleid bij medicamenteuze behandeling ziekte van Crohn 122
Extraintestinale manifestaties en complicaties 131
,Inleiding 132
Reactieve aandoeningen 134
Geassocieerde aandoeningen 139
Aandoeningen (metabool en endocrien) die ontstaan ten gevolge van een langer bestaande darmziekte 146
Behandeling van vermoeidheid 151
Voeding 161
Dieet 162
Voedingssupplementen 178
Rol van voedingstoestand op macro- en microniveau bij de behandeling van volwassenen met CU en de ZvC 187
Zwangerschap 193
IBD-medicatie tijdens zwangerschap 194
Fertiliteit, zwangerschap en borstvoeding 209
Maligniteiten 210
Behandeling van patiënten met een maligniteit in het verleden 211
Surveillancebeleid 227
Vaccinaties en reisadviezen 228
Behandeldoelen 229
Psychosociale zorg 230
, Inflammatoire darmziekten volwassenen
Startpagina - Inflammatoire darmziekten
Waar gaat deze richtlijn over?
Inflammatoire darmziekten oftewel chronische darmontstekingsziekten komen veel voor. De meest
voorkomende darmontstekingsziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Naar schatting hebben
90.000 patiënten in Nederland een van deze ziekten. Chronische darmontstekingsziekten hebben een grote
impact op (de kwaliteit van) het leven van patiënten.
In 2009 is de richtlijn inflammatoire darmziekten ontwikkeld. In 2015 zijn onderdelen van deze richtlijn herzien
en/of aangevuld. In de richtlijn werden de diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekten
beschreven. Deze richtlijn was toe aan een modulaire herziening. Een aantal modules was verouderd en
daarnaast bestond er de wens om nieuwe richtlijnmodules te ontwikkelen.
De huidige richtlijn bevat de volgende onderwerpen:
Behandeling van volwassen met IBD
Dieet
Voedingssupplementen
Perianale fistels
Behandeling bij maligniteiten in het verleden
Niet-farmacologische interventies bij vermoeidheid
Behandeling tijdens zwangerschap
Behandeling van patiënten >60 jaar
Perioperatief beleid
Organisatie van zorg
Psychosociale zorg
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is geschreven voor zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling van volwassenen met
inflammatoire darmziekten.
Voor patiënten
Inflammatoire darmziekten is een overkoepelende term voor chronische ziekten met ontstekingen in de darm.
Twee veelvoorkomende darmontstekingsziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Bij colitis
ulcerosa zitten de ontstekingen met name in de dikke darm. Het slijmvlies van de darm is dan ontstoken. Bij
de ziekte van Crohn zitten de ontstekingen of zweren met name in (een gedeelte van) de dunne darm, de
dikke darm of de endeldarm. Hierbij kunnen er ook gangetjes ontstaan naar andere organen. Dat noemen we
fistels. Patiënten kunnen verschillende klachten ervaren door de ontsteking en fistelvorming, zoals
pijnklachten, vermoeidheid.
PDF aangemaakt op 28-04-2023 4/232
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Inflammatoire darmziekten volwassenen 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Inflammatoire darmziekten 4
Medicamenteuze behandeling van colitis ulcerosa 6
Algemene introductie 7
Milde- tot matig ernstige distale colitis ulcerosa (Montreal classificatie E1-2, S1-2) 9
Ernstige distale colitis ulcerosa 13
Mild tot matig ernstige pancolitis ulcerosa 16
Ernstige pancolitis ulcerosa 22
Onderhoudsbehandeling 28
Pouchitis 33
Medicamenteuze behandeling van de ziekte van Crohn 37
Algemene introductie 38
Milde tot matige Crohnse ziekteactiviteit van de distale dunne - en de dikke darm 41
Ernstige Crohnse ziekteactiviteit van de distale dunne - en de dikke darm 53
Crohnse ziekteactiviteit in slokdarm, maag of duodenum 57
Onderhoudsbehandeling van de ziekte van Crohn 60
Biologicals - start en stop 75
Therapeutic drug monitoring en farmacogenetica 76
Medicamenteuze behandeling van patiënten >60 jaar 77
Behandeling van perianale fistels bij de ziekte van Crohn 88
Chirurgische behandeling van inflammatoire darmziekten 104
Indicaties voor chirurgie 105
Type chirurgische ingreep per indicatie 108
Timing van chirurgische ingreep 117
Aantal verrichtingen per jaar per chirurg met betrekking tot bijzondere vormen van chirurgie 120
Preoperatief beleid bij medicamenteuze behandeling ziekte van Crohn 122
Extraintestinale manifestaties en complicaties 131
,Inleiding 132
Reactieve aandoeningen 134
Geassocieerde aandoeningen 139
Aandoeningen (metabool en endocrien) die ontstaan ten gevolge van een langer bestaande darmziekte 146
Behandeling van vermoeidheid 151
Voeding 161
Dieet 162
Voedingssupplementen 178
Rol van voedingstoestand op macro- en microniveau bij de behandeling van volwassenen met CU en de ZvC 187
Zwangerschap 193
IBD-medicatie tijdens zwangerschap 194
Fertiliteit, zwangerschap en borstvoeding 209
Maligniteiten 210
Behandeling van patiënten met een maligniteit in het verleden 211
Surveillancebeleid 227
Vaccinaties en reisadviezen 228
Behandeldoelen 229
Psychosociale zorg 230
, Inflammatoire darmziekten volwassenen
Startpagina - Inflammatoire darmziekten
Waar gaat deze richtlijn over?
Inflammatoire darmziekten oftewel chronische darmontstekingsziekten komen veel voor. De meest
voorkomende darmontstekingsziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Naar schatting hebben
90.000 patiënten in Nederland een van deze ziekten. Chronische darmontstekingsziekten hebben een grote
impact op (de kwaliteit van) het leven van patiënten.
In 2009 is de richtlijn inflammatoire darmziekten ontwikkeld. In 2015 zijn onderdelen van deze richtlijn herzien
en/of aangevuld. In de richtlijn werden de diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekten
beschreven. Deze richtlijn was toe aan een modulaire herziening. Een aantal modules was verouderd en
daarnaast bestond er de wens om nieuwe richtlijnmodules te ontwikkelen.
De huidige richtlijn bevat de volgende onderwerpen:
Behandeling van volwassen met IBD
Dieet
Voedingssupplementen
Perianale fistels
Behandeling bij maligniteiten in het verleden
Niet-farmacologische interventies bij vermoeidheid
Behandeling tijdens zwangerschap
Behandeling van patiënten >60 jaar
Perioperatief beleid
Organisatie van zorg
Psychosociale zorg
Voor wie is deze richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is geschreven voor zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling van volwassenen met
inflammatoire darmziekten.
Voor patiënten
Inflammatoire darmziekten is een overkoepelende term voor chronische ziekten met ontstekingen in de darm.
Twee veelvoorkomende darmontstekingsziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Bij colitis
ulcerosa zitten de ontstekingen met name in de dikke darm. Het slijmvlies van de darm is dan ontstoken. Bij
de ziekte van Crohn zitten de ontstekingen of zweren met name in (een gedeelte van) de dunne darm, de
dikke darm of de endeldarm. Hierbij kunnen er ook gangetjes ontstaan naar andere organen. Dat noemen we
fistels. Patiënten kunnen verschillende klachten ervaren door de ontsteking en fistelvorming, zoals
pijnklachten, vermoeidheid.
PDF aangemaakt op 28-04-2023 4/232
