Samenvatting Hoorcolleges WSH
Hoorcollege Pijn en verwerking
Pijn is niet alleen een sensorische prikkel multidimensioneel
Acute pijn weefselbeschadiging
Chronische niet precies 3 maanden, maar langere pijn. Langdurig aanhoudende pijn.
Bron van weefselschade niet meer op de voorgrond.
Pijnsoorten
Nociceptieve pijn: (dreigende) weefselschade ontstekingsstoffen komen vrij die
nociceptoren prikkelen
- Pijn verdwijnt meestal wanneer de verwonding of ontsteking is verholpen
- Doffe/scherpe pijn
- Kan kloppende pijn zijn
- Weefselschade gaat gepaard met zwellingen, ontstekingen of koorts
Neuropatische pijn: zenuwweefsel centraal/perifeer. Beschadigde vezel geeft zelf
signalen af aan het ruggenmerg waar ze worden doorgestuurd naar de hersenen
- Sterke, brandende, schrijnende pijn
- Tintelingen, doof gevoel
- Allodynie: een prikkel die normaal geen pijn doet doet nu wel pijn (kleding,
temperatuur)
- De prikkel wordt heftiger ervaren dan dat deze daadwerkelijk is.
- Pijn wordt beïnvloed door gedrag, emoties, cognities
Nociplastische pijn: Centrale sensitisatie (pijn die ontstaat door veranderingen in het
centrale zenuwstelsel zonder directe relatie met weefselschade.)
Oorzaak vaak onduidelijk. De zenuwen zijn overgevoelig waardoor in sommige situaties, of
zelfs spontaan, pijnprikkels afgeven. Sensitisatie betekent dat de communicatie tussen
zenuwcellen onderling verandert.
- Er is al langere tijd sprake van pijn. Als er sprake was van een beschadiging zou deze
allang genezen moeten zijn.
- De pijn kan van plaats veranderen
- Mate van pijn kan erg wisselen per dag of zelfs per uur
- De pijn kan in de loop van de tijd op verschillende plekken in het lichaam aanwezig
zijn
Wat heeft invloed op pijnbeleving?
- Emoties
- Cognities
- Gedrag
De route van pijn
Plek van de schade = perifeer
Via zenuwbanen naar het ruggenmerg
Vindt vorm van verwerking plaats. Verder naar pijncentrum in de hersenstam
Verwerking in de hersenen
,Weefselschade:
Mechanische, thermische of chemische prikkel (die zorgt voor schade) = noxische prikkel
(noxische prikkel = pijnlijke prikkel die ervoor zorgt dat signalen worden doorgegeven aan de
nociceptoren zodat de pijncirculatie gestart kan worden. 3 soorten noxische prikkels.
1. Mechanisch
2. thermisch
3. Chemisch (noxisch)
- Nociceptie
Signaal zorgt primair en secundair voor pijn.
Acute pijn
A delta vezel (nociceptieve prikkels) = primaire pijn, door noxische prikkel (doel =
waarschuwing)
C-vezel = secundaire pijn = ontstekingsreactie (SP) diffuus, emotioneel (doel = gericht op de
omgeving)
Secundaire pijn
Weefselschade:
Ontstekingsreactie
Bij schade komen er stoffen vrij in het weefsel, die prikkelen C-vezel. Signaal gaat naar
ruggenmerg. C-vezel stuurt signaal terug het weefsel in. In het weefsel komt stofje vrij:
substance-P. zorgt dat de ontstekingsreactie nog groter wordt, stimuleert
ontstekingsreactie. Daarna neemt de prikkeldrempel af.
Hyperalgesie: verhoogde gevoeligheid voor nociceptieve prikkels.
Allodynie: Niet-nociceptieve prikkels worden pijnlijk.
Perifere sensitisatie = gevoelig worden, perifeer in het weefsel.
C-vezels geven substance-P af waardoor je pijn ook voelt in het gebied rondom de schade.
Gebeurt op basis van de ‘axonreflex’. SP zorgt voor een verlaging van de prikkeldempel van
C-vezels en stimuleert de eigen C-vezels om zelf actiepotentialen op te wekken. perifere
sensitisatie.
Samenvatting weefselschade
- Primaire pijn
o A-delta vezels
o Reflex, directe gewaarwording
o Verdwijnt na opheffen noxische prikkel
- Secundaire pijn
o C-vezels en SP
o Perifere sensitisatie
o Emotioneel, lijden
o Blijft aanwezig zolang ontstekingsreactie duurt
Verwerking op ruggenmergniveau
- A-delta vezel
o Komt binnen aan achterkant ruggenmerg
o Direct naar hersenen
o Gaat snel
, - C-vezels
o Schakelen over op andere neuronen
Afgifte SP (komt vrij in ruggenmerg en verspreid zich)
Sensitisatie (gevoelig worden voor C-vezels)
o Centrale sensitisatie = gevoeliger worden van het ruggenmerg
Demping – poorttheorie (mellzack en wall)
- Interactie ruggenmerg
o C-vezels (pijn)
o A-Beta vezels (tast)
- A-beta inhibeert C
- Bijv. wrijven, TENS, massage
DNIC systeem (diffuse noxische inhiberende controle)
Endorfinen (=opioïden)
Remmen pijnsignalen in stijgende en dalende banen
Enkefaline (=neurotransmitter)
Remt nociceptieve prikkels in ruggenmerg
poorttheorie
Voordelen endorfine t.o.v. morfine
- Endorfine werkt selectief
- Geen bijwerkingen
- Geen tolerantie
- Niet verslavend
, Hoorcollege 2 Bindweefsel (schade en herstel)
Definitie bindweefsel:
‘Een samenstel van gelijksoortig gedifferentieerde cellen, dus met gelijke of vergelijkbare
bouw en functie, die door intercellulaire contacten en extracellulaire tussenstof verbonden
zijn.’
4 soorten weefsel
- Spierweefsel (dwarsgestreept, glad en hartweefsel)
- Zenuwweefsel (sensorisch, motorisch en schakel)
- Epitheelweefsel
- Bindweefsel (vetweefsel, bloed, bot en kraakbeen)
Functies bindweefsel:
- Vormt geraamte lichaam
- Verbindt de verschillende lichaamsonderdelen
- Beschermt organen
- Metabole functie
- Opslag van energie
- Vorming littekenweefsel bij schade
3 onderdelen BW
- Cellen (fibroblast = vezelmaker) (stofwisseling)
Fabriek van het BW. Kan bindweefsel maken, maakt vezels en grondsubstantie.
- Vezels (mechanica)
o 2 soorten vezels:
Collagene vezels (pezen en ligamenten)
Elastine vezels: (arteriën, ligamenten)
- Grondsubstantie (kneedbaarheid en vormbaarheid)
Proteoglycanen / GAG’s en Water
Extracellulaire matrix (ECM) = vezels en grondsubstantie samen
Vezels:
- Bestaan uit eiwitketens
- Collageen (pezen en ligamenten) en elastine (arteriën, sommige ligamenten)
- Collageen:
o Iedere collagene vezel bestaat uit fibrillen
o Iedere microfibril bestaat uit een rij geschakelde moleculen (procollageen)
o Iedere molecuul (tropocollageen) bestaat uit 3 polypeptide ketens (alpha
ketens)
o Ze zijn verbonden met een suiker vandaar de naam glycoproteïne
Soorten collageen
1. Type 1 (90% van het bindweefsel, erg trekvast, het belangrijkste).
2. Type 2 (in kraakbeen, deze zijn dunner en kunnen goed tegen druk).
3. Type 3 (wordt als eerst geplaatst na schade en bijvoorbeeld ook in lever, weinig structuur).
Hoorcollege Pijn en verwerking
Pijn is niet alleen een sensorische prikkel multidimensioneel
Acute pijn weefselbeschadiging
Chronische niet precies 3 maanden, maar langere pijn. Langdurig aanhoudende pijn.
Bron van weefselschade niet meer op de voorgrond.
Pijnsoorten
Nociceptieve pijn: (dreigende) weefselschade ontstekingsstoffen komen vrij die
nociceptoren prikkelen
- Pijn verdwijnt meestal wanneer de verwonding of ontsteking is verholpen
- Doffe/scherpe pijn
- Kan kloppende pijn zijn
- Weefselschade gaat gepaard met zwellingen, ontstekingen of koorts
Neuropatische pijn: zenuwweefsel centraal/perifeer. Beschadigde vezel geeft zelf
signalen af aan het ruggenmerg waar ze worden doorgestuurd naar de hersenen
- Sterke, brandende, schrijnende pijn
- Tintelingen, doof gevoel
- Allodynie: een prikkel die normaal geen pijn doet doet nu wel pijn (kleding,
temperatuur)
- De prikkel wordt heftiger ervaren dan dat deze daadwerkelijk is.
- Pijn wordt beïnvloed door gedrag, emoties, cognities
Nociplastische pijn: Centrale sensitisatie (pijn die ontstaat door veranderingen in het
centrale zenuwstelsel zonder directe relatie met weefselschade.)
Oorzaak vaak onduidelijk. De zenuwen zijn overgevoelig waardoor in sommige situaties, of
zelfs spontaan, pijnprikkels afgeven. Sensitisatie betekent dat de communicatie tussen
zenuwcellen onderling verandert.
- Er is al langere tijd sprake van pijn. Als er sprake was van een beschadiging zou deze
allang genezen moeten zijn.
- De pijn kan van plaats veranderen
- Mate van pijn kan erg wisselen per dag of zelfs per uur
- De pijn kan in de loop van de tijd op verschillende plekken in het lichaam aanwezig
zijn
Wat heeft invloed op pijnbeleving?
- Emoties
- Cognities
- Gedrag
De route van pijn
Plek van de schade = perifeer
Via zenuwbanen naar het ruggenmerg
Vindt vorm van verwerking plaats. Verder naar pijncentrum in de hersenstam
Verwerking in de hersenen
,Weefselschade:
Mechanische, thermische of chemische prikkel (die zorgt voor schade) = noxische prikkel
(noxische prikkel = pijnlijke prikkel die ervoor zorgt dat signalen worden doorgegeven aan de
nociceptoren zodat de pijncirculatie gestart kan worden. 3 soorten noxische prikkels.
1. Mechanisch
2. thermisch
3. Chemisch (noxisch)
- Nociceptie
Signaal zorgt primair en secundair voor pijn.
Acute pijn
A delta vezel (nociceptieve prikkels) = primaire pijn, door noxische prikkel (doel =
waarschuwing)
C-vezel = secundaire pijn = ontstekingsreactie (SP) diffuus, emotioneel (doel = gericht op de
omgeving)
Secundaire pijn
Weefselschade:
Ontstekingsreactie
Bij schade komen er stoffen vrij in het weefsel, die prikkelen C-vezel. Signaal gaat naar
ruggenmerg. C-vezel stuurt signaal terug het weefsel in. In het weefsel komt stofje vrij:
substance-P. zorgt dat de ontstekingsreactie nog groter wordt, stimuleert
ontstekingsreactie. Daarna neemt de prikkeldrempel af.
Hyperalgesie: verhoogde gevoeligheid voor nociceptieve prikkels.
Allodynie: Niet-nociceptieve prikkels worden pijnlijk.
Perifere sensitisatie = gevoelig worden, perifeer in het weefsel.
C-vezels geven substance-P af waardoor je pijn ook voelt in het gebied rondom de schade.
Gebeurt op basis van de ‘axonreflex’. SP zorgt voor een verlaging van de prikkeldempel van
C-vezels en stimuleert de eigen C-vezels om zelf actiepotentialen op te wekken. perifere
sensitisatie.
Samenvatting weefselschade
- Primaire pijn
o A-delta vezels
o Reflex, directe gewaarwording
o Verdwijnt na opheffen noxische prikkel
- Secundaire pijn
o C-vezels en SP
o Perifere sensitisatie
o Emotioneel, lijden
o Blijft aanwezig zolang ontstekingsreactie duurt
Verwerking op ruggenmergniveau
- A-delta vezel
o Komt binnen aan achterkant ruggenmerg
o Direct naar hersenen
o Gaat snel
, - C-vezels
o Schakelen over op andere neuronen
Afgifte SP (komt vrij in ruggenmerg en verspreid zich)
Sensitisatie (gevoelig worden voor C-vezels)
o Centrale sensitisatie = gevoeliger worden van het ruggenmerg
Demping – poorttheorie (mellzack en wall)
- Interactie ruggenmerg
o C-vezels (pijn)
o A-Beta vezels (tast)
- A-beta inhibeert C
- Bijv. wrijven, TENS, massage
DNIC systeem (diffuse noxische inhiberende controle)
Endorfinen (=opioïden)
Remmen pijnsignalen in stijgende en dalende banen
Enkefaline (=neurotransmitter)
Remt nociceptieve prikkels in ruggenmerg
poorttheorie
Voordelen endorfine t.o.v. morfine
- Endorfine werkt selectief
- Geen bijwerkingen
- Geen tolerantie
- Niet verslavend
, Hoorcollege 2 Bindweefsel (schade en herstel)
Definitie bindweefsel:
‘Een samenstel van gelijksoortig gedifferentieerde cellen, dus met gelijke of vergelijkbare
bouw en functie, die door intercellulaire contacten en extracellulaire tussenstof verbonden
zijn.’
4 soorten weefsel
- Spierweefsel (dwarsgestreept, glad en hartweefsel)
- Zenuwweefsel (sensorisch, motorisch en schakel)
- Epitheelweefsel
- Bindweefsel (vetweefsel, bloed, bot en kraakbeen)
Functies bindweefsel:
- Vormt geraamte lichaam
- Verbindt de verschillende lichaamsonderdelen
- Beschermt organen
- Metabole functie
- Opslag van energie
- Vorming littekenweefsel bij schade
3 onderdelen BW
- Cellen (fibroblast = vezelmaker) (stofwisseling)
Fabriek van het BW. Kan bindweefsel maken, maakt vezels en grondsubstantie.
- Vezels (mechanica)
o 2 soorten vezels:
Collagene vezels (pezen en ligamenten)
Elastine vezels: (arteriën, ligamenten)
- Grondsubstantie (kneedbaarheid en vormbaarheid)
Proteoglycanen / GAG’s en Water
Extracellulaire matrix (ECM) = vezels en grondsubstantie samen
Vezels:
- Bestaan uit eiwitketens
- Collageen (pezen en ligamenten) en elastine (arteriën, sommige ligamenten)
- Collageen:
o Iedere collagene vezel bestaat uit fibrillen
o Iedere microfibril bestaat uit een rij geschakelde moleculen (procollageen)
o Iedere molecuul (tropocollageen) bestaat uit 3 polypeptide ketens (alpha
ketens)
o Ze zijn verbonden met een suiker vandaar de naam glycoproteïne
Soorten collageen
1. Type 1 (90% van het bindweefsel, erg trekvast, het belangrijkste).
2. Type 2 (in kraakbeen, deze zijn dunner en kunnen goed tegen druk).
3. Type 3 (wordt als eerst geplaatst na schade en bijvoorbeeld ook in lever, weinig structuur).
